Të martën në mbrëmje, Senati amerikan nuk arriti të miratonte një projektligj për shpenzimet që do të kishte mbajtur të financuar qeverinë federale, dhe për herë të parë pas gati shtatë vitesh, operacionet federale janë shkurtuar në mënyrë drastike.
Në një moment të caktuar, kjo mbyllje si të gjitha të mëparshmet, do të marrë fund. Por se kur, kjo ende nuk dihet.
Mbyllja e qeverisë mund të zgjasë disa ditë, mund të zgjasë javë, por përfundimisht, teksa rritet presioni publik, njëra palë apo tjetra do të tërhiqet.
Ka katër skenarë se si mund të zhvillohet kjo situatë:
1. Demokratët të thyhen shpejt
Senatorët demokratë rrëzuan një projektligj shpenzimesh të propozuar nga republikanët që do të mbante qeverinë të hapur deri në nëntor, por ky votim mund të ketë përmbajtur edhe “farat” e disfatës së tyre. Ndërsa 44 demokratë (dhe republikani i pavarur Rand Paul) votuan kundër, dy demokratë dhe një i pavarur aleat i demokratëve votuan me shumicën republikane.
I pavaruri Angus King nga Maine është gjithmonë një lloj faktori i paparashikueshëm. John Fetterman nga Pensilvania ka ndjekur rrugën e tij që prej gati një viti. Por Catherine Cortez Masto nga Nevada, ndonëse nuk është një zë i ashpër liberal, nuk është as ndonjë rebele politike e zakonshme. Megjithatë, ajo do të jetë në garë për rizgjedhje vitin tjetër në një shtet që Donald Trump e fitoi në vitin 2024 dhe që prej vitesh po anon gradualisht nga republikanët.
Në deklaratën e saj, kur shpjegoi votën pro, Cortez Masto shprehu shqetësimin për ndikimin ekonomik që mbyllja e qeverisë mund të ketë në Nevada. Mund të jetë gjithashtu e shqetësuar për ndikimin që kjo do të ketë mbi perspektivat e saj politike, si një kandidate që përballet me votues të zemëruar.
Ajo nuk është e vetmja demokrate nga një shtet i pavendosur që do të jetë në fletën e votimit në vitin 2026. Demokratë në Georgia, Virginia dhe Colorado gjithashtu mund të fillojnë të ndiejnë presionin. Dhe ndonëse senatorë nga Minnesota, Michigan dhe New Hampshire kanë vendosur të mos rikandidojnë, ata mund të shqetësohen se mbyllja e qeverisë rrezikon kontrollin e demokratëve në këto vende.
Udhëheqësi republikan në Senat, John Thune, thotë se tashmë po dëgjon nga disa demokratë që nuk po ndihen rehat me mënyrën si po zhvillohet mbyllja. Ai planifikon një sërë votimesh për financimin në ditët në vijim për të rritur presionin.
Nuk pati “dezertime” të reja gjatë votimit të së mërkurës, por nëse edhe pesë demokratë të tjerë ndahen nga linja e partisë, mbyllja mund të marrë fund, pavarësisht se çfarë dëshiron pjesa tjetër e partisë.
2. Demokratët të tërhiqen
Edhe nëse demokratët mbeten relativisht të bashkuar, presioni ndaj tyre për t’u tërhequr do të rritet ndërsa mbyllja vazhdon. Punonjësit e qeverisë janë një nga segmentet më besnike të bazës së Partisë Demokrate, dhe ata do të jenë të parët që do të ndiejnë dhimbjen nga pagesat e vonuara dhe mundësia që administrata Trump të përdorë mbylljen për të reduktuar më tej programet dhe për t’i kthyer pushimet e përkohshme në papunësi të përhershme. E gjithë popullsia amerikane gjithashtu do të fillojë të ndiejë efektet përmes shërbimeve të ndërprera dhe trazirave ekonomike.
