Presidenti amerikan Donald Trump pritet që të ndryshojë interpretimin e një traktati amerikan për kontrollin e armëve, që është firmosur 38 vjet më parë. Sipas agjencisë së lajmeve Reuters, me këtë ndryshim, ai do të lejojë shitjen e dronëve ushtarakë të avancuar, si droni “Reaper“, në vende të tjera jashtë SHBA-ve.
Kjo do t’i mundësojë SHBA-ve të shesin mbi 100 dronë MQ-9 në Arabinë Saudite, e cila e kërkoi këtë në pranverë dhe kjo mund të jetë pjesë e një marrëveshjeje armësh prej 142 miliardë dollarësh. Po ashtu, vende të tjera në Paqësor dhe Evropë kanë shfaqur interes për këto dronë.
Në vend që dronët të konsiderohen si sisteme raketore, SHBA-të do t’i trajtojnë si aeroplanë, si F-16, dhe kështu do të shmangin rregullat e traktatit të kontrollit të teknologjisë së raketave (MTCR), që është nënshkruar nga 35 vende në vitin 1987.
Kjo do të lejojë kompanitë që prodhojnë dronë të mëdhenj, si General Atomics, Kratos dhe Anduril, që t’i shesin produktet e tyre më lehtë në tregjet ndërkombëtare.
Sipas rregullave të sotme, shumë shitje dronësh ushtarakë ndalohen nëse nuk jepet një arsye e fortë sigurie dhe nëse blerësi nuk garanton përdorimin e tyre në përputhje me ligjin ndërkombëtar.
Traktati MTCR është krijuar për të ndaluar shitjen e raketave të gjata që mund të bartin armë shkatërruese masive. Edhe pse dronët u shfaqën shumë vite më vonë, ata përfshihen në këtë traktat për shkak se mund të fluturojnë larg dhe të mbajnë armë.
Prodhuesit amerikanë të dronëve po përballen me konkurrencë të fortë nga prodhuesit izraelitë, kinezë dhe turq, të cilët kanë më pak kufizime për shitje.
Kina dhe Izraeli nuk janë pjesë e traktatit MTCR dhe kanë fituar shumë kontrata në Lindjen e Mesme për këtë arsye. Turqia është pjesë e traktatit, por dronët e saj Bayraktar-TB2 janë më të lehtë dhe kanë rreze më të shkurtër veprimi, ndaj trajtohen ndryshe nga traktati.
Rusia po përdor dronë të prodhuar brenda vendit dhe nga Irani për të sulmuar Ukrainën.
SHBA-të nuk i kanë dhënë dronë të mëdhenj Ukrainës nga frika që teknologjia e avancuar mund të përfundojë në duart e armikut.
Konkurrenca për tregun global të dronëve është shumë e fortë, sepse këto pajisje janë pjesë thelbësore e luftërave moderne.
Një zyrtar amerikan tha për Reuters se me këto ndryshime, SHBA-të do të bëhen ofruesi kryesor i dronëve, duke mos ia lënë këtë treg Turqisë dhe Kinës.
