Largimi i deputetes Marjana Koçeku nga Grupi Parlamentar i Partisë Socialiste ka kaluar kufijtë e Shqipërisë dhe ka tërhequr vëmendjen e mediave ndërkombëtare.
Prestigjiozja britanike “Britannia Daily” i ka kushtuar një artikull vendimit të saj për t’u shkëputur nga mazhoranca, në një kohë kur protestat antiqeveritare në vend vijojnë prej 28 ditësh.
Artikulli mban titullin: “Një nga deputetet më të reja të Shqipërisë largohet nga partia në pushtet ndërsa protestat intensifikohen dhe thotë se ‘Kjo qeveri nuk mund të sjellë ndryshimin'”.
Vetë Koçeku e ndau intervistën në rrjetet sociale, duke e cilësuar atë si një përpjekje për ta çuar përtej kufijve zhvillimin e ngjarjeve në Shqipëri.
“N’përpjekje me e ndihmu ndërkombëtarizimin e çështjes së këtyne ditëve. N’përpjekje me hedhë dritë në kthinat e errëta ku fshihet edhe për pak kohë elita e vjetër dhe dekadente e Shqipnisë sonë”, shkroi ajo.
Në intervistën për median britanike, deputetja e pavarur flet lidhur me mënyrën e funksionimit të politikës shqiptare, duke deklaruar se deputetët nuk kanë liri të plotë në vendimmarrje, pasi sipas saj vendimet ndikohen nga disiplina partiake dhe jo gjithmonë nga interesi i qytetarëve.
Koçeku komenton edhe protestat që prej katër javësh po zhvillohen në vend, duke i cilësuar si një nga lëvizjet qytetare më të rëndësishme që ka parë.
“Kanë qenë ndër lëvizjet qytetare më frymëzuese që kam parë, jo vetëm në Shqipëri, por edhe në Evropë vitet e fundit”, shprehet ajo.
Sipas deputetes, protestat kanë rikthyer shpresën për ndryshim dhe tregojnë se qytetarët kërkojnë më shumë transparencë, llogaridhënie dhe funksionim demokratik të institucioneve.
Ndër të tjera, Koçeku shpreh bindjen se qeveria aktuale socialiste nuk është në gjendje të realizojë ndryshimet që kërkojnë qytetarët, duke argumentuar se Shqipërisë i nevojitet një kulturë e re politike dhe një brez i ri drejtuesish.
Intervista e plotë:
Marjana Koçeku, një nga deputetet më të reja të Kuvendit të Shqipërisë dhe ish-anëtare e grupit parlamentar të Partisë Socialiste, deklaroi për Britannia Daily se lëvizja e protestave masive në vend pasqyron një “krizë më të thellë besimi” mes qytetarëve dhe institucioneve politike. Ajo u dërgoi gjithashtu një mesazh të drejtpërdrejtë protestuesve: “Nuk jeni vetëm”.
Koçeku, e cila mori mandatin parlamentar në shtator të vitit të kaluar përpara se të largohej nga Partia Socialiste dhe të vijonte si deputete e pavarur, tha se zhgënjimi në rritje me mënyrën se si ushtrohet pushteti në politikën shqiptare ishte arsyeja kryesore që e shtyu të ndahej nga shumica qeverisëse. Largimet nga partitë e mëdha politike në Shqipëri janë të rralla, veçanërisht kur bëhet fjalë për deputetë të sapozgjedhur të shumicës. Për këtë arsye, vendimi i saj konsiderohet një akt i pazakontë pavarësie politike në realitetin politik shqiptar.
Deklaratat e saj marrin peshë të veçantë pasi vijnë nga një politikane që deri pak kohë më parë ishte pjesë e shumicës qeverisëse dhe tashmë është një nga zërat e paktë të pavarur në Kuvend. Si një nga deputetet më të reja, Koçeku tha se e kupton veçanërisht mirë aspiratën e protestuesve, shumica e të cilëve janë të rinj dhe besojnë se sistemi politik nuk përfaqëson më shqetësimet e tyre. Komentet e saj ofrojnë një pasqyrë të rrallë të pakënaqësisë që po rritet edhe brenda ish-shumicës qeverisëse, në një kohë kur Shqipëria po përjeton një nga valët më të mëdha të protestave të viteve të fundit.
Megjithëse hyri në Kuvend më pak se një vit më parë, vendimi i saj për t’u shkëputur nga shumica ka tërhequr vëmendje për shkak të moshës së re dhe shpejtësisë me të cilën u zhgënjye nga sistemi politik. Koçeku u zgjodh fillimisht si pjesë e shumicës së Partisë Socialiste të kryeministrit Edi Rama, por më pas vendosi të vazhdojë mandatin si deputete e pavarur. Ajo thotë se tashmë nuk është e detyruar nga disiplina partiake dhe se do të votojë sipas ndërgjegjes dhe interesit të qytetarëve që përfaqëson.
