Shqipëria bëhet vendi i parë në botë që emëron një sistem inteligjence artificiale në një pozicion ministror. Figura virtuale “Diella” do të menaxhojë prokurimin publik, me qëllim uljen e korrupsionit dhe rritjen e transparencës në dhënien e kontratave qeveritare.
Sistemi i inteligjencës artificiale Diella, i cili filloi vitin duke ndihmuar qytetarët me dokumentacionin dixhital, tashmë zgjerohet në vendime me pasoja financiare dhe politike. Qeveria e prezantoi atë si një mekanizëm objektiv që do të vlerësojë tenderët pa ndikim njerëzor, favorizime apo ryshfete.
Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se sfidat kryesore qëndrojnë tek llogaridhënia dhe transparenca: kush mban përgjegjësi në rast ankesash, si trajtohen të dhënat që përdor sistemi, dhe si sigurohet që vendimet e tij të jenë të gjurmueshme.
Prokurimi publik përfshin triliona dollarë globalisht dhe ka ndikim të madh në buxhetin kombëtar. Shqipëria shpreson që eksperimenti me Diellën të rrisë besimin në procesin e tenderëve, të ulë kostot dhe të ofrojë vendime më të shpejta dhe më të drejta.
Qeveria nënvizon se Diella nuk do të marrë vendime të përgjithshme financiare, por do të fokusohet tek prokurimi. Suksesi i këtij eksperimenti do të varet nga transparenca, auditimet e pavarura dhe rregullat e qarta të funksionimit. Nëse këto elementë zbatohen në praktikë, Shqipëria mund të shërbejë si shembull i qeverisjes algoritmike për vendet e tjera.
Ekspertët paralajmërojnë se pa këto mekanizma mbrojtës, përdorimi i inteligjencës artificiale mund të fshehë të njëjtat probleme që synohet të eliminohen. Qeverisja efektive e sistemit, auditimi i vazhdueshëm dhe rishikimet publike janë çelësi i suksesit të këtij eksperimenti.
