Nga Lutfi Dervishi
Si e ndajnë pronën që u ka lënë trashëgim babai dy vëllezër?
Nuk kanë asnjë letër dhe nuk kanë ndërmend të shkojnë në gjykatë apo të kërkojnë ndërmjetës.
Në të drejtën zakonore shqiptare, një akt që mund të zvarritet për vite në shkallët e gjyqësorit, apo të kthehet në dramë familjare, zgjidhet me një fjali të vetme:
“Njeri ndan, tjetri zgjedh”
Kjo ndarje nuk është thjesht zgjidhje praktike, por një mekanizëm i thjeshtë i drejtësisë, që prodhon paqe në familje, fis dhe shoqëri.
Ai që ndan, mundohet të jetë i drejtë, sepse nuk e di cila pjesë do t’i bjerë.
Ky rregull i vjetër nuk është vetëm për trashëgiminë.
Është një metaforë e fuqishme për një parim universal:
Kush ndan, nuk zgjedh. Kush bën ligje, nuk përfiton.
Në etikën e qeverisjes dhe filozofinë politike, ky parim është arsyeja pse ndarja e pushteteve dhe transparenca janë themele të shtetit të së drejtës. Ato janë mekanizmat që mbrojnë sistemin nga kapja prej vetë atyre që e kanë ndërtuar.
Sepse kur ai që ndan, zgjedh vetë, ligji pushon së qeni i drejtë dhe shndërrohet në instrument pushteti.
Atje ku nis kjo, fillon grabitja me ligj.
Dhe siç dy vëllezër ndajnë tokën pa gjykatë e pa letra, edhe një shoqëri moderne mund të ndërtojë paqen mbi një rregull të moçëm e të drejtë:
Njeri ndan, tjetri zgjedh.
