Propozimi i përbashkët i kryeministrit Edi Rama dhe Presidentit serb Aleksandar Vuçiç për një formë të re integrimi të Ballkanit Perëndimor në Bashkimin Europian, ka ngjallur debate dhe pikëpyetje të shumta.
Plani, i cili parashikon përfshirje në tregun e përbashkët dhe hapësirën Schengen por jo anëtarësim të plotë me të drejta politike, shihet si një lëvizje strategjike me prapavijë të dyshimtë.
Ish-deputeti i PD, Genc Pollo u shpreh se fakti që kjo nismë vjen nga dy liderët e vendeve që konsiderohen se kanë bërë hapa pas në standardet demokratike, është thellësisht problematik.
Ky propozim, thekson Pollo, shihet si një përpjekje për të anashkaluar kushtet e vështira politike që kërkon anëtarësimi i plotë. Për të dy liderët, shtoi ndër të tjera ish ligjëvënësi demokrat, plani ofron përfitimet ekonomike të tregut të përbashkët pa koston politike të reformave të thella demokratike, duke u lejuar të ruajnë regjimet e tyre autoritare dhe kleptokratike.
Ndërkohë që pritshmëritë për një reagim pozitiv nga BE janë të ulëta, ku pavarësisht optimizmit të shfaqur shpesh nga Komisioni Europian, theksoi Pollo, vendet anëtare kyçe si Gjermania dhe Franca mbeten thellësisht skeptike ndaj vendeve me papjekuri demokratike dhe hapa pas në sundimin e ligjit.
“Sot Shqipëria nuk është më Shqipëria e Ramës, siç ishte dhe para dy vjetësh, zyrtarisht nuk është më kandidate e vijës së parë. Ironia e gjithë kësaj është që pikërisht dy shtetet që janë ë nga standardet demokratike dhe të shtetit ligjor më larg asaj që kërkohet nga Evropa, pikërisht këta të dy thonë që nuk kanë nevojë për anëtarësinë e plotë, por kanë nevojë për anëtarësimin minus, pra anëtarësim të pjesshëm me të drejta politike të cunguara, duke marrë me vete edhe ato shtete të Ballkanit Perëndimor ku në mënyrë jo perfekte ndoshta, por pak a shumë funksionon demokracia, funksionon vota e lirë përderisa ka ndryshime të qeverisë dhe në përgjithësi rezultati i zgjedhjeve parlamentare mendohet që reflekton vullnetin e elektoratit.
Bashkimi Europian ka shumë përbërës. Ai që flet më shumë është dhe që është ngarkuar nga traktati për për t’u marrë me zgjerimin është Komisioni Europian. Komisioni Europian e kemi provuar dhe ne para gjashtë vjetësh, është shumë optimist, premton hapjen e negociatash, premton mbylljen e negociatash. Po të dëgjosh burimet nga vendimmarrësit realë, që janë qeveritë dhe parlamentet në shtetet anëtare, duke filluar nga shtetet e mëdha, Franca, Gjermania, po dhe të tjerët, dëgjon tone shumë më skeptike. Dëgjon tone që për shkak të papjekurisë demokratike, për shkak të ecjes mbrapsht në standardet e shtetit ligjor, siç kemi në Shqipëri, në Shqipërinë e Ramës dhe në Serbinë e Vuçiçit, kjo gjë shumë vështirë se mund të ndodhi, për të mos thënë që nuk mund të ndodhi. Të paktën në këtë periudhë, të paktën në këtë dekadë.
Natyrisht që është edhe ajo çështja e traktatit që Bashkimi Europian me zor merr vendime sepse gjithmonë një shtet këtu, një shtet atje vë veton për vendimet e mëdha, për vendimet që kanë të bëjnë me çështje të mëdha të sigurisë e të politikës së jashtme. Në raport me Ukrainën, po jo vetëm, por në raport me Ukrainën kjo është manifestuar shumë dhe me të drejtë mund të mendojnë që po të shtojmë edhe gjashtë shtete anëtare me kapriçot e tyre që për një çështje si çështje tjetër vënë veton, pra nga 27 veto të mundshme do bëhen me 33 veto të mundshme. Kështu që mospasja e vetos, të paktën për një periudhë tranzitore, nuk është se nuk ka logjikë.
Por ky nuk është problemi. Problemi është që në qoftë se Aleksandër Vuçiçi po themi, po ikim nga nga Shqipëria dhe nga Edi Rama. Thotë që mua s’më intereson anëtarësimi i Bashkimit Europian. Edhe pse sondazhet e opinionit tregojnë që nuk ka ndonjë dëshirë, nuk ka dëshirë mazhoritare. Po, nuk ka pasur asnjëherë. Kjo do të thotë që edhe pse për tregun e përbashkët shteti ligjor është i domosdoshëm, por nuk është e njëjta gjë si anëtarësimi në Bashkimin Europian. Kështu që ata të Brukselit mund të mbyllin një sy, hajde se rregullohet rrugës dhe Vuçiçi atë regjimin e vet autoritar dhe kleptokratik mund ta gëzojë fare mirë duke patur akses në tregun e përbashkët dhe nuk është më çështje politike, nuk është çështje vlerash dhe parimesh, është thjesht një çështje ekonomike siç ka qenë tregu i përbashkët në fillimet e tij në vitet ’50 dhe ’60 dhe jo evoluimi në strukturë politike me vlera dhe parime të shkruara në traktate, siç është bërë po themi nga 1992-shi e këtej. Pra kjo në thelb i leverdis pushtetit politik personal të Vuçiçit dhe përkatësisht të Edi Ramës.”– tha Pollo për SyriTv.