“Kuvendi funksionon shumë shpesh si një institucion ku thjesht miratohen vendimet e partisë, në vend që ato të shqyrtohen realisht. Një nga përgjegjësitë themelore të deputetit është të ushtrojë gjykim të pavarur në emër të qytetarëve që e kanë zgjedhur. Në praktikë, megjithatë, disiplina partiake shpesh mbizotëron mbi interesin publik”, deklaroi ajo për Britannia Daily.
Gjatë intervistës, Koçeku u ndal vazhdimisht te nevoja për llogaridhënie, rilindje demokratike dhe krijimin e një brezi të ri drejtuesish politikë.
“Protestat e përforcuan vendimin tim”
Largimi i Koçekut nga Partia Socialiste ndodhi në sfondin e një prej lëvizjeve qytetare më të rëndësishme të viteve të fundit në Shqipëri, ku dhjetëra mijëra qytetarë, kryesisht të rinj, kanë protestuar në mënyrë paqësore duke kërkuar llogaridhënie, transparencë dhe reforma demokratike. Ajo theksoi se protestat nuk ishin arsyeja e largimit të saj, por e përforcuan bindjen se kishte marrë vendimin e duhur. “Këto protesta kanë qenë ndër lëvizjet qytetare më frymëzuese që kam parë, jo vetëm në Shqipëri, por edhe në Evropë gjatë viteve të fundit. Kur dhjetëra mijëra qytetarë mobilizohen në mënyrë paqësore për të kërkuar llogaridhënie dhe ndryshim demokratik, përfaqësuesit e zgjedhur kanë detyrimin t’i dëgjojnë”, tha ajo.
Sipas saj, shqetësimet e ngritura nga protestuesit – llogaridhënia e qeverisë, mbrojtja e mjedisit, transparenca për projektet e mëdha zhvillimore dhe rritja e kostos së jetesës – janë pikërisht të njëjtat çështje që e shtynë të vinte në dyshim drejtimin që po merrte vendi. “Unë e shoh këtë lëvizje si një shenjë shprese dhe jo dëshpërimi,” tha ajo. “Ajo tregon se qytetarët nuk kanë hequr dorë nga demokracia; përkundrazi, kërkojnë që ajo të funksionojë më mirë.”
“Është vetëm çështje kohe”
Në një nga deklaratat më të forta të intervistës, Koçeku la të kuptohet se edhe politikanë të tjerë mund të ndjekin shembullin e saj. “Nga bisedat dhe vëzhgimet e mia, besoj se brenda një pjese të politikës shqiptare po rritet një ndjenjë shqetësimi. Kam përshtypjen se jo të gjithë janë dakord me drejtimin aktual të udhëheqjes politike, edhe pse shumë zgjedhin të mos flasin publikisht”. Ajo shtoi: “Besoj se është vetëm çështje kohe derisa më shumë politikanë të gjejnë guximin të flasin hapur dhe të veprojnë sipas bindjeve të tyre. Demokracitë e shëndetshme varen nga individë që vendosin bindjet dhe parimet mbi komoditetin politik”. Për ish-kolegët e saj në Partinë Socialiste, Koçeku u shpreh shkurt: “Nga ky moment e tutje, çdo komunikim mes nesh do të zhvillohet vetëm përmes kanaleve zyrtare. Nuk kam pasur asnjë kontakt me ta”.
Një krizë besimi dhe nevoja për një rifillim politik
Koçeku argumentoi se protestat nuk janë vetëm reagim ndaj politikave të caktuara, por simptomë e një problemi shumë më të thellë: humbjes së besimit mes qytetarëve dhe institucioneve. “Shumë shqiptarë ndjejnë se vendimet politike po merren gjithnjë e më shumë pa konsultim real me publikun dhe se institucionet po bëhen gjithnjë e më pak të ndjeshme ndaj qytetarëve që duhet t’u shërbejnë. Kur qytetarët humbasin besimin se shqetësimet e tyre mund të zgjidhen përmes mekanizmave normalë politikë, ata kërkojnë mënyra të tjera demokratike për të bërë të dëgjohet zëri i tyre”.
Sipas saj, reformat nuk mund të jenë të besueshme nëse udhëhiqen nga e njëjta kulturë politike kundër së cilës po protestojnë qytetarët. “Rindërtimi i besimit kërkon më shumë sesa ndryshime në politika. Ai kërkon një kulturë tjetër politike, të bazuar në transparencë, institucione më të forta demokratike, respekt për shtetin e së drejtës dhe gatishmëri për të dëgjuar qytetarët edhe kur mesazhi i tyre është i pakëndshëm”, tha Koçeku.
