Kina zbulon planin e saj për të sfiduar dollarin amerikan për dominim. A mund të funksionojë ndonjëherë? Kina po shfrytëzon një mundësi për të sfiduar dominimin amerikan në financat globale dhe për të ushtruar ndikim më të madh ndërkombëtar në kurriz të dollarit të plotfuqishëm amerikan.
Pasiguria gjeopolitike – e nxitur kryesisht nga politika ekonomike shpesh kaotike e Presidentit Donald Trump – ka përfshirë tregjet në javët e fundit, me dollarin që ka rënë në nivelet më të ulëta katërvjeçare. Ndërkohë, investitorët po dynden drejt aseteve të sigurta, duke i çuar çmimet e arit në nivele rekord prej më shumë se 5,500 dollarë për ons. Kjo i ka dhënë Kinës një mundësi për të promovuar monedhën e vet si një alternativë të qëndrueshme.
Gjatë fundjavës, revista kryesore e ideologjisë e Partisë Komuniste të Kinës publikoi vërejtjet e Presidentit Xi Jinping që përshkruanin planet për ta shndërruar renminbin në një monedhë rezervë globale. Ky është roli që luan aktualisht dollari amerikan – monedha kryesore për shumicën dërrmuese të transaksioneve të huaja, duke e bërë atë një nga investimet më të sigurta në botë.
Askush nuk pret që kjo të ndryshojë së shpejti. Por rënia e ndjeshme e vlerës së dollarit që kur Trump mori përsëri detyrën vitin e kaluar të paktën i ka hapur derën sfiduesve të mundshëm.
Sipas revistës Qiushi, Xi u tha zyrtarëve qeveritarë se Kina duhet të aspirojë të krijojë “një monedhë të fortë të përdorur gjerësisht në tregtinë ndërkombëtare dhe këmbimin valutor”, me një “bankë qendrore të fuqishme” dhe aftësinë për të tërhequr investime dhe për të ndikuar në çmimet globale. Komentet e udhëheqësit kinez u bënë privatisht në vitin 2024. Partia i publikoi ato ndërsa Kina po pozicionohet si një partnere ekonomike dhe politike më e besueshme se SHBA-ja – dhe po fillon të shohë rezultate. Ja çfarë dimë.
Pse kanë rëndësi planet e Kinës tani? Kina ka kaluar më shumë se një dekadë duke u përpjekur të integrojë renminbin në tregjet ndërkombëtare dhe të sigurojë stabilitetin e saj si një monedhë globale. Por Kina kohët e fundit ka filluar të korrë përfitimet e shqetësimeve në rritje mbi politikën ekonomike të SHBA-së dhe një trendi të njohur si “de-dollarizim”.
Vendimi i Trump për të vendosur disa raunde tarifash ndaj partnerëve kryesorë tregtarë ka minuar besimin në rritjen ekonomike në SHBA dhe vlerën e monedhës së saj. Një ndryshim në udhëheqjen e Rezervës Federale – për të cilën Trump ka nominuar Kevin Warsh pasi u përplas vazhdimisht me kryetarin aktual Jerome Powell – ka shtuar pasigurinë rreth politikës monetare dhe normave të interesit të SHBA-së. Investitorët kanë ulur ekspozimin ndaj dollarit që nga viti i kaluar dhe Presidentja e Bankës Qendrore Evropiane, Christine Lagarde, ka bërë thirrje që euro të marrë një rol më të madh në financat globale. Kërcënimi i detyrimeve dhe sanksioneve të vendosura nga SHBA-të i ka shtyrë gjithashtu disa vende të përpiqen të shmangin varësinë e tyre nga dollari.
“Për t’i bërë njerëzit të përdorin renminbin, duhet të krijosh një vend të caktuar dhe ka qenë vërtet e vështirë”, tha Dinny McMahon, kreu i kërkimit të tregjeve në firmën kërkimore Trivium China. “Tani, mënyra se si Partia mendon për këtë është: ‘Oh, jemi në një moment vërtet unik, sepse njerëzit po zhgënjehen me dollarin’.”
