Pasi fituan kontroll të plotë mbi policinë dhe shërbimet, autoritetet serbe kanë filluar ta nënshtrojnë edhe gjyqësorin. Ndryshimet në disa ligje synojnë të vendosin kontroll të plotë partiak mbi punën e disa prokurorive dhe praktikisht të pamundësojnë luftën kundër krimit dhe korrupsionit.
Prandaj, fokusi i këtyre ndryshimeve është te Prokuroria për Krimin e Organizuar (TOK), e cila, siç theksojnë ekspertët, në fakt do ta ndalojë punën e kësaj prokurorie. Kjo do të bëhet duke i kthyer “prokurorët e referuar” nga TOK në prokuroritë e tyre të vendit.
Për më tepër, Prokurorisë së Lartë në Beograd do t’i jepet juridiksion më i madh dhe do t’i shtohen departamente. Ajo drejtohet nga Nenad Stefanoviq, një njeri i afërt me autoritetet.
Ndërsa anëtarët e regjimit dhe bashkëpunëtorët e tyre e gjetën veten gjithnjë e më shumë nën aktakuza në këtë prokurori, autoritetet kanë gjetur një zgjidhje që shkakton mosbesim – duke ndryshuar ligjin. TOK do të bëhet një guaskë boshe e paralizuar nga veprimi.
Gjykata Kushtetuese – një shërbim i partisë në pushtet
Propozuesi i këtyre ndryshimeve, deputeti i SNS-së Ugljesha Mrdiq, deklaron se qëllimi është “të forcohet respekti për Kushtetutën dhe të kthehet një pjesë e prokurorisë dhe gjyqësorit të shfrenuar dhe të kapur nën kontrollin e shtetit serb”.
Komuniteti profesional ka paralajmëruar se, pa një debat publik dhe verifikim të përputhshmërisë së ligjit, një hap i tillë përfaqëson një precedent të madh. BE-ja gjithashtu ka paralajmëruar se ky është një “hap serioz prapa kur bëhet fjalë për anëtarësimin e Serbisë në BE dhe se nevojitet një kthesë urgjente”.
Disa politikanë evropianë e konsiderojnë këtë si një vijë të kuqe, për shkak të së cilës BE-ja duhet të ndërpresë negociatat me Serbinë.
Shkalla në të cilën qeveria nuk interesohet më për asnjë paralajmërim tregohet edhe nga deklarata e fundit e Presidentit të Gjykatës Kushtetuese, Vladan Petrov, se “gjyqtarët që deklarohen publikisht si kundërshtarë të qeverisë aktuale duhet të shkarkohen”.
Përveçse është konsideruar skandaloze, kjo ka provokuar edhe një reagim nga grupi joformal i prokurorëve dhe gjyqtarëve “Mbrojtja e Profesionit”, i cili kërkon shkarkimin e Petrovit nga ajo pozitë.
“Karteli i drogës” kundërsulmon
Po dëshmojmë shkatërrimin e institucioneve, thekson avokati Bozho Preleviq për DW, sepse qeveria në Serbi është e angazhuar në aktivitete të paligjshme dhe kriminale. Preleviq kujton rastin e sekuestrimit të 5.5 tonëve marihuanë në Konjuh pranë Krushevcit, për të cilin dyshohet një këshilltar i SNS-së.
“Për të njëtën herë, keni zbuluar një sasi të madhe droge që lidhet me anëtarët e SNS-së, ose financuesit e saj. Nëse brenda tri ditësh keni një përpjekje për të mbyllur TOK-un, dhe pastaj ata gjejnë 5.5 tonë marihuanë në oborrin e një zyrtari të SNS-së, atëherë e dini saktësisht pse duan ta mbyllin atë”, thotë Preleviq.
“Nuk e di nëse një sistem i tillë ekziston në ndonjë pjesë të botës. Kjo e bën të qartë se nga vijnë paratë për organizimin e mbështetësve të regjimit në Beograd, për blerjen e votave dhe korruptimin e politikanëve dhe deputetëve të tjerë”, vlerëson Preleviq për DW.
