Industria e mbrojtjes u shndërrua në fokusin kryesor të Samitit të NATO-s në Ankara, madje edhe përpara nisjes së sesionit politik mes krerëve të shteteve dhe qeverive.
Forumi i Industrisë së Mbrojtjes e ktheu samitin në një vitrinë të prioriteteve të reja strategjike të Aleancës, forcimin e kapaciteteve prodhuese, përshpejtimin e inovacionit teknologjik dhe shndërrimin e angazhimeve financiare në sisteme konkrete armësh.
Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s, Mark Rutte, prezantoi një paketë investimesh të përqendruar kryesisht në dy drejtime që kanë dalë në pah nga konfliktet e viteve të fundit, lufta me dronë dhe modernizimi i kapaciteteve të mbikëqyrjes ajrore.
Këto njoftime vijnë në një kohë kur vendet aleate po përpiqen t’u dëshmojnë, edhe Shteteve të Bashkuara të udhëhequra nga Donald Trump, se janë të gatshme të rrisin prodhimin dhe investimet në sektorin e mbrojtjes.
Vendimi me ndikimin më të madh ekonomik lidhet me nismën Drone Edge, një program që do të mobilizojë rreth 40 miliardë dollarë gjatë pesë viteve të ardhshme për të forcuar aftësitë e Aleancës përballë kërcënimit të sistemeve ajrore pa pilot.
Objektivi nuk është vetëm blerja e teknologjive të reja, por edhe krijimi i një ekosistemi të integruar që përfshin sensorë, sisteme zbulimi, luftë elektronike, interceptorë dhe kapacitete për neutralizimin e mjeteve ajrore pa pilot.
Paralelisht, vendet aleate janë angazhuar të pesëfishojnë deri në fund të vitit 2027 numrin e operatorëve të trajnuar të dronëve, duke pranuar se faktori njerëzor mbetet vendimtar krahas zhvillimeve teknologjike.
Ky vendim pasqyron mësimet e nxjerra nga lufta në Ukrainë dhe nga konfliktet e fundit, ku dronët me kosto të ulët dhe të lehtë për t’u prodhuar kanë ndryshuar ndjeshëm mënyrën e zhvillimit të operacioneve ushtarake, duke detyruar ushtritë perëndimore të rishikojnë si kapacitetet e tyre sulmuese, ashtu edhe ato mbrojtëse.
Një tjetër njoftim me rëndësi simbolike është zëvendësimi i flotës historike të avionëve AWACS të NATO-s.
Aleanca do të nisë procedurat për blerjen e deri në dhjetë avionëve të mbikëqyrjes Saab GlobalEye, të cilët do të zëvendësojnë 14 avionët radarikë E-3A AWACS, të përdorur prej rreth pesë dekadash.
Marrëveshja konsiderohet gjithashtu një sukses i rëndësishëm industrial dhe politik për Suedinë. Kryeministri suedez, Ulf Kristersson, e cilësoi këtë vendim si “një ditë fantastike për NATO-n, për Saab dhe për Suedinë”.
GlobalEye përfaqëson një gjeneratë të re platformash paralajmëruese të hershme, të afta të integrojnë radarë të avancuar, mbikëqyrje tokësore, detare dhe ajrore në një sistem të vetëm, duke ofruar kapacitete monitorimi dukshëm më të avancuara se avionët AWACS që përdoren aktualisht.
Sipas informacioneve të publikuara në prag të samitit, dërgesat e para mund të nisin brenda vitit 2030.
Njoftimet e bëra në Ankara nuk kufizohen vetëm te dronët dhe avionët radarikë.
Mark Rutte prezantoi edhe një sërë marrëveshjesh shumëpalëshe, mes të cilave blerja e pesë dronëve strategjikë MQ-4C Triton nga katër vende aleate, një program i përbashkët me Airbus për zgjerimin e kapaciteteve të transportit strategjik dhe furnizimit me karburant në ajër, si edhe iniciativa të tjera industriale mes kompanive evropiane dhe atyre të Amerikës së Veriut.
Në fjalën e tij, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s theksoi nevojën që fuqia ekonomike e Aleancës të përkthehet në kapacitete reale ushtarake.
“Duhet të sigurohemi që ta shndërrojmë fuqinë tonë ekonomike në aftësi ushtarake, duke investuar në planet e mbrojtjes, dronë, raketa dhe sisteme interceptuese”, deklaroi Rutte, duke i cilësuar investimet e prezantuara si kapacitete “Made in NATO”.
