Sa e lehtë është për Donald Trumpin të tërheqë SHBA-në nga NATO? Përgjigja e kësaj pyetjeje është e ndërlikuar dhe varet nga vullneti i udhëheqësit të planetit, legjislacioni amerikan dhe lufta e vazhdueshme në Iran. Presidenti amerikan deklaroi përsëri këtë javë në një intervistë me gazetën britanike Telegraph se po e shqyrtonte seriozisht këtë mundësi, qartësisht i bezdisur nga refuzimi i aleatëve për të ndihmuar në luftën kundër Iranit dhe sigurinë në Ngushticën e Hormuzit.
Ai madje e përshkroi aleancën si një “tigër letre”, që do të thotë se duket e frikshme dhe e fuqishme, por në thelb janë vetëm fjalë.
“Dhe Putini e di këtë…” tha gjithashtu me kuptimplotë presidenti amerikan.
Kjo nuk është hera e parë që Donald Trump ka kritikuar ashpër aleatët e NATO-s; retorika e tij kritike kishte filluar që nga mandati i tij i parë.
Çfarë thotë ligji amerikan?
Një ligj i vitit 2024 u ndalon presidentëve amerikanë tërheqjen e vendit nga aleanca e Atlantikut të Veriut pa pëlqimin e 2/3 të Senatit. Bazuar në “numrat” e Senatit, edhe nëse të gjithë republikanët votojnë pro, 14 demokratë do të duhet të japin dritën jeshile, diçka që ndoshta nuk ka gjasa të ndodhë.
Për më tepër, disa republikanë duken të hezituar në lidhje me tërheqjen e SHBA-së nga aleanca, me senatorin Thom Tillis që lëshoi paralajmërime gjatë javës.
”Presidenti amerikan nuk mund të largohet nga NATO. Por ai mund ta helmojë pusin. Dhe mund ta bëjë aleancën jofunksionale, nëse dëshiron”, tha ai në mënyrë karakteristike në një intervistë me ABC News.
Ai tha gjithashtu se presidenti duhet të flasë me gjeneralët e tij dhe t’i pyesë nëse është një ide e mirë të prishë marrëdhëniet e SHBA-së me NATO-n.
“Do të jetë e vështirë të gjesh dikë që pajtohet me këtë, sepse ekziston një rrezik shumë, shumë i madh në këtë. Jetë amerikane janë shpëtuar nga aleanca e NATO-s dhe jetë amerikane do të humbasin – dhe shumë prej tyre – pa të“, theksoi republikani.
Pra, teorikisht nuk është aq e lehtë për SHBA-në të tërhiqet nga NATO. Por presidenti amerikan ka vërtetuar se nuk ka frikë të anashkalojë Kongresin, siç bëri kur sulmoi Iranin, duke injoruar “Rezolutën e Pushteteve të Luftës” të vitit 1973.
Nëse me të vërtetë vazhdon në mënyrë të njëanshme, atëherë çështja do të vendoset në Gjykata dhe avokatët vlerësojnë se vendimi ka shumë të ngjarë të rrëzohet.
Shqetësimi i aleatëve dhe “problemi” i Iranit
Deklaratat e reja të Donald Trump në lidhje me NATO-n kanë shkaktuar një “dhimbje koke” për aleatët, të cilët janë kryesisht të shqetësuar për humbjen e “ombrellës bërthamore” të SHBA-së. Arsenali bërthamor i Amerikës është shumë më i madh se ai i Britanisë dhe Francës, ndërsa dhjetëra baza amerikane në Evropë dhe Turqi veprojnë si një pengesë për sulmet ushtarake.
Nëse Uashingtoni me të vërtetë vazhdon me tërheqjen e SHBA-së nga NATO, atëherë mbrojtja evropiane do të dobësohet ndjeshëm. SHBA-të aktualisht mbajnë 65,700-85,000 trupa në Evropë, të cilat shërbejnë në 31 baza të përhershme dhe 19 instalime ushtarake.
Sipas ligjit aktual, presidenti amerikan duhet të mbajë 76,000 trupa në Evropë, përveç nëse tërheqja e tyre zgjat më pak se 45 ditë ose nëse ai merr “dritën jeshile” nga Kongresi. Pra, nëse Donald Trump do të ndiqte shkronjën e ligjit, atëherë ai mund të tërhiqte deri në 9,000 trupa.
“Diçka e tillë do të kishte një ndikim në aleancë, por jo katastrofik”, tha për median ‘Politico’ Ed Arnold, një analist i lartë i mbrojtjes në Institutin Mbretëror të Shërbimeve të Bashkuara dhe një ish-zyrtar i NATO-s.
Siç theksoi ai, aleatët evropianë mund t’i zëvendësojnë këto forca ose të instalojnë sisteme, të tilla si raketa me rreze të gjatë veprimi, për të mbushur boshllëkun e sigurisë. Megjithatë, edhe ky skenar konsiderohet mjaft i pamundur, duke pasur parasysh se presidenti amerikan tani ka nevojë për baza ushtarake në Evropë, në mënyrë që të mund të vazhdojë luftën kundër Iranit.
“Nëse vendosin ta zgjerojnë luftën në Lindjen e Mesme, atëherë (bazat) do të jenë shumë të dobishme që ata të jenë në gjendje të lëvizin përreth…” tha Arnold, duke shpjeguar se kjo është edhe pika ku vullneti politik i presidentit do të bie ndesh me nevojat operacionale të Pentagonit.
“Nëse i merrni trupat dhe ekspertët tuaj nga vendi ku keni nevojë për to, atëherë mund të dëmtoni bizneset tuaja“, përfundoi analisti.
