Nga Boldnews.al
Durrësi nuk përmbytet rastësisht dhe nuk përmbytet sepse “ra shumë shi”. Përmbytjet e përsëritura nuk janë më ngjarje natyrore, por shenjë e një dështimi institucional të zgjatur, i cili prej vitesh trajtohet si emergjencë momentale, ndërkohë që në thelb është pasojë e vendimeve të gabuara, investimeve pa efekt dhe mungesës së llogaridhënies.
Nëse përmbytjet do të ishin të rralla, justifikimet do të kishin ende peshë. Por kur i njëjti qytet përmbytet pothuajse sa herë bie shi, në të njëjtat zona dhe me të njëjtat pasoja për banorët dhe bizneset, pavarësisht projekteve të shpallura dhe fondeve të alokuara, problemi nuk është më moti. Është mënyra si është qeverisur qyteti.
Në vitet e fundit, qeveria qendrore ka transferuar drejt Bashkisë së Durrësit fonde që arrijnë rreth 18.4 milionë euro, të destinuara për rehabilitimin e kanalizimeve dhe menaxhimin e ujërave të shiut, veçanërisht në zona të njohura për përmbytje si Porto-Romano dhe ish-Këneta. Këto fonde janë prezantuar publikisht si investime që do të zgjidhnin problemin në rrënjë, duke përmirësuar rrjetin e kanalizimeve, shkarkimin e ujërave dhe funksionimin e sistemeve hidroteknike, përfshirë elementë të lidhur me hidrovoret. Megjithatë, realiteti në terren mbetet i pandryshuar: pas çdo rrebeshi, qyteti përmbytet sërish. Ky kontrast i fortë mes shumës së fondeve publike të shpenzuara dhe mungesës së efektit real nuk është çështje interpretimi politik, por fakt i përjetuar çdo herë nga mijëra qytetarë.
Kur miliona euro shpenzohen dhe problemi mbetet identik, pyetja nuk është më “sa ra shi”, por çfarë u bë realisht me këto fonde dhe pse ato nuk prodhuan rezultatin e premtuar. Fondet publike nuk administrohen në vakum. Ato kalojnë përmes vendimeve konkrete, procedurave të prokurimit, kontratave dhe akteve të kolaudimit. Dhe në këtë pikë, përgjegjësia për gjendjen e sotme të Durrësit nuk është as abstrakte dhe as e shpërndarë pa adresë — ajo ka histori, vazhdimësi dhe emra konkretë.
Në dy dekadat e fundit, Bashkia e Durrësit është drejtuar radhazi nga Lefter Koka, Vangjush Dako, Valbona Sako dhe Emiriana Sako. Gjatë këtyre mandateve janë miratuar plane urbanistike, janë alokuar dhe shpenzuar fonde të mëdha publike për infrastrukturë, janë firmosur kontrata dhe janë kolauduar punime për kanalizime, kullim dhe menaxhim të ujërave të shiut. Fakti që sot qyteti vazhdon të përmbytet rregullisht tregon se nuk kemi të bëjmë me një gabim të rastësishëm apo me dështim të një mandati të vetëm, por me një zinxhir të pandërprerë vendimmarrjeje problematike, ku secili drejtues ka trashëguar problemin pa e zgjidhur dhe, në shumë raste, e ka thelluar atë. Pasojat e këtij zinxhiri sot i vuajnë banorët e ndershëm të Durrësit, të cilët nuk kanë asnjë rol në këto vendime, por paguajnë koston e tyre sa herë bie shi.
Është e rëndësishme të theksohet se nuk rezulton publikisht një tender i vetëm i quajtur “hidrovor” me vlerë 18 milionë euro, por një seri projektesh dhe kontratash të fragmentuara për kanalizime dhe drenazh, të cilat në funksion duhej të garantonin pikërisht këtë rol. Ky fragmentarizim i fondeve dhe projekteve e bën edhe më të domosdoshëm një shqyrtim të thelluar jo vetëm të shumave të shpenzuara, por të zbatimit real, cilësisë së punimeve dhe efektivitetit të tyre. Kur përmbytjet përsëriten dhe përfituesit e kontratave mbeten pothuajse të njëjtë, lind natyrshëm një dyshim i arsyeshëm për keqmenaxhim sistemik ose abuzim me fondet publike, dyshim që nuk shuhet me deklarata apo me shfaqje propagandistike, por vetëm me verifikim profesional dhe të pavarur.
Në këtë realitet, roli i drejtësisë nuk është dytësor, por thelbësor. Në raste të tjera infrastrukturore në vend janë ndërmarrë hetime. Për Durrësin, përkundër një dështimi të vazhdueshëm që prek mijëra qytetarë dhe dëmton drejtpërdrejt ekonominë lokale, mungesa e një hetimi të plotë krijon perceptimin e rrezikshëm se pushteti lokal, aktual apo i mëparshëm, është më pak i hetueshëm se të tjerët. Pikërisht për këtë arsye, SPAK dhe institucionet e drejtësisë kanë detyrimin ligjor të ndjekin rrjedhën e fondeve, të analizojnë procedurat e prokurimit dhe kolaudimit, të verifikojnë përgjegjësinë vendimmarrëse dhe të sqarojnë nëse kemi të bëjmë me paaftësi, neglizhencë apo shkelje penale. Një proces i tillë nuk është sulm politik, por kusht minimal për funksionimin e shtetit ligjor.
Në fund, Durrësi nuk mbytet nga shiu. Mbytet nga një histori e gjatë vendimesh të gabuara, investimesh pa efekt dhe përgjegjësish të paadresuara. Kur miliona euro shpenzohen dhe problemi mbetet, çështja nuk është më teknike. Është institucionale. Dhe në këtë pikë, hetimi nuk është zgjedhje — është domosdoshmëri, për të mbrojtur interesin publik dhe për t’i dhënë fund një cikli dështimi që po paguhet çdo ditë nga qytetarët e zakonshëm.
