Fondi Monetar Ndërkombëtar ka përfunduar fazën e parë të monitorimit me Shqipërinë, pas tërmetit të 26 nëntorit dhe shpërthimit të pandemisë. Në raport thuhet se Shqipërisë i janë dhënë rreth 190.5 milion dollarë amerikanë për nevojat urgjente të bilancit të pagesave që vijnë nga pasojat e tërmetit nëntor 2019 dhe shpërthimit të pandemisë COVID-19.
Po kështu cilësohet fakti se borxhi pritet të rritet dhe se ekonomia do të tkurret në masën 7.1/2 këtë vit, ndërsa infalcioni do të mbetet i ulët. Një problem nga bordi janë parë PPP-të.
Raporti i plotë
Bordi Ekzekutiv i Fondit Monetar Ndërkombëtar (FMN) përfundoi rishikimin e Parë të Monitorimit të Pas-Programit [1] me Shqipërinë në 23 nëntor. Shqipëria ka përfituar nga ndihma financiare e FMN-së emergjente (rreth 190.5 milion dollarë amerikanë) e disbursuar nga Instrumenti i Financimit të Shpejtë në Prill 2020, i cili lejoi Shqipërinë të përmbushë nevojat urgjente të bilancit të pagesave që vijnë nga pasojat e tërmetit nëntor 2019 dhe shpërthimit të pandemisë COVID-19. Kapaciteti i Shqipërisë për të ripaguar Fondin është i mjaftueshëm, por rreziqet janë rritur në dritën e tronditjeve.
Shqipëria vazhdon të preket rëndë nga pasojat e tërmetit dhe pandemisë. Autoritetet iu përgjigjën menjëherë goditjeve dhe stabiliteti makroekonomik dhe financiar janë ruajtur deri më tani. Ekonomia pritet të tkurret me 7½ përqind në vitin 2020 dhe të rimëkëmbet gradualisht në 2021-22 ndërsa goditjet ulen dhe shpenzimet e rindërtimit rriten. Inflacioni pritet të mbetet i ulët para se të konvergojë në objektivin 3 për qind për periudhën afatmesme. Deficiti i llogarisë korente parashikohet të zgjerohet në më shumë se 10 përqind të PBB-së në 2020, por rezervat ndërkombëtare ka të ngjarë të rriten pak, duke mbetur në një nivel të rehatshëm.
Perspektiva i nënshtrohet një pasigurie të madhe me rreziqe në dobësim. Rreziqet negative janë duke u rritur ndërsa infeksionet e reja janë rritur ndjeshëm në Shqipëri dhe shumë vende të tjera të Evropës në vjeshtë. Një pandemi më e rëndë do të dëmtojë më tej perspektivën ekonomike të Shqipërisë, përmes turizmit më të dobët, remitancave, kërkesës së jashtme dhe IHD-ve, si dhe kushteve më të ngushta financiare. Presionet e mëdha të zhvlerësimit mund të sjellin rreziqe të bilancit të gjendjes duke dhënë hua të pambrojtura në valutë të huaj, megjithëse mbulimi i konsiderueshëm i rezervës do të ishte një faktor zbutës. Borxhi publik i ngritur i Shqipërisë, nevoja të mëdha për përmbysje, rreziqe fiskale në rritje dhe një nivel relativisht i lartë i kredive me probleme (NPL) paraqesin gjithashtu sfida.
Vlerësimi i Bordit Ekzekutiv [2]
Drejtorët Ekzekutiv përgëzuan autoritetet shqiptare për ruajtjen e stabilitetit makroekonomik dhe financiar deri më tani, dhe mirëpritën përgjigjet e tyre për të mbështetur jetët dhe jetesën në përgjigje të tërmetit të nëntorit 2019 dhe pandemisë COVID-19. Kapaciteti i Shqipërisë për të ripaguar Fondin është i mjaftueshëm, me një mbulesë të konsiderueshme rezerve dhe kurs fleksibël të këmbimit si amortizues të rëndësishëm. Sidoqoftë, rreziqet janë rritur që vijnë nga pandemia, deficitet fiskale të ngritura dhe borxhi publik, dobësitë në administrimin e financave publike dhe një nivel relativisht i lartë i huave me probleme (NPL) dhe euroizimi. Për më tepër, pasiguri të konsiderueshme dhe rreziqe të dobëta rrethojnë rimëkëmbjen e parashikuar për 2021-22. Në këtë kontekst, Drejtorët theksuan rëndësinë e planifikimit të paparashikuara dhe rekomanduan që autoritetet të jenë të gatshme të marrin masa të mëtejshme për të ruajtur stabilitetin makroekonomik dhe financiar.
Drejtorët theksuan se mbështetja për ekonominë duhet të vazhdojë në 2021, por duhet të jetë e përkohshme dhe e synuar, subjekt i transparencës dhe llogaridhënies. Ata u kërkuan autoriteteve të rregullojnë sa më shpejt të jetë e mundur masat e jashtëzakonshme në menaxhimin e financave publike (MFP) të marra gjatë emergjencës dhe t’i nënshtrojnë fondet e rindërtimit kontrolleve adekuate të MFP. Drejtorët rekomanduan që rritja ciklike e të ardhurave të përdoret për të arritur një reduktim më të madh të deficitit në 2021 sesa është në përputhje me buxhetin dhe për të ndërtuar një tampon për kontigjencat. Drejtorët përshëndetën ndryshimin e fundit në rregullat fiskale.
Adresimi i dobësive strukturore në financat publike mund të mbështesë më mirë investimet në kapital njerëzor dhe fizik. Një strategji e shëndoshë e të ardhurave afatmesme duhet të miratohet dhe zbatohet pa vonesa të mëtejshme. Duhet të shmangen ndryshimet e shpeshta, ad hoc të politikave tatimore dhe skemat e amnistisë tatimore. Drejtorët gjithashtu theksuan nevojën për të forcuar MFP dhe për të menaxhuar rreziqet fiskale në rritje, duke përfshirë partneritetet publik-privat dhe garancitë e fundit të qeverisë. Ata nënvizuan nevojën për të parandaluar borxhet e reja dhe përpjekjet e vazhdueshme për të forcuar kornizën LPP / LFT.
Drejtorët nënvizuan nevojën për të ruajtur stabilitetin financiar ndërsa mbështesnin huamarrësit e goditur nga goditjet. Ata rekomanduan që mbikëqyrësit të monitorojnë nga afër dhe të menaxhojnë me kujdes rreziqet, përfshirë udhëzimet për ristrukturimin e bankave të portofoleve të kredisë. Drejtorët mbështetën mbajtjen e kufizimeve në shpërndarjen e dividentit për të mbrojtur pozicionet e kapitalit të bankave. Ata inkurajuan autoritetet për të përmirësuar më tej kornizën e zgjidhjes së NPL dhe për të harmonizuar kornizën rregullatore me standardet ndërkombëtare.
