Vendimi i Presidentit kroat Zoran Milanoviq për të anuluar takimin e planifikuar të majit në kuadër të nismës Brdo-Brioni me qëllim parandalimin e ardhjues së Presidentit serb Aleksandar Vuçiq në Kroaci, ka shkaktuar reagime të ndara në publik për një javë të tërë.
Duket se mbizotërojnë kritikat, ndërsa në anën tjetër janë kryesisht e djathta ekstreme kroate dhe vetë Aleksandar Vuçiq. Ai e komentoi këtë për mediat, duke thënë se pajtohet “plotësisht” me veprimin e Milanoviqit, sepse “ai nuk ka vend atje”.
Një deklaratë nga Zyra e Presidentit të Kroacisë deklaroi se “deklaratat dhe veprimet politike” të Presidentit serb “në ditët dhe javët e fundit” janë në kundërshtim me “qëllimin e procesit të Brdo-Brioni”, të cilit Milanoviq është bashkëkryetar.
Kujtohet se ky proces u iniciua nga Kroacia dhe Sllovenia me qëllim përmirësimin e bashkëpunimit ndërshtetëror dhe përshpejtimin e integrimit evropian në Evropën Juglindore. Më pas u raportua nga burime të tjera se kabineti i Presidentes sllovene Natasha Pirc Musar, gjithashtu bashkëkryetare e nismës, po shqyrton një vend alternativ për takimin që bashkon krerët e shteteve të Ballkanit Perëndimor.
Vendim me të drejtë?
“Në parim, mendoj se është gjithmonë shumë më e zgjuar të flasësh sesa të mos flasësh”, tha për DW Tomislav Jakiq, komentator i politikës së jashtme dhe ish-këshilltar i politikës së jashtme i Stjepan Mesiq, ish-Presidentit kroat.
Kur bëhet fjalë për marrëdhëniet midis Kroacisë dhe Serbisë, ai beson se nuk duhet të harrojmë se kemi të bëjmë me fqinjë.
“Për një numër arsyesh, ne jemi të varur nga njëri-tjetri”, thotë ai. “Ndërtimi i marrëdhënieve më të mira të mundshme është padyshim në interes të qytetarëve të të dy vendeve. Nëse jo fqinjësi të mirë, atëherë të paktën marrëdhënie të drejta. Anulimi i takimit brenda procesit Brdo-Brioni, të cilin Kroacia duhej ta priste, nuk kontribuon në përmirësimin e këtyre marrëdhënieve në asnjë mënyrë”, shton ai.
Sidomos duke pasur parasysh se ato kanë qenë në një nivel shumë të ulët për një kohë të gjatë. Jakiq thotë se ka përshtypjen, në mungesë të treguesve më konkretë, se Presidenti kroat “ndjeu nevojën, për arsye që i di vetëm ai”, për ta bërë veten disi të pranueshëm përsëri për krahun e djathtë të elektoratit kroat.
Kjo pavarësisht faktit që Zoran Milanoviq nuk ka më mundësinë të kandidojë për president të Kroacisë.
“Nga pikëpamja e ruajtjes së dinjitetit të detyrës së Presidentit të Republikës së Kroacisë,” është kategorik Jakić, “ai nuk ka nevojë të favorizojë askënd.”
Dru, gurë e raketa
“Në të njëjtën kohë, në javët e fundit, për çështje të tjera të politikës së jashtme, ai ka treguar se mund të marrë qëndrimin e duhur, të vendosur dhe të qartë, edhe kur kjo nuk i sjell pikë politike në skenën e brendshme. Kjo është arsyeja pse është edhe më e vështirë për mua të kuptoj pse ai po lëviz në drejtim të ruajtjes së tensionit midis Kroacisë dhe Serbisë,” thotë Jakiq.
Ai mendon se nuk dëshiron në asnjë mënyrë të amnistojë atë që tha ose bëri Vuçiq. “Por nëse marrëdhënia me Serbinë do të vihet në pah, do të ishte më e mençur dhe politikisht më e pastër të krijohej një mundësi në të cilën Presidenti Vuçiq do të duhej të legjitimonte veten,” beson Jakiq.
Takimi i iniciativës Brdo-Brioni, sipas mendimit të tij, ishte një hapësirë e mirë për diçka të tillë. Kjo është veçanërisht e rëndësishme duke pasur parasysh rritjen e ndjeshme të tensioneve midis Kroacisë dhe Serbisë në javët e fundit, pasi Ushtria e Serbisë shfaqi publikisht raketat kineze ajër-tokë CM-400.
Në pothuajse të gjitha interpretimet, përfshirë atë të paraqitura nga Aleksandar Vuçiq, këto armë u paraqitën si një mesazh kryesisht për Kroacinë, kështu që tabloidët serbë i quajtën ato me lehtësi “Zagrebçanke”. Zëra alternativë, megjithatë, vunë në dukje supozimin se kjo kishte më shumë të bënte me negociatat për Kosovën.
Tomislav Jakiq vlerëson se lëvizja e Milanoviqit në dukje ia mbylli derën Vuçiqit, por se në të vërtetë i dha Serbisë mundësinë të “hedhë dru e gurë” mbi Kroacinë. Sipas mendimit të tij, e gjithë kjo është e panevojshme dhe e dëmshme.
Jeta nga armiqësia
Ai iu referua edhe marrëveshjes për bashkëpunim ushtarak midis Kroacisë, Kosovës dhe Shqipërisë, të cilën Presidenti serb e quajti si një kërcënim të armatosur ndaj Serbisë. Jakiq beson se teorikisht kjo mund të jetë vërtet një kërcënim – nëse dikush do të kishte qëllime të tilla.
“Jam thellësisht i bindur, bazuar në gjithçka që dimë për atë aleancë, se kjo është jashtë diskutimit. Nuk mund të flas në të njëjtën mënyrë për të gjithë pjesëmarrësit në atë aleancë, por për Kroacinë mund të them me siguri të plotë se askush këtu nuk është aq i papërgjegjshëm sa të mendojë në atë mënyrë, pavarësisht të gjitha simptomave të militarizimit që po kalon edhe Kroacia”, tha Jakiq për DW.
Ai shton se autoritetet si në Kroaci ashtu edhe në Serbi, që nga vitet 1990, në pothuajse çdo përbërje, praktikisht kanë jetuar duke parë në anën tjetër një armik.
“Është e vështirë ta matësh me saktësi dhe të thuash se në cilën anë ka më shumë ose më pak përgjegjësi, por në përgjithësi, tensioni u përshtatet të dyja palëve. Jo vetëm Vuçiqit – i përshtatet HDZ-së ta paraqesë palën tjetër si një armik kërcënues në sytë e publikut të saj. Në fund të fundit, gjithçka arrin në përfundimin se si në Kroaci ashtu edhe në Serbi është padyshim një politikë e qëndrueshme e tipit – armiku duhet të ekzistojë”, përfundon Tomislav Jakiq.
Ndërkohë, vëmendja e publikut është përqendruar në njoftimin e mundshëm të afërt të një date dhe vendi të ri për takimin e iniciativës Brdo-Brioni, i cili mund të sjellë edhe një takim midis Milanoviqit dhe Vuçiqit./DW
