Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu iu ankua Presidentit Trump të premten për retorikën anti-Izrael në rritje të Presidentit turk Rexhep Tajip Erdogan, sipas zyrtarëve izraelitë dhe amerikanë, shkruan Axios.
Netanyahu gjithashtu i kërkoi Trump, i cili do të takohet me Erdogan gjatë samitit të NATO-s këtë javë në Ankara, të përmbahet nga shitja e sistemeve të armëve që do të ndihmonin Turqinë të modernizonte forcën e saj ajrore, thanë zyrtarët.
Pse ka rëndësi: Tensionet Izrael-Turqi janë rritur gjatë dy viteve të fundit mes luftërave në Gaza dhe Iran. Por Trump ka mbajtur lidhje të ngushta dhe miqësore si me Netanyahun ashtu edhe me Erdoganin një aleat kyç i SHBA-së dhe ndërmjetës rajonal.
Pozicioni i Netanyahut në Uashington ka rënë në muajt e fundit për shkak të luftës së Iranit, e cila ka dëmtuar vlerësimin e miratimit të Trump dhe ka ndarë bazën e tij MAGA.
Sa ndikim ka ende Netanyahu është e paqartë si për shkak të marrëdhënies së ngushtë të Trump me Erdoganin, ashtu edhe për shkak të rritjes financiare nga shitjet e armëve të SHBA-së në Turqi.
Trump do të udhëtojë të hënën për të takuar Erdoganin dhe për të marrë pjesë në samitin e liderëve të NATO-s në Ankara.
Në axhendë: një marrëveshje prej 700 milionë dollarësh për motorë të rinj për avionët luftarakë të Turqisë dhe mundësia që ushtria e dytë më e madhe e NATO-s të rihyjë në programin F-35.
Turqia u përjashtua nga programi F-35 në vitin 2019 pasi bleu sistemin rus të mbrojtjes ajrore S-400, i cili, sipas zyrtarëve amerikanë, mund të kompromentonte avionin luftarak të përparuar.
Zëvendëspresidenti Vance tha javën e kaluar se Pentagoni po kryen një shqyrtim për të përcaktuar se si SHBA-të mund t’i shesin F-35 Turqisë pavarësisht se zotëron sistemin rus të mbrojtjes nga raketat.
“Ka disa gjëra që duhet të certifikojmë se kanë ndodhur… në mënyrë që të jemi në përputhje me ligjin amerikan. Presidenti na ka kërkuar ta bëjmë këtë,” u tha Vance gazetarëve në Zyrën Ovale.
Për Netanyahun, shitjet e mundshme të armëve janë të pandashme nga qëndrimi gjithnjë e më armiqësor i qeverisë së Erdoganit ndaj Izraelit.
Javën e kaluar, Erdogani e quajti sionizmin “një ideologji gjenocidale” dhe sugjeroi se ai përbënte një kërcënim për mbijetesën e Turqisë.
Ministri i Jashtëm turk, Hakan Fidan, e përshkallëzoi sulmin në një intervistë televizive turke, duke e quajtur qeverinë izraelite “një barrë që njerëzimi nuk mund ta mbajë më” dhe “një problem për të gjithë botën”, ndërsa kërkoi sanksione ndërkombëtare ndaj Izraelit.
Prapa skenave: Në një telefonatë të premten, Netanyahu iu ankua Trumpit për Erdoganin, thanë burimet, dhe tregoi se donte që presidenti i SHBA-së të frenonte udhëheqësin turk.
“Netanyahu bëri një pyetje dhe presidenti e dëgjoi. Pra, presidenti mund t’i kalojë [Erdoganit] një mesazh si: ‘Hej, a mund të jesh pak më i qetë me këtë?’ Por është ajo që është,” tha një zyrtar i SHBA-së.
Zyra e Kryeministrit izraelit dhe Shtëpia e Bardhë refuzuan të komentonin.
Netanyahu ka pasur një marrëdhënie të ndërprerë me Trumpin gjatë viteve, dhe tensionet midis të dyve u rritën ndërsa Trump negocioi një fund të konfliktit me Iranin në një mënyrë që e mërziti udhëheqësin izraelit.
Shumë zyrtarë amerikanë, përfshirë Vance, e kanë akuzuar Netanyahun se ka bërë parashikime optimiste për luftën me Iranin, të cilat nuk u realizuan. Kryeministri izraelit pritet të vizitojë Shtëpinë e Bardhë më vonë këtë muaj.
“Bibi bëri një mori premtimesh për luftën me Iranin që nuk u realizuan”, tha një zyrtar i lartë i administratës. “Por çfarë mund të bëjmë? Ai do të vijë. Ai do të bëjë premtimet e tij dhe pastaj ne do të duhet të kontrollojmë gjithçka.”
Netanyahu bëri një rast të ngjashëm publikisht të hënën në një intervistë në “Fox & Friends”, duke cituar deklarata anti-Izrael nga zyrtarë të lartë turq dhe duke pretenduar se Turqia mbështet “të këqijtë” në rajon.
Ai gjithashtu sulmoi drejtpërdrejt Erdoganin, duke thënë se udhëheqësi turk po kërcënonte Izraelin dhe vendet e tjera të NATO-s.
“Për një regjim të infektuar nga Vëllazëria Myslimane, një lëvizje ekstreme që e urren Amerikën… Nuk mendoj se atyre duhet t’u jepen F-35 ose motorët për avionët e tyre luftarakë, sepse kjo do të prishë ekuilibrin e fuqisë në Lindjen e Mesme, i cili garantohet nga superioriteti ajror izraelit dhe nga qëndrimi i Amerikës”, tha Netanyahu.
