Ish-ministri i Financave, Arben Malaj, ka ngritur akuza të forta ndaj mënyrës se si po menaxhohet sektori i basteve sportive në vend, duke paralajmëruar për rrezik të shtuar të ndikimit të grupeve kriminale në politikat fiskale.
Në një reagim në rrjete sociale, ai shprehet se ministria e Financave po shkel ligjin duke mos nxjerrë aktet nënligjore përkatëse, ndërsa qindra miliona euro, sipas tij, përfundojnë tek pronarët realë të basteve sportive. Ai kërkon hetim të menjëhershëm nga SPAK.
“Asnjë ministër nuk mund të vazhdojë gjatë duke fshehur kokën si struci dhe duke mos dhënë përgjigje për pyetje konkrete. Bastet sportive vazhdojnë të ‘gëlltisin’ qindra milionë euro. Ministria e Financave shkel ligjin duke mos nxjerrë aktet nënligjore përkatëse, ndërsa qindra miliona shkojnë tek pronarët realë të basteve sportive. Kjo nuk është paaftësi, por rrezik i lartë i influencimit të grupeve kriminale në politikat fiskale, përderisa pranohet dhe theksohet masivisht se politika shqiptare është e kapur nga krimi.”, shkruan ai.
Ish-ministri ngre shqetësime edhe për mungesën e transparencës në disa vendime fiskale të qeverisë. Sipas tij, Ministria e Financave nuk publikon listën e përfituesve nga ulja me fuqi prapavepruese e tatimit mbi dividendin nga 15% në 8%, ndërsa mungojnë të dhënat edhe për përfituesit nga paqja fiskale.
Malaj argumenton se të dhënat fiskale mund të analizohen lehtësisht përmes tabelave Excel dhe funksioneve analitike si “Pivot Tables”, duke bërë të mundur identifikimin e përfituesve sipas kategorive dhe shumave.
“Ministria e Financave nuk publikon listën e përfituesve nga ulja me fuqi prapavepruese e tatimit mbi dividendin nga 15% në 8%. Po ashtu, Ministria e Financave nuk jep asnjë të dhënë të detajuar mbi përfituesit nga paqja fiskale, ndërkohë që statistikat e borxhit janë lehtësisht të analizueshme. “, shton ish ministri.
Një tjetër kritikë e fortë lidhet me përjashtimin nga akciza të karburantit për jahtet luksoze. Malaj e cilëson “analfabetik” justifikimin e Ministrisë së Financave mbi përdorimin e Konventës së Vjenës për këtë praktikë.
Sipas tij, nuk ekziston asnjë detyrim ndërkombëtar që shtetet të furnizojnë me naftë pa taksa jahte private turistike, ndërsa shumë vende të Bashkimit Evropian kanë kufizuar përjashtime të tilla pas ndërhyrjeve të institucioneve europiane.
“Lidhur me justifikimin e shitjes së naftës për jahtet luksoze, shpjegimi i Ministrisë së Financave është analfabetik; ata duhet ta lexojnë, ta kuptojnë dhe ta zbatojnë Konventën e Vjenës sipas sqarimeve thellësisht profesionale të mëposhtme.”, shton ai.
Në fund të reagimit, ish-ministri ngre dyshime edhe mbi rritjen e sasive të naftës pa akcizë për mjetet detare, nga 4 në 8 milionë kilogramë, duke pyetur nëse kjo mund të jetë indikator i “pastrimit” të naftës në tregun e brendshëm përmes mjeteve detare.
Reagimi i plotë:
Asnjë ministër nuk mund të vazhdojë gjatë duke fshehur kokën si struci dhe duke mos dhënë përgjigje për pyetje konkrete. Bastet sportive vazhdojnë të ‘gëlltisin’ qindra milionë euro. Ministria e Financave shkel ligjin duke mos nxjerrë aktet nënligjore përkatëse, ndërsa qindra miliona shkojnë tek pronarët realë të basteve sportive. Kjo nuk është paaftësi, por rrezik i lartë i influencimit të grupeve kriminale në politikat fiskale, përderisa pranohet dhe theksohet masivisht se politika shqiptare është e kapur nga krimi. Ky rast duhet të hetohet nga SPAK sa më parë. Ka aq shumë analiza thellësisht profesionale në mediat e shkruara dhe vizive, sa i mjaftojnë SPAK-ut për të hetuar me prioritet një burim kriminal me qindra milionë euro.”
Ministria e Financave nuk publikon listën e përfituesve nga ulja me fuqi prapavepruese e tatimit mbi dividendin nga 15% në 8%.
Po ashtu, Ministria e Financave nuk jep asnjë të dhënë të detajuar mbi përfituesit nga paqja fiskale, ndërkohë që statistikat e borxhit janë lehtësisht të analizueshme.
Ato përpunohen përmes tabelave Excel dhe funksioneve analitike si Pivot Tables, të cilat mundësojnë identifikimin dhe grupimin e të dhënave sipas kategorive të ndryshme, përfituesve, shumave dhe periudhave kohore.
