Nga Ilir Kalemaj
Është fakt që balancat elektorale janë të brishta në Ballkanin Perëndimor. Madje më shumë se kaq, ato varen në fije të perit. Për shembull, në rastin e Maqedonisë së Veriut, Kosovës si dhe Malit të Zi së fundmi, diferenca është vetëm 1 votë që ndan shumicën nga opozita. Për më tepër, balancat e brendshme dhe të jashtme janë të tilla sa pasojat nuk ndihen vetëm në ngadalsinë e reformave, në amullinë institucionale dhe rritjen e dozave të populizmit politik por edhe në përplasjet e forta gjeopolitike, në mbrojtjen e sovranitetit, në procesin e integrimit europian të oborrit të pasëm të shtëpisë ballkanike që ende nuk po gjen deriçkën nga do të tentojë një ditë t’i bashkangjitet familjes europiane. E cila për hir të së vërtetës është duke u ballafaquar me krizat e saj të tilla si divorci me Britaninë, ekonomitë e lëkundura fort nga koronavirusi, aradhët e refugjatëve të cilët do vijojnë të vijnë, vizionet e kithëta mbi si do të duket BE në të ardhmen e afërt apo deri sa dhe kur duhet të zgjerohet etj.
Ballkani Perëndimor prej disa dekadash po vuan nga elementë të ngjashëm pavarësisht kontesteve të ndryshëm historikë, kulturorë apo socio-ekonomikë. Serbia, Kosova, Mali i Zi, Bosnja-Hercegovina, Maqedonia e Veriut dhe Shqipëria bashkë-ndajnë sfida të ngjashme kur vjen puna te plagët e krimit dhe korrupsionit që shkojnë deri të kapje shteti. Ku pastrimi i parasë dhe fuqizimi i oligarkisë ekonomike-politike është një binom i frikshëm dhe dekurajues për konkurrencën e lirë. Mungesa e institucioneve të forta, e kontrollit dhe balancës mes tyre, e rregullave të qarta të pjesmarrjes politike dhe demokracisë liberale që bazohet në shtylla të tilla si liritë dhe përgjegjësitë individuale, shenjtëria e pronës, liria e besimit apo kushtetueshmëria, ka prodhuar sisteme të demokracive hibride apo klientelizmit elektoral.
Gjithashtu, autokratë të caktuar kanë qenë në qeverisje për të paktën një dhe në ndonjë rast edhe dy apo diç më tepër dekada, të tillë si Gjukanoviç në Mal të Zi, Vuçiç në Serbi, ish-kryeministri Gruevski në Maqedoninë e Veriut, Thaçi në Kosovë apo Edi Rama në Shqipëri. Natyrisht në rethana të ndryshme, me dritë-hijet përkatëse, me opozita të ndryshme, me përkrahje gjeopolitike dhe nën rrethana gjeo-strategjike gjithashtu të ndryshme, por me përbashkësinë e faktit që pushteti të korrupton dhe pushteti absolut apo jetëgjatësia e tij, të korrupton absolutisht.
Qytetarët e këtyre vendeve janë shpesh të zhgënjyer dhe të lodhur nga tranzicioni i pambarimtë që faktikisht duhet të kishte mbaruar me kohë dhe vakt dhe tashmë të ishin demokraci të konsoliduara, me tregje të cunguara dhe që promvojnë një polaritet të ndjeshëm mes oligarkive ekonomiko-kriminale nga njëra anë dhe pjesës tjetër të popullisë nga ana tjetër, me sisteme gjyqësorë që nuk japin drejtësi ose e japin me vonesë. Qytetarët ndjehen të tradhtuar nga elitat drejtuese, nga monopolizimi i pushtetit, nga mungesa e qarkullimit të elitave, nga mbyllja e shtigjeve të mundësive. Ata kërkojnë ndryshim, shpresë, mundësi. I kërkojnë këto në vendet respektive që mos të jenë të detyruar të ngelen shtegtarë të përjetshëm dyerve të botës.
*Shkruar enkas për BoldNews.al
