Nga Ilir Kalemaj
Shqipëria na shpërfaqet shpesh si dy realitete paralele, dy narrativa të ndryshme, perceptime që nuk kanë asnjë pikë takimi.
Nga njëra anë është Shqipëria virtuale, ngjashëm si ministreshë Diella, një Shqipëri që shkëlqen në podiumet ndërkombëtare përmes eksportit të saj kryesor- kryeministrin, një Shqipëri e 11 milionë e kusur turistëve, e gratacielave dhe kullave që mbijnë pafundësisht në pak metra katrorë dhe po potencialisht do të na kthejnë dhe eksportues të arkitektëve në Gaza e gjetkë, një Shqipëri e rilindjes urbane dhe 100 fshatrave, e rrugëve që inagurohen disa herë për çdo kilometër të përfunduar, e investitorëve strategjikë dhe numrave magjikë.
Kemi edhe Shqipërinë tjetër, atë që shumëkush pranon që është ajo e vërteta. Shqipëria e fundit në Evropë (dhe jo vetëm krahasuar me vendet e BE-së) në shumicën e indekseve.
Shqipëria me rrogat dhe pensionet më mjerane jo vetëm në Evropë por edhe në Ballkan. Shqipëria e paradokseve që ndërkohë që çdo vit jepen mbi 2 milionë katrorë metra katrorë dhe Tirana dhe bregdeti betonizohen dhe shqiptarët ikin pa kthim si nga një vend në luftë, çmimet kanë shkuar në hapsanë, duke lënë pas Tiranën vetëm Lisbona në mbarë Evropën për shtrenjtësinë e çmimeve dhe vitet e punës që i duhen një shqiptari për të pasur një banesë.
E njëjta gjë vlen me çmimet e ushqimeve ku më tepër se 40 përqind e buxheteve familjare shkon për to si askund në Evropë, ndërkohë që duhet të ishte krejt e kundërta se euro ka humbur mbi 40 përqind të vlerës në tre vitet e fundit.
Ndërkohë që Zoti na ka pajisur më një klimë të mrekullueshme dhe ujëra që na rendisin të dytët në Evropë për frymë pas Norvegjisë, ujë nëçezma vjen me orar (shpeshherë dhe nuk vjen fare) dhe i papijshëm ndërkohë që flasim për eksport drejt Pulias matanë Adriatikut.
Pa folur për nivelet e ndotjes së ujërave që jemi të parët absolut në kontinentin evropian dhe ku shteti ka hequr prej kohësh dorë nga përgjegjësia dhe po ua faturon tashmë barrën bizneseve.
Ndërkohë që kemi të vetmen ministre virtuale në botë, nuk kemi asnjë sistem të pahakeruar dhe të dhënat e shqiptarëve janë në shesh të mejdanit dhe togfjalëshi “nuk punon sistemi” është më i përdoruri në shtet.
Flasim për kadastra dixhitale dhe para elektronike ndërkohë që jemi ende 100 vjet prapa për nga niveli i shërbimeve.
Kemi shtuar me mbi 30 mijë në 13 vjet numrin e administratës ndërkohë që reforma territorial-administrative u bë për ta reduktuar.
Për rrjedhojë kemi defiçit ekspertësh dhe sufiçit hajdutësh dhe patronazistësh. Ndërkohë as shërbimet nuk janë rritur dhe as përmisuar.
Flasim për bujqësinë dhe blegtorinë si prioritet por importojmë gjedhë nga Maqedonia, bulmet, drithëra pije dhe bulmet nga Serbia e me radhë, ndërkohë që Ballkani i Hapur ngeli thjesht një projekt i kapur.
Reagimi shoqëror duket i vakët pavarësisht përpjekjeve të opozitës se një pjesë e mirë e shqiptarëve kanë ikur.
Ndërsa vet INSTATi qeveritar thotë që mbi 600 mijë shqiptarë kanë ikur nga Shqipëria nga 2013 deri në fund të 2025-ës, shifrat nga EUROSTAT të cilave i’u referohen të dhënave si numri i azilantëve, numri i atyre që përfitojnë leje qëndrimi apo pajisen me nënshtetësi evropiane dhe proxy të tjerë por edhe burime nga opozita, tregojnë se shifrat e vërteta janë sa dyfishi i atyre të raportuara nga burime zyrtare në Shqipëri.
Pra një bombë e vërtetë demografike që ka prekur vençarisht të rinjtë, profesionistët dhe shtresën e mesme që zakonisht janë katalizatorët e lëvizjeve sociale dhe ndryshimeve politike.
Një arsye tjetër është numri tejet i lartë i të punësuarëve në administratë publike që po i afrohet 200 mijëshit dhe që për të mbajtur vendin e punës shpesh i’u përdoret kërbaçi dhe kulaçi për t’u konformuar.
Natyrisht fakti që jemi vendi me ritmin dhe normën e plakjes më të shpejtë në Evropë ku tashmë kemi kapur dhe mesataren e moshës së vendeve të BE-së në vetëm pak vite dhe që numërojmë mbi 710 mijë pensionistë ku një e katërta e popullsisë janë mbi 65 vjeç, nuk është njëgjë që të bën fort optimistë për ritmet e ndryshimit.
Por ndonëse situata është zhgënjyese nuk duhet të jetë deprimuese.
Kryesore është që opozita në përgjithësi dhe PD si lokomotivë e saj në veçanti të arrijnë të kthejnë një frymë të përgjithshme pakënaqësie në planveprimi me synim strategjik përmbylljen e kilometrit të fundit të kësaj qeverie që është bërë si karroca e Dylit.
Strategjia duhet të synojë ecjen përpara nga ngecja e vendit në vendnumëro, nga skandalet që kanë kijuar një klimë revoltuese, nga korrupsioni që nuk ka të ndalur dhe pabarazia qëështë thelluar, në një marrsh ndryshimi të panegociueshëm që sintetizon pakënaqësitë individuale dhe të grupeve drejt një uragani popullor.
Natyrisht kjo kërkon kreativitet dhe ndryshim të atyre metodave që nuk funksionojnë. Fjala bie, në vend që opozita të jetë njënjë pasqyrë negative e qeverisë që kur qeveria thotë “bardhë”, opozita thotë “zi”, të heqë dorë nga ky reagim mekanik dhe t’i kthehet mjeteve proaktive. Këto mund të jenë, krijimi i një “Alternative të Besueshme”.
Njerëzit e dinë çfarë nuk shkon me qeverinë sepse e jetojnë çdo ditë. Ata kanë nevojë të dinë se çfarë do të bëj PD dhe opozita kur të vijnë në pushtet. Duhet kaluar nga denoncimi te propozimi. Nga ana tjetër, kauzat mund të bashkojnë atje ku emrat ndajnë.
Opozita duhet të pushojë së qeni një konfederatë egosh ku secili flet me zë të veçantë sipas midesë. Duhet një front i përbashkët për çështje jetike si: emigrimi masiv, kostoja e jetesës dhe reforma zgjedhore. Gjithashtu duhet aktivizuar diaspora.
Diaspora nuk është thjesht burim parash, por burim votash dhe mendësie të re.
Një strategji agresive dhe profesionale për të përfshirë shqiptarët jashtë vendit do të ishte jo vetëm një mënyrë përfshirje i një trupe votuesish që mund të ndryshonin favorshëm status kuo-n por edhe një detyrim moral ndaj atyre që më shumë kanë dhënë sesa kanë marrë nga ky vend.
