Tri organizata të shoqërisë civile kanë depozituar zyrtarisht në Gjykatën Kushtetuese një kërkesë për kontroll kushtetues ndaj Ligjit nr. 64/2025 “Për Barazinë Gjinore”, duke kërkuar pezullimin e menjëhershëm të zbatimit të tij dhe shfuqizimin, tërësor ose të pjesshëm, sipas vlerësimit të Gjykatës.
Kërkesa është paraqitur nga Qendra për Vlerat Konservatore, Koalicioni Shqiptar Pro Familjes dhe Jetës, Dega e Shoqatës “Diaspora për Shqipërinë e Lirë” në Tiranë dhe Shoqata Forumi Musliman i Shqipërisë, të përfaqësuara nga avokatët Dr. Klodian Rado dhe Isuf Shehu.
Sipas kërkuesve, ligji në fjalë paraqet rrezik për pasoja të drejtpërdrejta dhe potencialisht të pariparueshme në disa fusha themelore të jetës shoqërore dhe juridike, përfshirë arsimin e fëmijëve, lirinë e shprehjes dhe të medias, lirinë e ndërgjegjes dhe të besimit, marrëdhëniet e punës, si dhe funksionimin koherent të rendit juridik.
Për këtë arsye kërkohet pezullimi urgjent i zbatimit të tij, me argumentin se vetëm ruajtja e gjendjes së mëparshme garanton siguri juridike dhe shmang efekte zinxhir në institucione dhe shoqëri.
Kërkesa evidenton një sërë dispozitash të ligjit që konsiderohen problematike në plan kushtetues, ndër të cilat përmenden ripërkufizimi i konceptit të “gjinisë”, përmbysja e barrës së provës, detyrimet për përdorimin e gjuhës së ashtuquajtur “gjithëpërfshirëse”, vendosja e kuotave të detyrueshme gjinore, si dhe mbledhja dhe përpunimi i të dhënave gjinore.
Sipas dokumentit, shkeljet e pretenduara janë si proceduriale, ashtu edhe substanciale. Kërkuesit theksojnë mungesën e një konsultimi publik real, mungesën e analizave të thelluara kushtetuese dhe financiare, si dhe shkeljen e procedurës parlamentare, përfshirë mosrespektimin e votimit “nen për nen”. Në aspektin e përmbajtjes, argumentohet se ligji cenon parime themelore kushtetuese si siguria juridike, liria e shprehjes, liria e besimit, të drejtat e familjes dhe standardet e procesit të rregullt ligjor.
Një tjetër aspekt i rëndësishëm i kërkesës lidhet me mospërputhjen e ligjit me një sërë kodesh dhe ligjesh ekzistuese, duke krijuar, sipas kërkuesve, konflikt normash dhe pasiguri për institucionet zbatuese, qytetarët dhe subjektet private. Gjithashtu, kërkesa ngre çështjen e përputhshmërisë së ligjit me detyrimet ndërkombëtare të Shqipërisë, përfshirë Konventën Evropiane për të Drejtat e Njeriut dhe instrumente të tjera të ratifikuara.
Organizatat nismëtare theksojnë se kjo nismë nuk synon të mohojë parimin e barazisë, por kërkon që çdo ndërhyrje ligjore të jetë kushtetuese në procedurë dhe përmbajtje, e qartë, e parashikueshme dhe proporcionale, duke respektuar standardet e një shoqërie demokratike dhe pluraliste.