Dollari ka qenë qendror në ekonominë globale për më shumë se 80 vjet, pas Luftës së Dytë Botërore dhe Marrëveshjes së Bretton Woods që e vendosi dollarin si standardin e mbështetur nga ari dhe i lidhi atij 44 monedha të tjera. Kërkesa e fortë për dollarë i jep SHBA-së më shumë ndikim në huamarrjen e parave jashtë vendit me norma të ulëta interesi dhe në vendosjen e sanksioneve ndaj kombeve të tjera.
Fondi Monetar Ndërkombëtar njeh shtatë monedha të tjera kryesore rezervë, duke përfshirë euron, renminbin, jenin japonez, dollarët kanadezë, dollarët australianë, paundin sterlina dhe frangat zvicerane. Kina është përpjekur të forcojë pozicionin e monedhës së saj si një mënyrë për t’u izoluar nga hegjemonia dhe presionet financiare të SHBA-së, si dhe për të rritur ndikimin e saj politik dhe ekonomik në tregtinë dhe financat globale. Kina ka ndërmarrë masa për ta bërë renminbin më tërheqës për investitorët e huaj, të tilla si rritja e aksesit në letrat me vlerë kineze si aksionet, obligacionet dhe mallrat, dhe përmirësimi i pagesave ndërkufitare.
Forcimi i lidhjeve tregtare me ekonomitë në zhvillim ka mbështetur gjithashtu argumentin për rritjen e përdorimit të renminbit në transaksionet e jashtme. Përdorimi i renminbit në marrëveshjet tregtare u rrit në nivele rekord pasi vendet perëndimore vendosën sanksione ndaj Rusisë për shkak të pushtimit të Ukrainës, pasi Kina mbeti një nga partnerët kryesorë tregtarë të Rusisë. Verën e kaluar, guvernatori i bankës qendrore të Kinës, Pan Gongsheng, tha se renminbi ishte monedha më e madhe në botë për financimin e tregtisë dhe monedha e tretë më e madhe e pagesave, në komentet e tij duke bërë thirrje për zhvillimin e një sistemi monetar “shumëpolar” në vend të dominimit të dollarit.
Ideja se dollari mund të sfidohet me siguri e ka tronditur Trumpin. Brazili, Rusia, India, Kina dhe Afrika e Jugut – blloku i njohur si BRICS – kanë hedhur idenë e krijimit të një monedhe të re rezervë, diçka për të cilën Trump ka thënë se do të përgjigjet me tarifa 100% nëse kjo do të ndodhë ndonjëherë. Një sistem financiar global që mbështetet kryesisht në renminbin është ende shumë larg realitetit. Sipas të dhënave nga FMN-ja, dollari amerikan përbënte rreth 57% të rezervave valutore vitin e kaluar, euro rreth 20% dhe renminbi rreth 2%. Kina nuk ka deklaruar në mënyrë të qartë planet për të zëvendësuar dollarin, por përkundrazi ka zgjeruar rolin e monedhës së vet në krahasim.
Por, ndërsa Kina e ka portretizuar renminbin si një monedhë të përshtatshme dhe të sigurt për tregtinë globale, ekspertët thanë se kontrollet e rrepta mbi lëvizjen e parave brenda dhe jashtë vendit do t’i dekurajojnë investitorët dhe institucionet financiare që të mbështeten shumë në rezervat e renminbit. Kina gjithashtu mund të preferojë të mbajë një vlerë më të ulët të renminbit krahasuar me monedhat e tjera, në mënyrë që të mbështesë ekonominë e saj të varur nga eksportet.
“Nuk mund ta imagjinoj një botë në të cilën shkalla në të cilën renminbi përqafohet si një aset rezervë i afrohet niveleve të dollarit ose euros, dhe nuk mendoj se as Pekini po i afrohet”, tha McMahon. “Por duke pasur parasysh ndryshimet në sistemin financiar global dhe gjeopolitikën, Pekini sigurisht mendon se ka një mundësi këtu për të fituar terren.”
