Nga shkrimtarja Margo Rejmer
Asgjë nuk është më e lehtë sesa të lidhësh pikat.
Asgjë nuk është më e vështirë sesa të lidhësh pikat.
Një nga burimet e mia thotë se para disa javësh një ngarkesë prej 50 tonësh kokainë kaloi përmes Portit të Durrësit. Një llogaritje e thjeshtë: 50.000 kg × 20.000 euro për kilogram = 1 miliard euro. Kjo është rreth 12 për qind e buxhetit vjetor të Shqipërisë.
Dhe ky është vetëm një transport.
Tani mendoni sa njerëz duhen për të shpërndarë 50 ton kokainë në rrugët e qyteteve evropiane. Sa avokatë, bankierë, noterë, punonjës zyrash dhe agjenci të shitjes së apartamenteve duhen për të pastruar 1 miliard euro?
Dhe ky është vetëm një transport.
Një gazetar i njohur ekonomik më tha: “Që nga viti 2018 kam pyetur veten si ia dalin.” Si i transportojnë dhe si i pastrojnë sasi kaq të mëdha parash? Çfarë sistemi të ndërlikuar kanë krijuar? Më pas dokumentet e SPAK-ut japin përgjigjen: kamionë të mbushur me para nga shitja e kokainës përshkojnë Evropën, kalojnë kufijtë falë ryshfeteve, ndërsa paratë ruhen në apartamente të blera vetëm për magazinimin e tyre ose varrosen në fuçi nën ullinj. Gjithçka është kaq e thjeshtë, por njëkohësisht kaq primitive. Sasi të pafundme parash dhe korrupsioni – kështu funksionon sistemi.
Dhjetëra mijëra shqiptarë po protestojnë sepse modeli i zhvillimit të vendit, i bazuar në investime luksoze dhe pastrim parash të pista, nuk i ka sjellë kurrë mirëqenie asnjë vendi. Për njerëzit e zakonshëm kjo do të thotë vetëm varfërim: çmimet e ushqimeve dhe qirave janë rritur në mënyrë marramendëse, ndërsa leku është forcuar në mënyrë të pazakontë kundrejt euros. Biznesmenë të lidhur me mafian ndërtojnë komplekse banimi për të parkuar para dhe mbajnë artificialisht të larta çmimet.
Sot, një metër katror në qendër të Tiranës kushton rreth 3.500–4.000 euro, ndërkohë që të ardhurat mesatare mujore janë rreth 600 euro. Kjo e rendit Tiranën në vendet me raportin më të lartë midis çmimit të banesave dhe të ardhurave të qytetarëve në Evropë.
Një nga agjentët imobiliarë me të cilët bisedova kohët e fundit tha: “Palermo në vitet 1970 u shndërrua në një kantier të madh ndërtimi, ashtu si Shqipëria sot. Sot Palermo ka shtëpi bosh. Tirana do të bëhet një qytet me kulla bosh, sepse kushdo që mundet do të largohet prej këtej.”
Ndërkohë, Shqipëria po jeton me publikimin e “The Albanian Files”, opusit madhor të Ramës, një përmbledhje investimesh që janë realizuar, që thuhet se do të realizohen, ose – siç na mëson përvoja – mund të mos realizohen kurrë.
Edi Rama zbulon pa hezitim informacione që nuk ishin bërë publike më parë – për shembull se projekti i vilave dhe hotelit në Zvërnec u krijua në vitin 2022 me kërkesën e oligarkut Kastrati.
“The Albanian Files” nuk është vetëm një dëshmi e korrupsionit në Shqipëri dhe një provë e përmasave të pastrimit të parave të pista në vend. Është gjithashtu një dëshmi e komprometimit moral të arkitektëve të famshëm botërorë – Winy Maas, Stefano Boeri, Bjarke Ingels dhe të tjerë – të cilët vitet e fundit kanë ndërtuar fasadën shkëlqyese të suksesit ekonomik shqiptar.
Pse asnjëri prej tyre nuk pyeti se si një vend kaq i varfër gjeti para për qindra investime dhe për ndërtimin e gjithnjë e më shumë kullave gjigante?
Në “The Albanian Files” nuk përmendet asnjë arkitekt shqiptar. Edi Rama punoi vetëm me emra të mëdhenj ndërkombëtarë. Ai e paraqiti veten si një lider vizionar që sillte botën e madhe në një cep të Ballkanit të prapambetur. Dhe arkitektët e famshëm e duartrokitën këtë narrativë, duke treguar një qasje neokoloniale ndaj Shqipërisë dhe një dozë arrogance.
Megjithatë, të gjithë i tejkaloi Reinier de Graaf, arkitekti i njohur holandez, i cili deklaroi në “The Albanian Files” se do të dëshironte ta shihte Ramën si mbretin e ardhshëm të Shqipërisë.
De Graaf, autor librash dhe artikujsh mbi mënyrën se si arkitektët e ndershëm duhet të shmangin projektet që mbulojnë pastrimin e parave, shkruan në “The Albanian Files”:
“Për ne arkitektët do të ishte më mirë nëse zgjedhjet e ardhshme në Shqipëri (2025) do të anuloheshin. Madje, duke qenë se Shqipëria ka qenë prej vitesh një mbështetëse kaq e rëndësishme e arkitekturës, do të ishte më mirë për profesionin tonë që në këtë vend të mos mbaheshin më zgjedhje. Dhe zoti Rama, pas një mandati të pestë radhazi si kryeministër, të bëhej president i përjetshëm. Ose ndoshta edhe mbret.”
Fjalët gjysmë ironike të De Graaf u bënë një tjetër shkëndijë që ndezi zemërimin e shqiptarëve. Dje, bulevardi në qendër të Tiranës u mbush sërish plot me protestues. Shqiptarët thonë: mjaft me korrupsionin dhe me trajtimin si budallenj provincialë. Mjaft me krimin e organizuar që, sipas tyre, ka marrë nën kontroll vendin nën sytë e Ramës.
Një ditë pashë në turmë një grua që, sipas njërit prej informatorëve të mi, merret me pastrimin e parave të pista për të. Ajo marshonte me djalin e saj të vogël duke brohoritur: “Rama në burg!”
Dhe, meqë po lidhim pikat, të mos harrojmë: Edi Rama është kryetar i Këshillit Kombëtar të Territorit dhe Ujit, institucioni që miraton çdo investim në Shqipëri, jep lejet e ndërtimit dhe vlerëson çdo projekt. Asnjë investim nuk realizohet pa miratimin e kryeministrit. Gjithçka duket qartë.
Sot e gjithë Shqipëria po shtron pyetjen: a do të dojë SPAK-u, prokuroria kundër korrupsionit, t’i lidhë këto pika?
Në një intervistë për “Financial Times”, Rama thotë: “Nuk jam kumbar” dhe u drejtohet protestuesve me fjalët: “F*** you.”
Ndërsa turma në rrugë i përgjigjet: “SPAK you, Rama!”
Dhe vazhdon të përsërisë:
“Nesër do të jemi edhe më shumë.”
