Një 82-vjeçar nga Petrela, në Shkurt 2016, drejtohet në zyrat e Komisariatit nr.1 në Tiranë, ku kallëzon një të njohurin e tij se i kishte marrë me mashtrim rreth 200 mijë lekë të reja. Këto para ishin kryesisht kursime të pensionit, që ia kishte dhënë mikut të tij më të ri në moshë, i cili do t’i përdorte për biznes dhe shumë shpejt do t’ia kthente.
Por, pasi kanë kaluar më shumë se dy vjet, i moshuari, i drejtohet Policisë, me shpresën se oficerët do ta ndihmojnë të marrë sërish shumën që ka dhënë borxh rreth një vit më parë.
M.D., i datëlindjes 1934, është ndoshta kallëzuesi më i vjetër në moshë që i është drejtuar Policisë gjatë tre muajve të fundit për mashtrime financiare. Por si ai, gjatë javëve të para të vitit 2016, janë rreth 50 persona të tjerë që kanë dorëzuar kallëzime penale në komisariatet policore në të gjithë Shqipërinë.
“Boldnews. al”, referuar të dhënave zyrtare nga Policia e Shtetit mbi kallëzimet vetëm në 3 muajt e fundit, ka realizuar një përllogaritje të shumave të dhëna në formë borxhi ndërmjet qytetarëve dhe që nuk janë kthyer. Rezultati është spektakolar; mbi 1 milion euro, të dhëna me hua apo me fajde, nuk u janë kthyer pronarëve të ligjshëm dhe këta të fundit i janë drejtuar Policisë, për të siguruar një mënyrë që të rimarrin kursimet e tyre.
Qarkullimi i parave jashtë sistemit bankar është “thembra e Akilit” në ekonominë shqiptare, e cila në pjesën më të madhe vijon të jetë informale. Nismat periodike të qeverive shqiptare, si edhe apelimet e shpeshta të Bankës së Shqipërisë nuk kanë mundur të bindin qytetarët për veprimet financiare nëpërmjet sporteleve të bankave.
Interesat e ulta të depozitave, normat e larta të interesit të kredive, si edhe komisionet aspak të favorshme për kryerjen e transfertave bankare renditen ndër shkaqet kryesore që pjesa më e madhe e shqiptarëve të vijojë shit-blerjet dhe qarkullimin e parave në formën primitive, atë të dhënies cash(kesh).
Falë “mirëbesimit” ndërmjet të njohurve, familjarëve apo edhe të joshur nga përfitime prej interesave të larta të fajdeve, krahasuar me ato bankare, qytetarë të ndryshëm preferojnë të veprojnë me paratë e tyre jashtë institucioneve financiare dhe, shpesh, edhe pa e formalizuar huadhënien në zyrat noteriale.
Këto veprime ekstra-ligjore duket se shfrytëzojnë borxhlinjtë për të marrë në zotërim paratë e personave të tjerë dhe të mos ua rikthejnë. Pronarët real të shumave të parave, duke u ndjerë të mashtruar, i drejtohen Policisë së Shtetit, me kallëzimet përkatëse, për të rimarrë atë që u takon. Kjo problematikë është e shtrirë në vite, ndërkohë që “Boldneës.al” u fokusua vetëm në 3 muajt e fundit.
Në kallëzimet e depozituara, konstatohet se shtrirja gjeografike e mashtrimeve të kësaj natyre përfshin të gjithë territorin e Shqipërisë. Gjithashtu, nevojat për marrjen e borxheve të pakthyera është shumë e larmishme. Shumat e pakthyera variojnë nga 2000 deri në 150 mijë euro.
Numri më i lartë i kallëzimeve në muajt e fundit është regjistruar në Komisariatit e Tiranës, rreth 50 përqind e totalit. Por kallëzime për mashtrime janë regjistruar në Durrës, Elbasan, Fier, por edhe në Kukës, Dibër, Tropojë, Sarandë, Gjirokastër dhe lista vijon.
Borxhet jashtë-bankare, gjithnjë sipas kallëzimeve, janë marrë kryesisht për blerje dhe rregullim apartamentesh. Ka shumë raste, për të cilat janë marrë hua jashtë sistemit bankar edhe për krijim apo investim biznesi. Gjithashtu, ka edhe raste të rralla, në të cilat janë dhënë shuma të konsiderueshme, disa herë edhe në disa dhjetra mijëra euro, për blerje fidanësh, plehërash kimikë, pajisje për montim, sisteme ngrohje-ftohje, etj.
Në kallëzime drejtuar Policisë ka edhe disa forma të veçanta mashtrimi, të lidhura me sistemet kompjuterike. Në Tiranë dhe Durrës veçohen dy raste të blerjes së automjeteve nëpërmjet internetit. Në të dy rastet, pasi janë paguar shumat përkatëse online, “shitësit” kanë humbur çdo gjurmë.
Po ashtu, një kompani “call center” kallëzon se, nëpërmjet ndërhyrjes në serverin e tyre, janë realizuar telefonata me Kongon, Sirinë, Zairenë, etj, në shuma që shkojnë deri në 80 mijë dollarë.
Rrjetet sociale janë shndërruar në një mënyrë tejet efikase për mashtruesit online. Rreth 12 kallëzime gjatë këtyre muajve të parë të vitit 2016 lidhen me mashtrimet financiare në këto rrjete popullore tashmë.
Natyrisht, nuk mungojnë as rastet e shitjes së të njëjtit apartament banimi më shumë se sa një blerësi.
Burimet zyrtare të Policisë së Shtetit bëjnë të ditur se të gjithë kallëzimet i referohen prokurive përkatëse. Po këto burime shprehen se, pavarësisht se kallëzimet janë dorëzuar kohët e fundit, në pjesën më të madhe të rasteve mashtrimet e supozuara kanë ndodhur gjatë vitit 2015 ose edhe më parë.
Boldnews.al
