Nga Bret Stephens – New York Times
Imagjino për një çast që je një oficer i aftë inteligjence, në mes të karrierës, në Gardën Revolucionare Islamike. Për shkak të natyrës së punës sate, ke akses në burime të huaja lajmesh. Për shkak të inteligjencës sate, ruan aftësinë për gjykim të pavarur edhe pse mbetesh besnik ndaj regjimit.
Si po shkon lufta? Nëse lexon disa raportime në shtypin perëndimor, goxha mirë, për Iranin.
Pavarësisht dëmeve që Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli i kanë shkaktuar drejtuesve dhe kapaciteteve ushtarake të Iranit, regjimi mbetet në këmbë, i pathyer dhe funksional. Nuk ka pasur kryengritje masive, falë shtypjes brutale që pasoi protestat në fillim të janarit. Mbyllja e Ngushticës së Hormuzit, që kërkoi për Iranin një përpjekje minimale ushtarake, ka ushtruar presion maksimal mbi ekonominë globale, ndërsa ka rritur të ardhurat nga nafta. Lufta sot është edhe më pak popullore në Shtetet e Bashkuara sesa në fillim; gjithashtu po bën që më shumë amerikanë të rishqyrtojnë mbështetjen e tyre automatike për Izraelin. Postimet plot sharje të presidentit Trump në rrjetet sociale po tingëllojnë gjithnjë e më shumë të dëshpëruara sesa të forta. Dhe Garda Revolucionare duket më e fuqishme se kurrë.
Një ide që analistët perëndimorë e përmendin shpesh si provë se Irani ka epërsi në këtë luftë, ju çon te burimi i saj: një kritikë e vitit 1969 ndaj politikës amerikane në Vietnam nga vetë Henry Kissinger.
“Ne kërkuam shkatërrimin fizik të armikut; kundërshtarët tanë synuan lodhjen tonë psikologjike. Në këtë proces, harruam një nga rregullat kryesore të luftës guerile: guerilasi fiton nëse nuk humbet. Ushtria konvencionale humbet nëse nuk fiton.”
Kjo duhet t’ju japë qetësi. Por nuk ndodh kështu.
Edhe pse doktrina ushtarake iraniane shpesh përdor metoda të ngjashme me gueriljet, vetë Irani është një shtet konvencional, me një qeveri që punon në zyra, mbikëqyr projekte infrastrukturore, paguan burokratët, drejton një linjë ajrore dhe kështu me radhë. As regjimi (deri para luftës) nuk fshihej zakonisht mes popullsisë, siç bëjnë gueriljet. Përkundrazi, sundon mbi ta me një ashpërsi që, në momentet e sinqeritetit me veten, të mbush me turp.
Kjo do të thotë se çdo bombë amerikane apo izraelite që godet objektivin nuk e ndihmon regjimin siç mund të ndihmonte një lëvizje guerile. Ajo vetëm dobëson aftësinë e regjimit për të qeverisur dhe nxjerr në pah dobësinë e tij përpara njerëzve që e urrejnë më shumë, vetë popullit tënd.
Nuk ndihmon as fakti që po humbet një epror pas tjetrit, më së fundmi shefin e inteligjencës së Gardës Revolucionare, Majid Khademi, të hënën, dhe ministrin e inteligjencës, Esmaeil Khatib, muajin e kaluar. Qëllimi yt profesional është të promovohesh, por jo deri në vdekje.
Gjithashtu nuk je i bindur për mençurinë e strategjisë së “miut të zënë në qoshe” që Irani ka përdorur në këtë luftë, veçanërisht sulmet e paprovokuara ndaj fqinjëve arabë. Një nga arritjet e diplomacisë iraniane para luftës ishte se vende si Arabia Saudite dhe Emiratet e Bashkuara Arabe po përpiqeshin të distancoheshin nga Shtetet e Bashkuara dhe kursi luftarak i administratës Trump. Kjo përfundoi në momentin që Irani vendosi t’i godiste edhe ata, përfshirë Izraelin.
Më keq akoma, këto sulme mund të ringjallin afrimin mes Jerusalemit dhe Riadit, një proces që u ndërpre pas 7 tetorit 2023 nga lufta e Izraelit në Gaza. Nëse mbyllja e Hormuzit bind Arabinë Saudite të dërgojë edhe më shumë naftë drejt Detit të Kuq (ose përmes Izraelit drejt Mesdheut), atëherë “opsioni bërthamor” që Irani përdori në ngushticë mund të jetë hera e fundit që e bën këtë.
Ndërkohë, mënyra më e lehtë për Shtetet e Bashkuara për ta rihapur Hormuzin është të fillojnë sekuestrimin e cisternave që transportojnë naftë iraniane sapo ato arrijnë në Detin Arabik, duke i hequr Iranit si të ardhurat jetike, ashtu edhe mundësinë për të goditur lehtë anijet amerikane pranë brigjeve iraniane.
Gjithmonë ekziston mundësia që amerikanët dhe izraelitët të bëjnë gabime ushtarake që i dëmtojnë strategjikisht. Ishte për të ardhur keq që dy oficerët e Forcave Ajrore amerikane të rrëzuar mbi Iran javën e kaluar arritën t’i shpëtonin kapjes, duketë të privuar nga karta të vlefshme negociimi dhe duke theksuar sërish dobësinë dhe paaftësinë relative të ushtrisë sate.
Më premtuese për ty është mundësia që bombat amerikane të godasin objektiva civile, prandaj eprorët e tu po u bëjnë thirrje të rinjve iranianë të formojnë zinxhirë njerëzorë rreth centraleve energjetike. Ti je mjaftueshëm i ndershëm për ta kuptuar mizorinë e kësaj taktike, dhe mjaftueshëm cinik për ta parë efektivitetin e mundshëm të saj. Siç tregoi lufta në Gaza, opinioni publik perëndimor nuk mbështet bombardimin e fëmijëve, pavarësisht se kush është fajtori që i vendos ata në rrezik. Një fushatë bombardimesh SHBA-Izrael që vret qindra civilë mund t’i japë regjimit një dhuratë që përndryshe nuk do ta kishte: një popull iranian në anën e tij.
Për momentin, askush nuk e di çfarë do të ndodhë. Por kur krahason pozicionin e Iranit sot me atë të tre viteve më parë, të pushton një ndjenjë e thellë humbjeje. Aleatët e tu dikur të fuqishëm në Gaza, Bejruti dhe Damasku: të shkatërruar, të rrëzuar ose të vrarë. Shtetet arabe: gjithnjë e më shumë në anën e amerikanëve dhe sionistëve. Programi yt bërthamor: i prapambetur për vite apo dekada, në mos përgjithmonë. Ekonomia jote: në krizë edhe më të thellë se para luftës, pa asnjë shenjë përmirësimi. Udhëheqësit e tu më të aftë: të vdekur. Populli yt: duke pritur fundin e luftës dhe të gjendjes së jashtëzakonshme për t’u ngritur sërish kundër teje.
Është një lloj ngushëllimi që komentatorë të sofistikuar perëndimorë mendojnë se ti po e fiton këtë luftë. Por nga vendi ku je duke u fshehur tani, sepse nuk është më e sigurt të shkosh në punë, nuk duket aspak kështu.
