Nga Alfred Çako
– Kompania dhe pronarët zyrtarë
-Emri i kompanisë: Zvërnec South Adriatic Development sh.p.k. (regjistruar gusht 2024).
-Pronarët përfitues (50%-50%):
-Nikita Maksimovich Vinogradov — shtetas holandez (me origjinë jewish ruse), lindur 1991.
-Zoya Georgieva Gyurova — shtetase bullgare (dhe kjo me sa duket jewish), lindur 1988.
-Pronësia kalon nëpërmjet një zinxhiri kompanish holandeze: Universal Properties Projects B.V., Blue Industries Investment Holding B.V., Dutch Trust Management B.V. (struktura tipike offshore për pastrim paresh korrupsioni a nga krimi ordiner për fshehje origjine parash, pa taksa dhe kësisoj pa transparencë).
-Ka lidhje të tjera të përmendura me struktura që shkojnë deri në Katar (sipas aktivistëve të AOS dhe PPNEA dhe dyshohet që prapa mund të jenë edhe paret e korrupsionit politik në Shqipëri).
– Projekti (pa filtra)
-Madhësia: Rreth 437 hektarë total (251 hektarë ndërtueshëm), ~15 km bregdet.
-Çfarë parashikon: Hotele, vila luksoze, godina deri në 8 kate, port turistik, shërbime.
-Vlera e pretenduar nga kompania: Mbi 4 miliardë euro investim, 10 mijë vende pune.
-Statusi aktual: Punime fillestare (rrethim, rrugë, bulldozerë) kanë nisur. Leje për punime përgatitore miratuar nga Këshilli Kombëtar i Territorit (KKT) më 29 prill 2026 (kryesuar nga Edi Rama). Lejet e plota ende nuk janë publikuar plotësisht.
-Vendndodhja: Zonë e mbrojtur Pishë-Poro-Nartë-Vjosë, lagunë me biodiversitet të lartë (shpendë migratore, zonë Ramsar dhe Bern Convention). Aktivistët e quajnë shkatërrim ekologjik.
– Si e morën tokën?
-Kompania pretendon se është pronë private (e blerë nga pronarë privatë).
-Banorët lokalë dhe aktivistët akuzojnë:
-Përdorim të dokumenteve të dyshimta (ligji 7501 i tokave të ’91).
-Mosdhënie certifikatash pronësie banorëve origjinalë.
-Proces i mbyllur, pa transparencë publike (lejet “konfidenciale” sepse “investim strategjik”).
-Edi Rama (29 maj 2026): “Lajm i rremë. Shteti nuk po fal asgjë. Është pronë private prej kohësh. Investitorët e kanë marrë nga privatët.”
– Lidhja me Edi Ramën dhe qeverinë
-Nuk ka pronësi direkte të Ramës, familjes së tij ose ndonjë kompanie personale të tij në këtë projekt (të paktën jo publikisht deri në 2026).
-Përgjegjësi politike:
-KKT (Këshilli Kombëtar i Territorit) kryesohet direkt nga Edi Rama.
-Lejet miratuar shpejt (brenda 8 muajsh nga regjistrimi i kompanisë).
-Qeveria e mbron si “investim serioz” dhe akuzon kritikët për “fake news” dhe sabotim të turizmit.
-Konteksti më i gjerë: Qeveria Rama ka miratuar ligje të reja për “investitorë strategjikë” që lejojnë përjashtime nga tendera, koncesione pa garë (p.sh. për porte turistikë), dhe zhvillim në zona sensitive. Kritikët (opozita, aktivistë, media investigative) e quajnë këtë kapje shteti dhe “ligje të qepura për oligarkë”.
-Lidhje e mëparshme me Jared Kushner (Affinity Partners): Në 2024-2025 pati zhurmë për plane të Kushnerit në Zvërnec + Sazan. Tani duket se Zvërneci shkëputur (Kushneri fokusohet më shumë te Sazani), por stili i projektit mbetet i ngjashëm (resort luksoz masiv).
– Kontroverset kryesore (pa filtra)
-Mjedisor: Shkelje e zonës së mbrojtur, rrezik për lagunën dhe shpendët. Reagime nga Berne Convention, EuroNatur, AOS, PPNEA.
-Transparencë: Pronarë të panjohur për publikun shqiptar, struktura holandeze, leje jo të publikuara plotësisht.
-Protesta: Banorë dhe aktivistë kanë protestuar; kompania i quan “manipulim”.
-Ekonomik: Premtime për vende pune vs. rrezik për turizëm masiv që dëmton imazhin afatgjatë dhe ekosistemin.
-Politik: Shembull klasik i kritikave ndaj qeverisë Rama për favorizim të investitorëve të huaj me çmim “të ulët” (tokë + leje) në kurriz të mjedisit dhe banorëve lokalë.
Përfundim pa filter: Ky është një projekt i madh turistik kontrovers në zonë të mbrojtur, i miratuar shpejt nga pushteti i Ramës. Pronarët janë rus-bullgarë përmes Holandë, toka pretendohet private. Rama e mbron fuqimisht si private dhe investim pozitiv.
