Përgjithësisht përdorimi i makinave në vendin tonë tarifohet shumë, pasi përveç taksës së qarkullimit që vilet tek nafta, nga e cila u arkëtuan 24.2 milionë euro në 2025-n, ka dhe pesë lloje të tjera taksash direkt mbi përdoruesit e mjeteve: Taksa për regjistrim fillestar për automjete; Tarifë shërbimi për Qarkullimin e Automjeteve; Taksa e përvitshme për automjetet luksoze.
Nga këto, peshën kryesore e mban “Taksa për automjetet e përdorura të transportit”, të ardhurat e të cilës arritën në 7.4 miliardë lekë (rreth 76 milionë euro) vitin e kaluar me rritje 9.5% në raport me vitin 2024, sipas burimeve zyrtare nga Tatimet.
Të dhënat tregojnë se 359 milionë lekë ose 4.8% e totalit të taksës u vol ndaj makinave luksoze. Pa përfshirë pagesat në tolle, të ardhurat dhe tarifat ndaj automjeteve vitin e kaluar ishin rreth 32 miliardë lekë, rreth 340 milionë euro, me rritje vjetore 12.3%.
Këtyre u shtohen dhe rreth 26 milionë euro të paguara për të kaluar në Rrugën e Kombit, sipas të dhënave nga bilanci i Albania Highway Concession Company, që po mirëmban me koncesion Partneritet Publik-Privat (PPP) Rrugën e Kombit.
Teksa vlera e tatimeve dhe taksave që vilet ndaj automjeteve është e lartë, qeveria çon vetëm një pjesë të vogël te mirëmbajtja e rrugëve.
Të dhënat zyrtare tregojnë se fondet buxhetore për mirëmbajtjen nuk kalojnë mbi 3.5 miliardë lekë në vit (rreth 36 mln euro). Kjo shumë është dy herë më e ulët se të ardhurat që sigurohen nga taksat që paguhen në momentin e kontrollit teknik dhe është 10 herë më e ulët se të ardhurat totale nga taksat dhe tarifat mbi automjetet.
Ky disproporcion sugjeron se paratë që vijnë drejtpërdrejt nga përdoruesit e rrugës, e veçanërisht nga zotëruesit e mjeteve, nuk rikthehen në të njëjtën masë për të garantuar sigurinë dhe cilësinë e asfalteve dhe rrugëve ku këto mjete qarkullojnë.
Me një total të ardhurash që i arrin 32 miliardë lekët në vitin 2025, fakti që vetëm një pjesë e vogël e kësaj shume shkon për mirëmbajtje rutinë mbetet një pikëpyetje e madhe për eficiencën e shpenzimeve publike karshi nevojave reale të rrjetit rrugor kombëtar.
Buxheti i shtetit funksionon me parimin e mos-destinimit te të ardhurave. paratë e mbledhura nga Taksa e Automjeteve dhe taksat e tjera derdhen në një thes të përbashkët. Këto fonde shpesh përdoren për të mbuluar vrimat në skemat e pensioneve, pagat e administratës ose për të shlyer borxhin publik, në vend që të rikthehen në rrugë.
Gjithashtu, prioriteti i qeverisë ka qenë historikisht ndërtimi i rrugëve të reja (investimet kapitale) dhe jo mirëmbajtja e atyre ekzistuese. Kjo ka krijuar një cikël ku rrugët degradojnë shpejt dhe kërkojnë rindërtim total, që kushton shumë më tepër se mirëmbajtja e vazhdueshme.
Por po të klasifikojmë edhe të gjitha fondet buxhetore që qeveria çon për ndërtimin e rrugëve, në shumë vite ato janë shumë më të ulëta se të ardhurat totale që vilen ndaj automjeteve./ Monitor
