Prokurorët shqiptarë po hetojnë një projekt turistik luksoz të lidhur me dhëndrin e Presidentit të SHBA-së Donald Trump, Jared Kushner, ndërsa protestat nga qytetarët dhe organizatat mjedisore kundër këtij zhvillimi vazhdojnë.
Projekti përfshin ishullin e pabanuar të Sazanit në Adriatik dhe disa qindra hektarë të peizazhit të mbrojtur Vjosë-Nartë, një zonë ligatinore bregdetare e ndjeshme ku jetojnë flamingo, foka dhe vende folezimi të breshkave të detit.
SPAK, zyra speciale e prokurorisë kundër korrupsionit në Shqipëri, konfirmoi të hënën se kishte hapur një hetim mbi ndryshimet kontroverse në statusin e mbrojtur të zonës dhe pronësinë e tokës në vitin 2024, të cilat i hapën rrugën zhvillimit të turizmit. Zyra e prokurorit nuk iu përgjigj një kërkese për komente të mëtejshme deri në kohën e publikimit.
Kushner, i cili drejton firmën private të kapitalit Affinity Partners, ka një portofol të veçantë pasurish të paluajtshme që vlerësohet në miliarda dollarë. Ai shërben gjithashtu si i dërguari special i Trump për paqen dhe është i përfshirë në negociatat diplomatike për Gazën, Iranin dhe luftën në Ukrainë. Kritikët kanë ngritur pyetje në lidhje me mbivendosjen midis perandorisë së tij të biznesit dhe roleve politike.
Në gusht të vitit 2024, Kushner zbuloi planet e Affinity Partners për ta shndërruar vendin në një vendpushim luksoz dhe në fillim të vitit 2026 ai vizitoi zonën me gruan e tij, Ivanka. Në një intervistë të kohëve të fundit me POLITICO, kryeministri shqiptar Edi Rama konfirmoi se bisedimet ishin duke vazhduar midis qeverisë dhe Kushner mbi marrëveshjen, e cila do të përfshijë 10,000 dhoma hoteli.
Kushner dhe Affinity Partners nuk iu përgjigjën menjëherë një kërkese për koment në lidhje me hetimin.
Duke folur para ligjvënësve shqiptarë të hënën, Rama mohoi se projekti cenon një rezervat të mbrojtur të jetës së egër dhe tha se propozimi përfundimtar ende nuk është dorëzuar dhe studimi mjedisor nuk është i plotë.
SPAK u krijua me mbështetjen e BE-së dhe SHBA-së si pjesë e reformës së gjerë në drejtësi të vendit në vitin 2019. Ai vepron në mënyrë të pavarur nga gjyqësori kombëtar dhe ka hetuar, ndjekur penalisht dhe dënuar një numër zyrtarësh të nivelit të lartë nga të dyja anët e spektrit politik. Aktualisht është institucioni më i besuar në vend, sipas disa sondazheve të pavarura.
Protesta të dhunshme
Protestat e udhëhequra nga qytetarët dhe OJQ-të mjedisore filluan drejt fundit të majit, kur zhvilluesit ngritën gardhe të mëdha me tela me gjemba në vendin e propozuar në Zvërnec, në jug të Shqipërisë, duke i penguar vendasit dhe turistët të hynin në plazh.
Të dielën në mbrëmje, protestuesit, përfshirë qytetarë dhe organizata të ndryshme mjedisore, u mblodhën jashtë zyrave qeveritare dhe kërkuan ndërprerjen e projektit, mbrojtjen e zonës nga zhvillimi dhe madje edhe dorëheqjen e kryeministrit.
Një tjetër protestë është planifikuar në Tiranë për të hënën në mbrëmje, dhe pranë vendit të propozuar pranë Vlorës më 6 qershor, ndërsa thirrjet për veprim nga shoqëria civile shtohen.
Pamjet u shfaqën — pas protestave të së shtunës — të rojeve të sigurisë private që dukeshin duke sulmuar dhe më pas duke zvarritur një protestues përgjatë një shkëmbi, ndërsa kërcënonin demonstruesit e tjerë që u përpoqën të hiqnin gardhet dhe të ndalonin ndërtimin.
Autoritetet shqiptare ua revokuan licencat dy kompanive private të sigurisë pas incidentit dhe një roje u arrestua dhe u mbajt në burg. Rreth 15 protestues janë akuzuar gjithashtu, ndërsa shefi i policisë lokale u shkarkua nga detyrat e tij.
“Dua ta bëj Shqipërinë një vend që [është] një destinacion për t’u pasur zili në rajon dhe ky projekt është pjesë e kësaj përpjekjeje”, tha Rama të hënën.
Shqipëria ka vendosur synimin për t’u bashkuar me BE-në deri në vitin 2030 dhe ka hapur të gjitha kapitujt negociues të procesit të pranimit në BE. 27 krerët e shteteve të bllokut do të takohen të premten në Mal të Zi për të diskutuar zgjerimin e BE-së me udhëheqësit e Ballkanit Perëndimor, përfshirë Ramën.
Firma e investimeve e Kushner hoqi dorë nga një zhvillim në shkallë të gjerë në Serbi në vitin 2025 pas polemikave mbi projektin dhe hetimeve nga autoritetet lokale kundër korrupsionit.
