Dy ditë pas certifikimit të rezultateve të zgjedhjeve të 8 qershorit, kryeministri në detyrë, që njëherësh është edhe kryetar i partisë fituese të zgjedhjeve, Vetëvendosje, Albin Kurti, nisi takimet me udhëheqësit politikë të partive të tjera në përpjekje për të arritur një marrëveshje për krijimin e institucioneve të reja. Kurti, tashmë nuk ka nevojë për bashkëpunim me partitë shqiptare për formimin e qeverisë që kërkon së paku 61 vota nga 120 deputetë sa i ka parlamenti, por, i duhet bashkëpunim për zgjedhjen e Presidentes/it, çështje kjo që e çoi vendin në zgjedhje të jashtëzakonshme në qershor të këtij viti.
Për zgjedhjen e Presidentes/it nevojitet kuorumi në sallë i të paktën 80 deputetëve. Pas një takimi që zhvilloi të premten (10.07.2026) me kryetarin e partisë së dytë që doli në zgjedhje, Bedri Hamza, nga Partia Demokratike e Kosovës, Albin Kurti, tha se beson se ekziston vullneti për konstituimin e institucioneve, por nuk njoftoi të ketë një marrëveshje me PDK-në. Për zgjedhjen e qeverisë, Kurti tha se përgjegjësia bie mbi të, por për zgjedhjen e presidentit përgjegjësia, sipas tij, bie mbi të gjitha partitë. “Pikënisje do ta kishim një figurë konsensuale, dikush i asnjë partie, përtej polemikave të skenës aktuale, që i ka vlerat e dëshmuara kombëtare e profesionale dhe të jetë shprehje e unitetit. Për qeverisje përgjegjësia bie mbi ne, por për zgjedhjen e presidentit të gjithë kemi përgjegjësi”, tha Kurti, duke shtuar se që të jenë të sigurt me zgjedhjen e Presidentes/it, duhet të jetë siguruar prania e mbi 80 deputetëve.
Kryetari i Partisë Demokratike të Kosovës, PDK, Bedri Hamza, nga ana e tij, ishte i prerë në qëndrimin. Ai tha se PDK në këtë mandat ka vendosur të qëndrojë në opozitë, duke mos saktësuar, nëse deputetët e PDK-së do të qëndrojnë në sallë për ta bërë kuorumin për zgjedhjen e Presidentes/it. PDK ka 22 deputetë. “Kemi thënë se s’kemi vija të kuqe dhe se jemi të hapur për marrëveshje gjithëpërfshirëse politike, duke i përfshirë të gjitha institucionet. Bazuar në bisedat korrekte, qëndrimi ynë është që PDK për këtë mandat është parti në opozitë dhe ne i dëshirojmë sukses z. Kurti dhe të gjithë atyre që takohen e bisedojnë”, tha Bedri Hamza.
Raportet VV – LDK
Një takim më të gjatë, rreth tri orësh, Kurti në mbrëmjen e premtes zhvilloi edhe me kryetarin e Lidhjes Demokratike të Kosovës, LDK, Lumir Abdixhiku. Kurti theksoi se bisedimet me LDK, që edhe më herët preferonte ta kishte në qeveri, “po zhvillohen rreth koncepteve, parimeve, afateve dhe funksioneve”.
Me këtë Kurti, synon një marrëveshje më të gjerë politike. “Diskutojmë koncepte, parime, gjithashtu orare e funksione. Është një ndërmarrje e madhe e gjerë që kërkon besim e mirëbesim, e cila kërkon kohë për realizim. Do të jemi transparentë karshi jush sa i përket procesit në të cilin ndodhemi, e kemi edhe konfidencialitetin e këtyre bisedave, të cilat duhet të rezultojnë me të arritura konkrete që të kemi çka të bëjmë publike”, deklaroi Kurti, pas takimit me Abdixhikun. Ky i fundit në takim me Kurtin shoqërohej edhe nga ish-presidentja Vjosa Osmani,të cilën Kurti nuk deshi ta bëjë presidente muaj më parë. Kreu i LDK, Lumir Abdixhiku, bisedat me Albin Kurtin i cilësoi si një hap të mirë dhe të mbarë për të hapur, siç tha, “kapitujt tjerë takues e diskutues”, ndërsa, theksoi domosdoshmërinë për stabilitet institucional. “LDK-ja kërkon stabilitet institucional dhe patjetër balancë demokratike, në të cilën të gjitha palët kontribuojnë me vetëdije të plotë për t’i ofruar vendit institucione të qëndrueshme”, tha ai.