Iluzioni i demokracisë është shkatërruar
Tani, frika në shoqëri ka filluar të zhduket, beson analisti politik Dragomir Angjelkoviq. Kjo është arsyeja pse, thotë ai, Aleksandar Vuçiq “nuk po përpiqet më të ruajë iluzionin e një sistemi demokratik dhe po ndërmerr hapa që janë gjithnjë e më afër një diktature klasike”.
“Kjo dëshmohet edhe nga deklarata e Kryetarit të Gjykatës Kushtetuese Petrov – nga pretendimi se jemi një shoqëri demokratike, kemi arritur në një pikë ku, si në shoqëritë totalitare, zyrtarët thonë hapur se ligji nuk është më i rëndësishëm, por se vullneti i diktatorit është ai që vendos gjithçka”, paralajmëron bashkëbiseduesi ynë.
Përqendrimi i pushtetit dhe kontrolli total i institucioneve vë në pikëpyetje edhe kuptimin e zgjedhjeve. Serbia tashmë po regjistron raste të injorimit të vendimeve të gjykatave në zgjedhjet lokale, zgjedhjet në organet gjyqësore po anulohen, reagimi i Gjykatës Kushtetuese tashmë mund të parashikohet bazuar në deklaratat e lartpërmendura nga Presidenti i asaj gjykate…
Dhe nëse as kjo nuk ndihmon, ekziston policia besnike që përdor kordone për të mbrojtur çdo paligjshmëri dhe arbitraritet të autoriteteve. Praktikisht nuk do të ketë asnjë mjet juridik nëse të gjitha risitë ligjore mbeten në fuqi.
Bozho Preleviq vëren se është në të vërtetë “një çështje se kujt mund t’i drejtoheni në rastet e mosmarrëveshjeve të caktuara politike”.
“Nëse është Gjykata Kushtetuese, çfarë mund të prisni kur presidenti i asaj gjykate beson se gjyqtarët që janë në anën e ligjit duhet të hiqen? Kjo tregon mostrën e veprimit dhe shtrohet pyetja shumë serioze, se si ta fitosh atë”, shton ai.
Zgjedhjet në Serbi kanë qenë të pakuptimta që nga viti 2014, vëren Dragomir Angjelkoviq. “Tani ai nuk mund as të manipulojë zgjedhjet, por duhet t’i vjedhë ato brutalisht. E ai ka dhe mekanizma force për të mbrojtur atë vjedhje”.
“Sërish shtrohet pyetja, nëse ekziston gatishmëria e qytetarëve për të dalë masivisht në rrugë në një Ditë-D pas zgjedhjeve. Nëse ekziston kjo gatishmëri, unë prapë mendoj se në atë rast Vuçiqi nuk mund të dilte fitues përmes shtypjes masive”, thotë bashkëbiseduesi ynë.
Ekip operativ apo operete?
Bashkimi Evropian ka paralajmëruar tashmë se kjo është një goditje e rëndësishme për integrimin evropian të Serbisë, por përgjigja e Beogradit ka qenë cinike si zakonisht. Presidenti serb nuk e ka të qartë se si Serbia ka bërë një hap prapa, kur nuk ka bërë asnjë hap përpara.
Kjo tregoi gjithashtu se koha për t’u larguar nga BE-ja ka kaluar dhe se e vetmja gjë që mbetet është fraza e ndenjur “jemi në rrugën evropiane”.
Formimi i një lloj ekipi operativ për integrimin evropian të Serbisë është vlerësuar gjithashtu si një lloj i veçantë cinizmi. Roli i tij është qartësisht të fitojë kohë, sepse kreu i atij ekipi, Danijel Apostoloviq, deklaroi se “ndryshimet në ligjet gjyqësore do të jenë pjesë e dialogut me BE-në në kërkim të një zgjidhjeje kompromisi”.
“Mendoj se Vuçiq është i bindur se BE-ja është e preokupuar me probleme të mëdha dhe se ai nuk është një përparësi për to”, tërheq vëmendjen Preleviq./DW
