Nga Boldnews.al
Komisioni i Venecias vlerësoi se “në situata të jashtëzakonshme, janë të justifikuara masat e jashtëzakonshme”, kur dha opinionin e tij për procesin e Vetingut në Shqipëri.
Tashmë, që Shqipëria zyrtarisht është në kolaps kushtetues dhe institucional, Presidenti Ilir Meta mund të shfrytëzojë sentencën e Komisionit të Venecias, për ta konsideruar situatën e jashtëzakonshme dhe të marrë masën ekstreme të shpërndarjes së Parlamentit.
Presidenti la të kuptohet që mund të ndërmarrë nismën e shpërndarjes së Parlamentit, në një prononcim paraditen e së Premtes, ndërkohë që deputetët po miratonin një Rezolutë, nëpërmjet të cilës kërkojnë nga institucionet që të mos njohin një gjyqtare kushtetuese të emëruar nga Meta.
Pas këtyre zhvillimeve të vrullshme, Meta njoftoi zhvillimin e një konference të jashtëzakonshme për mediat. Ende nuk dihet se cili do të jetë qëndrimi i Presidentit në këtë konferencë, ndërkohë që stafi i tij është treguar hermetik për median.
Por si mund të realizohet shpërndarja e Parlamentit dhe cilat janë pasojat e mëtejshme?
Kushtetura e Republikës së Shqipërisë ka parashikuar rastet se kur Presidenti mund të shpërndajë Parlamentin. Ligji themeltar përcakton se kreu i shtetit shpërndan Parlamentin në rastet kur deputetët dështojnë të zgjedhin Kryeministrin; kur nuk arrihet të zgjidhet Presidenti në përfundim të 5 rasteve, si edhe kur shefi i Qeverisë rrëzohet me një mocion mos-besimi.
Situata aktualë politike dhe institucionale nuk duket se përmbush parashikimet e Kushtetutës. Por, megjithatë, Meta mund të aplikojë shpërndarjen e Parlamentit, duke u nisur nga mos-plotësimi i numrit kushtetues të deputetëve.
Kushtetuta parashikon që Parlamenti përbëhet nga 140 deputetë. Aktualisht, pas dorëheqjes nga mandatet të deputetëve të opozitës dhe zëvendësimit të një pjese të tyre, në Parlament janë vetëm 122 deputetë.
Pra, Meta mund të shfrytëzojë vakancat në Parlament, për të dekretuar shpërndarjen e tij.
Në rast se Presidenti merr këtë veprim, atëherë krijohen pikëpyetje të tjera për vijimin e situatës institucionale.
Parlamenti, me shumicë socialiste dhe me “opozitën e re” që po shërben si patericë për mbajtjen formale të institucionit në detyrë, mund të vendosë që të mos e njoh dekretin e Presidentit për shpërndarje.
Në raste të tilla, përplasjen institucionale mund ta zgjidhë Gjykata Kushtetuese. Por, në rast dekretimi të shpërndarjes së Parlamentit, ky institucion, teorikisht nuk ka “personalitet juridik” për t’iu drejtuar Gjykatës Kushtetuese.
Nga ana tjetër, edhe Gjykata Kushtetuese, në situatën aktuale, është ende jashtë funksionit, për shkak se nuk krijon kuorumin e nevojshëm për të marrë vendime.
Në një situatë normale, dekreti i Presidentit zbatohet dhe më pas ai ankimohet në Gjykatë Kushtetuese. Kërkuesi mund të kërkojë nga Gjykata Kushtetuese edhe një vendim për pezullimin e efekteve të tij, deri në përfundim të shqyrtimit në themel.
Por, siç u përmend më lart, për shkak të mungesës së kuorumit, Gjykata Kushtetuese nuk mund të marrë as edhe vendim të mundshëm për pezullimin e efekteve të dekretit të Presidentit.
Në mungesë të “personalitetit juridik” të institucionit të Parlamentit, mund të jenë vetë deputetët që mund të dorëzojnë ankim në gjykatën administrative për “largim të padrejtë nga puna”.
Por, edhe nëse ata fitojnë të drejtën e rikthimit në punë nga Administrativja, sërish kjo gjykatë nuk mund të rrëzojë dekretin presidencial për shpërndarjen e Parlamentit.
Në këtë qerthull kushtetues, duket se një nismë e jashtëzakonshme e Presidentit për shpërndarjen e Parlamentit, mund të ketë zgjidhje vetëm me organizimin e zgjedhjeve të parakohshme.
Kushtetuta parashikon se zgjedhjet e parakohshme zhvillohen brenda 45 ditëve nga shpërndarja e Parlamentit të mëparshëm.