Koçeku tha se Shqipëria nuk ka nevojë vetëm për ndryshim qeverie, por për një brez të ri drejtuesish të përkushtuar ndaj llogaridhënies, transparencës dhe dialogut demokratik.
“Shqipërisë nuk i duhet thjesht zëvendësimi i disa individëve, por rinovimi i të gjithë kulturës politike. Elita politike, mënyra si funksionojnë institucionet dhe mentaliteti që ka formësuar qeverisjen prej dekadash kanë nevojë për reforma të thella. Ndryshimi i qëndrueshëm nuk do të vijë duke zëvendësuar një grup aktorësh politikë me një tjetër, nëse mbeten të njëjtat praktika dhe i njëjti mentalitet. Shqipërisë i duhet një brez krejtësisht i ri drejtuesish që përqafojnë llogaridhënien, transparencën, dialogun demokratik dhe shërbimin publik si parime themelore të qeverisjes”, theksoi ish-deputetja.
Më pas shtoi qartë: “Kjo qeveri nuk mund ta bëjë dhe as elita e vjetër politike”. Këto konsiderohen ndër kritikat më të forta që Koçeku ka bërë ndaj establishmentit politik që prej momentit kur u bë deputete e pavarur.
“Tani keni një mandat edhe në Parlament”
Mesazhi i saj për protestuesit ishte i drejtpërdrejtë: “Zëri juaj ka rëndësi dhe nuk duhet të besoni kurrë se angazhimi qytetar paqësor është i kotë. Nuk jeni vetëm – tani keni edhe një mandat në Parlament”. Koçeku zbuloi se shumë protestues e kanë ftuar personalisht t’u bashkohet në protesta, gjë që ajo e cilësoi si një shenjë besimi që e vlerëson shumë.
Sipas saj, pas shpalljes së largimit nga Partia Socialiste ka marrë mijëra mesazhe nga qytetarë të zakonshëm, anëtarë të diasporës shqiptare, akademikë dhe figura publike, të cilët i kanë thënë se vendimi i saj u ka rikthyer besimin se politika mund të udhëhiqet ende nga parimet dhe jo nga interesi politik.
“Fuqia e këtij reagimi tregon se një vendim i tillë është jashtëzakonisht i pazakontë në politikën shqiptare. Ai ka sfiduar një kulturë politike të konsoliduar dhe ka hapur një debat më të gjerë publik mbi pavarësinë politike, llogaridhënien dhe përgjegjësinë e përfaqësuesve të zgjedhur për të vendosur qytetarët mbi interesat partiake”, deklaroi Koçeku.
“Revolucioni i Flamingove”
Shqipëria ka përjetuar disa nga protestat më të mëdha dhe më të qëndrueshme të viteve të fundit, ku dhjetëra mijëra qytetarë kanë dalë në rrugët e Tiranës dhe qyteteve të tjera duke kërkuar më shumë llogaridhënie nga qeveria, transparencë dhe reforma demokratike. Lëvizja, e njohur gjerësisht si “Revolucioni i Flamingove”, nisi fillimisht si një protestë mjedisore kundër projekteve të turizmit luksoz në ishullin e Sazanit dhe gadishullin e Zvërnecit. Këto projekte mbështeten nga investitori amerikan Jared Kushner, dhëndri i presidentit amerikan Donald Trump, dhe bashkëshortja e tij, Ivanka Trump.
Projektet, që parashikojnë ndërtimin e resorteve luksoze pranë Peizazhit të Mbrojtur Vjosë–Nartë, kanë hasur kundërshtim të fortë nga ambientalistët, banorët vendas dhe pjesëtarë të diasporës shqiptare, të cilët shprehin shqetësime për dëmtimin e ekosistemeve të mbrojtura dhe akuzojnë qeverinë se po i jep përparësi interesave të investitorëve të mëdhenj në kurriz të interesit publik. Ajo që nisi si kundërshtim ndaj këtyre projekteve është shndërruar në një lëvizje më të gjerë proteste kundër korrupsionit të pretenduar, kapjes së shtetit, mungesës së transparencës dhe pakënaqësisë në rritje ndaj klasës politike shqiptare.
Protestuesit kanë kërkuar reforma të thella politike dhe, në disa raste, dorëheqjen e kryeministrit Edi Rama, duke argumentuar se protestat nuk lidhen vetëm me një projekt të vetëm zhvillimor, por përfaqësojnë kërkesën për një kulturë të re politike të ndërtuar mbi llogaridhënien dhe besimin publik.