BE bën thirrje për institucione funksionuese
Albin Kurti, kryeministër në detyrë, partia e të cilit fitoi zgjedhjet e 7 qershorit, e ka të domosdoshme një marrëveshje me opozitën për t’u siguruar që Kosova do të ketë president të ri, dhe kështu vendi të kthehet në binarët e stabilitetit institucional. Autoritetet ndërkombëtare i kanë bërë thirrje klasës politike kosovare që të jenë konstruktivë në biseda, të gjejnë mënyra bashkëpunimi dhe t’i japin Kosovës institucione të qëndrueshme. Shefja e Zyrës së BE-së në Kosovë, Eva Palatova, në një editorial të saj, u rikujtoi udhëheqësve politikë kosovarë se vendi zhvilloi tri palë zgjedhje brenda një viti e gjysmë, dhe tash qytetarët e lodhur nga zgjedhjet, presin institucione funksionale. “Në mbarë Bashkimin Evropian, partitë politike garojnë fuqishëm gjatë zgjedhjeve, por pritet të bashkëpunojnë më pas në interes të stabilitetit institucional. Kompromisi nuk është shenjë dobësie. Ai është një aftësi thelbësore demokratike dhe qëndron në zemër të vendimmarrjes së përditshme të Bashkimit Evropian. Ndërsa qytetarët e Kosovës synojnë anëtarësimin në BE, arritja e një kompromisi politik sot do të dërgonte një sinjal të qartë dhe konkret se udhëheqësit politikë të Kosovës janë të gatshëm ta përqafojnë kulturën politike mbi të cilën është ndërtuar Bashkimi Evropian”, shkroi Palatova. Sipas saj, duke cituar Presidentin e Këshillit Evropian, Antonio Costa, “Bashkimi Evropian mund ta mbështesë Kosovën, por nuk mund t’i bëjë detyrat e saj. Përgjegjësia për avancimin e së ardhmes evropiane të Kosovës u takon në fund të fundit udhëheqësve politikë dhe institucioneve të Kosovës”.
Afatet kushtetuese për krijimin e institucioneve
Në bazë të rezultatit përfundimtar tashmë të certifikuar dy ditë më parë të zgjedhjeve të 8 qershorit, ka filluar të rrjedhë afati kushtetues për themelimin e institucioneve të reja. Lëvizja Vetëvendosje, e udhëhequr nga kryeministri në detyrë Albin Kurti, ka siguruar 53 mandate në Kuvend. Partitë opozitare, Partia Demokratike e Kosovës (PDK), i ka fituar 22 vende, Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) 18 ulëse dhe Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës (AAK) shtatë deputetë. Lista Srpska siguroi 9 ulëse, ndërsa pakicat tjera 11. Tashmë pas certifikimit të rezultateve, Ligji për Zgjedhjet parasheh që ushtruesja e detyrës së presidentes, Albulena Haxhiu, duhet të thërrasë seancën për konstituimin e Kuvendit, e cila duhet të mbahet brenda 30 ditëve nga dita e certifikimit të rezultateve. Kryetari i Kuvendit propozohet nga LVV, si subjekti më i madh parlamentar, dhe zgjidhet me së paku 61 vota. Nëse i njëjti kandidat nuk i merr votat pas tri tentimeve, duhet të propozohet kandidat tjetër. Votimi për Kryetarin duhet të jetë i hapur.
Pas zgjedhjes së Kryetarit, Kuvendi vazhdon me zgjedhjen e pesë nënkryetarëve, tre nga të cilët propozohen nga tri subjektet më të mëdha parlamentare, LVV, PDK dhe LDK, një propozohet nga deputetët e komunitetit serb, ndërsa një nga deputetët e komuniteteve të tjera joshumicë. Në këtë mënyrë, Kuvendi i Kosovës konsiderohet i konstituuar vetëm pasi të jenë zgjedhur Kryetari dhe pesë nënkryetarët. Pas konstituimit të plotë të Kuvendit sipas Ligjit për Zgjedhjet, hapen dy procedura të ndara kushtetuese, ajo për formimin e Qeverisë dhe ajo për zgjedhjen e Presidentit. Monitoruesit e zgjedhjeve thonë se këto procedura nuk e përjashtojnë njëra-tjetrën dhe as Kushtetuta, as aktgjykimet e Gjykatës Kushtetuese, nuk e kushtëzojnë formimin e Qeverisë me zgjedhjen paraprake të Presidentit. /DW
