Tregjet financiare globale janë përballur me tronditje të reja pas përshkallëzimit të konfliktit në Lindjen e Mesme, ku tensionet mes SHBA-së, Izraelit dhe Iranit kanë çuar në rritje të ndjeshme të çmimit të naftës dhe luhatje të forta në bursat kryesore.
Sipas Financial Times dhe Reuters, çmimi i naftës Brent u rrit me mbi 18% gjatë dhjetë ditëve të fundit, duke arritur në afro 79 dollarë për fuçi – niveli më i lartë që nga janari.
Tregtarët dhe investitorët janë vënë në alarm nga mundësia e ndërprerjeve të furnizimit me naftë përmes ngushticës së Hormuzit, pikës strategjike në Gjirin Persik për eksportin e energjisë nga Gjiri. Ndërkohë që presidenti amerikan Donald Trump e ka shpallur si “të suksesshme” goditjen ndaj kapaciteteve bërthamore të Iranit, reagimi i Teheranit mbetet i paqartë – dhe çdo përshkallëzim mund të ngrejë çmimin e naftës në mbi 100 dollarë për fuçi, sipas vlerësimeve të Oxford Economics.
Analistët paralajmërojnë se një konflikt i zgjeruar mund të nxisë rritje të inflacionit global dhe të vonojë çdo vendim të bankave qendrore për ulje normash interesi.
Në një skenar ekstrem, me ndërprerje të eksporteve iraniane apo përfshirje të drejtpërdrejtë të vendeve të tjera në rajon, çmimi i naftës mund të ngjitet në 130 dollarë për fuçi. Kjo do të kishte pasoja të rënda për ekonominë globale, sidomos në vendet importuese të energjisë si Bashkimi Europian, Turqia dhe India.
Megjithatë, çmimet shënuan një korrigjim të lehtë ditën e premte, pasi Reuters raportoi për një valë të re sanksionesh të SHBA ndaj Iranit, të cilat nuk prekën drejtpërdrejt eksportet e energjisë. Brent ra në 77 dollarë për fuçi, por situata mbetet shumë e paqëndrueshme.
Në këtë sfond, prodhuesit e mëdhenj të naftës po monitorojnë nga afër zhvillimet. Kreu i gjigandit rus Rosneft, Igor Sechin, deklaroi se OPEC+ po shqyrton mundësinë për të përshpejtuar rritjen e prodhimit me një vit, për të stabilizuar tregun. Kjo lëvizje synon të frenojë çmimet, por nëse konflikti zgjerohet, ndikimi i masave të tilla mund të jetë i kufizuar.
Ndërkohë, aksionet e kompanive të sektorit të energjisë dhe mbrojtjes kanë pësuar rritje, ndërsa industritë e ndjeshme ndaj kostove të larta të naftës – si aviacioni dhe prodhimi – kanë parë rënie të ndjeshme.
Tregjet pritet të reagojnë sërish këtë javë, në varësi të zhvillimeve të mëtejshme ushtarake dhe diplomatike në Lindjen e Mesme, ndërkohë që investitorët po vlerësojnë rrezikun e një përshkallëzimi afatgjatë me ndikim global./ Monitor.al
