“Në vitin 2017, qeveria shqiptare miratoi ndërtimin e katër inceneratorëve, të cilët mund të ndiqen edhe nga të tjerë në vitet e ardhshme. Në një nga vendet më të varfra në Evropë, kjo formë shumë e shtrenjtë e trajtimit të mbeturinave nuk mbështetet nga askush. Ekologjistët dhe banorët e interesuar denoncojnë pasojat e tyre mbi shëndetin dhe mjedisin dhe kanë frikë se këto inceneratorë do të hapin rrugën për importimin e mbetjeve të huaja”.
Kështu nis reportazhi i gazetarit francez Louis Seiller mbi inceneratorin e ndërtuar në Verri, fshati i vogël pranë Fierit — i publikuar në Radio France International.
Më poshtë po japin të përkthyer tekstin e plotë të reportazhit:
Teksa hasim një grup patash, që gjenden pranë një parcele me presh, Leonardi del nga shtëpia. Si 500 banorët e tjerë të Verrisë, ai dhe familja e tij, jetojnë më së shumti përmes punës bujqësore.
“Këtu toka është e dorës së parë, perimet shpërndahen në të gjithë vendin dhe eksportohen drejt Greqisë, Italisë, Bullgarisë etj.”
Fusha pjellore e Myzeqesë është zemra e agrikulturës së vendit, hambari i Shqipërisë. Pavarësisht kësaj, autoritetet e vendit kanë autorizuar ndërtimin e një inceneratori mbetjesh.
Në dalje të fshatit, Leonardi tregon kamionët që kryqëzohen para tij. Kantieri ka filluar punën.
“Edhe fusha e zgjedhur për të ndërtuar inceneratorin është më pak se 700 metra nga shtëpitë. Është shumë afër. Ju e dini më mirë se unë se si funksionon një incenerator, si tokat edhe ne do të helmohemi,” — shprehet Leonardi.
Të vendosur për të luftuar për tokat dhe shëndetin e tyre, banorët e Verrisë kanë arritur të kenë mbështetjen e shumë organizatave. Këtë të mërkurë dimri organizatat dhe banorët, së bashku, protestuan para Parlamentit (në sfond: Jo plehra në Vërri! Jo plehra në Vërri!)
Para një banderole prej materiali të riciklueshëm, Abdullai, një tjetër fshatar, tregohet kategorik. Ai thotë se Shqipëria nuk ka kapacitete për këto eksperimente mjedisore.
“Inceneratori lëshon gazra. Këto gazra janë kancerogjene dhe shumë të dëmshme për shëndetin dhe me pasoja shumë të rënda për një zonë bujqësore si ajo e Fierit,” — vazhdon Abdullai.
Në inaugurimin e inceneratorit të parë në vend, në prill 2017, Kryeministri Rama siguroi se teknologjia e përdorur do të respektonte standardet europiane. Kundërshtuesit e projektit kanë dyshimet e veta, sidomos përsa i përket aftësisë përpunuese të inceneratorit të Verrisë, që mund të trajtojë deri ne 72 mijë ton plehra në vit.
Një tjetër banor flet se “Po xhirohen lekë dhe sipas promotorëve të projektit, një banor i Fierit prodhon po aq mbetje sa një zviceran apo danez, por duke parë nivelin e varfërisë në Shqipëri, kjo është qesharake. Brenda pak vitesh do të thonë se inceneratori nuk po punon me kapacitete të plota sepse mungon lënda e parë dhe duhet të importojmë mbetje nga jashtë”.
Ka disa vite që qeveritë e njëpasnjëshme shqiptare përpiqen të legalizojnë importimin e plehrave me qëllimin për të favorizuar bizneset vendase të riciklimit. Këto nisma janë kundërshtuar masivisht nga opinioni publik. Shqetësimi kryesor është që me këto mbetje do të zbarkojnë edhe mbetje të rrezikshme si mbetje spitalore apo toksike, sidomos nga Italia fqinje.