“Lidhur me justifikimin e shitjes së naftës për jahtet luksoze, shpjegimi i Ministrisë së Financave është analfabetik; ata duhet ta lexojnë, ta kuptojnë dhe ta zbatojnë Konventën e Vjenës sipas sqarimeve thellësisht profesionale të mëposhtme.
Pergjigjia pas pyetjeve te mia thellesisht prrofesionale: Pa dashur të bëj komente, po ndaj me ju sqarimin e IA-së për këtë debat dhe për këtë rast: Konventa nuk krijon detyrim për asnjë vend që t’u shesë jahteve luksoze karburant me përjashtim nga taksat.”
Keni të drejtë kur thoni se “djalli qëndron në detaje”, pasi përdorimi i Konventës së Vjenës në këtë kontekst është shpesh një **interpretim i zgjeruar që vendet e përdorin për të joshur turizmin luksoz, por që BE-ja po e lufton gjithnjë e më shumë.
- Konventa e Vjenës: Detyrim apo Mundësi?
Konventa e Vjenës (kryesisht ajo për Marrëdhëniet Diplomatike ose ajo për Shitjen Ndërkombëtare të Mallrave) nuk i “detyron” shtetet të japin naftë falas për jahtet private turistike.
Miti i Detyrimit: Nuk ka asnjë traktat ndërkombëtar që i detyron shtetet të subvencionojnë karburantin për një jaht privat që përdoret për qejf (leisure).
*Praktika Ndërkombëtare: Ajo që ndodh është se jahtet trajtohen si “anije në lundrim ndërkombëtar”. Sipas ligjeve detare, nëse një mjet lëshon portin e një shteti për të shkuar në një shtet tjetër, karburanti konsiderohet “furnizim për eksport” dhe si i tillë nuk ngarkohet me taksa lokale.
Abuzimi: Shumë vende (përfshirë Shqipërinë në këtë rast) e përdorin këtë klauzolë për të lejuar jahtet të mbushen pa akcizë, edhe nëse ato lundrojnë vetëm pak kilometra jashtë ujërave territoriale dhe kthehen sërish, duke e përdorur këtë si “karrem” për të sjellë pasanikët në portet e tyre.
- Përvojat e BE-së kundër “Biznesit Abuziv
Vendet e Bashkimit Evropian kanë kaluar nëpër procese të ashpra gjyqësore në Gjykatën Evropiane të Drejtësisë (ECJ) pikërisht për këtë çështje.
Rasti i Italisë dhe Francës: Për vite me radhë, këto vende lejuan jahtet që merreshin me qira (charter) të mos paguanin akcizë, duke i klasifikuar si “anije tregtare”.
BE-ja ndërhynë duke deklaruar se **vetëm anijet që kryejnë aktivitet të mirëfilltë tregtar (transport mallrash ose pasagjerësh me pagesë) përfitojnë nga përjashtimi.
Jahtet private, pavarësisht madhësisë apo “elitarizmit”, duhet të paguajnë taksa të plota.
Greqia: Pas krizës financiare, Greqia shtrëngoi rregullat. Edhe anijet turistike duhet të provojnë një numër minimal ditësh lundrimi jashtë vendit për të përfituar lehtësi, duke vendosur sisteme GPS për të monitoruar nëse jahti thjesht “doli dhe u kthye” për naftë të lirë.
Kroacia: Ka aplikuar tarifa të rrepta mjedisore që balancojnë përfitimin që jahtet marrin nga karburanti, duke u siguruar që “elita” të kontribuojë në arkën e shtetit.
- Diferenca me Fermerët: Një Kontradiktë Politike
Në vendet e BE-së (si Gjermania, Franca apo Greqia), nafta për bujqësinë (**Gasoline for Agriculture**) është prioritet strategjik.
Në BE, fermerët marrin naftë me ngjyrë të kuqe ose jeshile (me taksë minimale ose zero) direkt në pompë ose përmes rimbursimit të menjëhershëm.
Logjika e BE-së:
Subvencionimi i fermerit ul koston e ushqimit për popullatën (interes publik). Subvencionimi i jahtit ndihmon vetëm pronarin e jahtit dhe operatorin e portit (interes privat).
Djalli” në Shqipëri
Në dokumentin që keni marrë, pika ku thuhet se qeveria ul akcizën me 20% vetëm nëse çmimi kalon 220 lekë/litër për shkak të “krizës në Ngushticën e Hormuzit”, është një **mekanizëm mbrojtës për tregun,
por nuk adreson faktin pse jahtet (që kanë fuqi blerëse gjigante) marrin naftë me 0 akcizë, ndërsa fermeri (që prodhon bukën) pret radhën për skema rimbursimi që shpesh nuk mbulojnë as 50% të nevojave të tij.
Përfundim:
Nuk ka detyrim nga Konventa e Vjenës për turizmin. Ky është një vendim sovran i qeverisë shqiptare për të favorizuar një sektor (marinat luksoze) në dëm të të ardhurave të shtetit dhe në pabarazi të plotë me sektorin prodhues (bujqësinë).
A mendoni se kjo rritje e sasive të naftës pa akcizë në tabelë (nga 4 në 8 milionë kg) mund të jetë një indikator i “pastrimit” të naftës në tregun e brendshëm përmes mjeteve detar.
