Arrestimi i të dyshuarit shqiptar për trafik droge, Ervin Mata, në Brazil, ka rikthyer në vëmendje rolin gjithnjë e më të madh që grupet kriminale me origjinë nga Ballkani po luajnë në trafikun ndërkombëtar të kokainës në Amerikën Latine.
Sipas një analize të publikuar nga Insight Crime, Mata u arrestua më 26 prill pranë São Paulos dhe dyshohet se shërbente si urë lidhëse mes furnitorëve të Amerikës së Jugut dhe blerësve europianë për një organizatë kriminale ballkanike që koordinonte dërgesa kokaine nga Brazili drejt Europës, përmes porteve në Spanjë dhe Gjermani.
Ai është vetëm një nga shumë personazhe të botës kriminale ballkanike që janë arrestuar ose vrarë në Amerikën Latine vitet e fundit.
Sipas raportit, trafikantë nga Shqipëria, Serbia dhe Mali i Zi janë kthyer në aktorë kyç të trafikut të kokainës dhe pastrimit të parave në rajon.
Ndryshe nga kartelët tradicionalë latino-amerikanë, grupet ballkanike nuk synojnë kontroll territorial. Ato janë integruar në hallka të ndryshme të zinxhirit të trafikut të kokainës, duke menaxhuar rrugët, logjistikën dhe marrëdhëniet mes prodhuesve në Amerikën e Jugut dhe tregjeve të konsumit në Europë.
“Emisarët” shqiptarë në Amerikën Latine
Raporti thekson se grupet kriminale ballkanike funksionojnë kryesisht përmes rrjeteve familjare dhe aleancave të biznesit, më shumë sesa si organizata të centralizuara mafioze.
Për të negociuar marrëveshje me prodhuesit e drogës, ata dërgojnë përfaqësues në vende si Kolumbia, Ekuadori dhe Brazili. Këta persona ndërmjetësojnë blerjet e kokainës dhe bashkëpunojnë me grupet lokale që merren me transportin dhe magazinimin e saj. Sipas autoriteteve shqiptare, Ervin Mata dyshohet të ketë qenë një prej këtyre emisarëve.
Një tjetër emër i përmendur në analizë është Dritan Rexhepi, i cilësuar si figurë kyçe e rrjetit kriminal shqiptar “Kompania Bello”, një organizatë e përbërë nga 14 familje kriminale.
Rexhepi u arrestua në Ekuador në vitin 2014 së bashku me një ngarkesë kokaine, por sipas raportit, ai vijoi të koordinonte trafikun nga burgu deri në lirimin e tij në vitin 2021. Më pas u arrestua në Turqi në vitin 2023 dhe aktualisht po përballet me gjyq në Shqipëri.
Analiza përmend edhe “Klani Farruku”, një organizatë kriminale shqiptare me bazë familjare, e cila dyshohet se koordinonte trafikun e kokainës mes Ekuadorit dhe Spanjës.
Një nga emisarët e dyshuar të këtij grupi, Ergys Dashi, u vra në qytetin portual të Guayaquil në vitin 2022, vetëm pak ditë pasi autoritetet spanjolle sekuestruan dy ton kokainë të lidhur me këtë organizatë.
Trafikantë të pavarur shqiptarë
Sipas Insight Crime, jo të gjithë shqiptarët në Amerikën Latine kanë vepruar në emër të organizatave të mëdha kriminale.
Një nga rastet më të njohura është ai i Dritan Gjika, shqiptari që u zhvendos në Ekuador dhe më pas mori shtetësinë ekuadoriane.
Raporti thekson se Gjika ndërtoi lidhje direkte me prodhues kolumbianë të kokainës dhe me grupet ekuadoriane që merreshin me transportin dhe fshehjen e drogës në kontejnerë që niseshin drejt Europës.
Për të maskuar aktivitetin kriminal, ai dyshohet se krijoi kompani eksporti legale që transportonin produkte si bananet drejt porteve europiane.
Sipas raportimeve të OCCRP, Gjika negocionte personalisht çmimet e kokainës me blerës në qytete portuale të Europës.
Ai u arrestua në Abu Dhabi në qershor të vitit 2025 dhe pritet të ekstradohet në Ekuador, ku kërkohet për krim të organizuar dhe korrupsion.
Në analizë përmenden edhe shqiptarët Adriatik Tresa dhe Arber Çekaj, të cilët sipas raportit përdorën modele të ngjashme biznesi në Ekuador për të fshehur trafikun e kokainës përmes eksporteve të bananeve.
Tresa u vra në Guayaquil në vitin 2020, ndërsa Çekaj u arrestua në Gjermani në vitin 2018.
Pastrimi i parave dhe lidhjet me kartelet
Përveç trafikut të drogës, grupet kriminale ballkanike janë përfshirë edhe në pastrimin e parave.
Sipas prokurorëve ekuadorianë, Dritan Gjika dyshohet se pastroi mbi 31 milionë dollarë përmes kompanive të tij në sistemin financiar të Ekuadorit mes viteve 2015-2024.
Ndërkohë, Departamenti Amerikan i Thesarit vendosi në vitin 2025 sanksione ndaj 27 personave dhe kompanive të lidhura me një skemë pastrimi parash në Meksikë, e drejtuar nga familja kriminale shqiptare Hysa.
Autoritetet amerikane pretendojnë se rrjeti bashkëpunonte me Kartelin Sinaloa dhe pastronte para droge përmes kazinove dhe restoranteve luksoze në disa shtete meksikane.
Raporti përmend edhe shtetasin serb Jezdimir Srdan, i cili pas lirimit të parakohshëm nga burgu në Ekuador në vitin 2018, u arrestua sërish në vitin 2024 dhe u dënua me 10 vite burg për pastrim parash.