Zakonisht, partia që shkakton mbylljen dhe paraqet kërkesat politike, në këtë rast, demokratët, është ajo që merr fajin e opinionit publik. Nëse kështu ndodh, partia mund të konkludojë se ka bërë sa ka mundur për të dërguar mesazhin dhe se tani është koha të minimizojë dëmin.
Edhe pa ndonjë përfitim konkret, mund të ndihen të kënaqur që e vunë në qendër të vëmendjes përfundimin e subvencioneve për sigurimet shëndetësore dhe shkurtimet e miratuara nga republikanët për kujdesin shëndetësor të shtresave të varfra, të cilat do të hyjnë në fuqi për dhjetëra milionë amerikanë në muajt e ardhshëm.
Kur të nisë loja e fajësimeve, kjo qasje mund t’i pozicionojë më mirë politikisht. Baza e partisë që ka kërkuar që demokratët të qëndrojnë fort ndaj administratës Trump nuk do të jetë plotësisht e kënaqur, por kjo është një rrugëdalje që drejtuesit e partisë mund ta pranojnë.
3. Republikanët të bëjnë lëshime
Për momentin, republikanët mendojnë se janë në pozicion force dhe po shqyrtojnë mënyra për ta përkeqësuar situatën për demokratët. Por ka mundësi që të kenë bërë llogari të gabuara dhe të jenë ata që përfundojnë duke u tërhequr.
Historikisht, ata kanë qenë pas shumicës së mbylljeve të qeverisë, dhe publiku mund t’i mbajë ata përgjegjës edhe këtë herë. Qoftë nga zakoni, qoftë sepse në dëshirën për të shkurtuar shërbimet dhe numrin e punonjësve të qeverisë, republikanët e teprojnë.
Në këtë skenar, republikanët ofrojnë një garanci të mjaftueshme për demokratët për të ndihmuar në zgjatjen e subvencioneve të sigurimit shëndetësor. Nuk është një skenar krejt i pamendueshëm, duke qenë se republikanët janë aktualisht të ndarë nëse këto subvencione, që ndihmojnë si votuesit me të ardhura të ulëta republikanë, ashtu edhe ata demokratë, duhet të vazhdojnë apo jo. Një lëshim i tillë mund të përmirësonte shanset e tyre elektorale dhe të neutralizonte një pikë të fortë sulmi nga demokratët në zgjedhjet afatmesme të vitit tjetër.
Republikanët kanë thënë se nuk do të negociojnë me “pengmarrës politikë”, por është e mundur të shihet një terren kompromisi përtej retorikës së ndezur dhe përçarjes.
4. Mbyllja zgjat… dhe të dyja palët humbasin
Për momentin, ajo që dominon janë vetëm retorika e ndezur dhe përçarja. Trump po shpërndan video ofenduese dhe të mbushura me fyerje, të krijuara nga Inteligjenca Artificiale, kundër kundërshtarëve të tij. Demokratët janë kundërpërgjigjur me foto të Trump-it me Epstein-in dhe premtime se do të qëndrojnë në këtë betejë për një kohë të gjatë.
Mbyllja e fundit e qeverisë zgjati për një rekord prej 35 ditësh dhe mori fund vetëm kur udhëtimet ajrore në SHBA ishin në prag të kolapsit. Dhe ajo ishte vetëm një mbyllje e pjesshme, pasi disa fonde ishin miratuar më herët. Këtë herë, pasojat mund të jenë shumë më të rënda.
Nëse kjo situatë zgjat mjaftueshëm, nuk do të ketë rëndësi kush “fiton” duke detyruar palën tjetër të tërhiqet. Do të ketë mjaft faj për të ndarë mes të gjithëve.
Në një skenar të tillë, ku të dyja palët humbasin, të zgjedhurit e të dy partive do të ndëshkohen në kutinë e votimit vitin tjetër dhe publiku do të bëhet edhe më i zhgënjyer me gjendjen aktuale të vendit. Kjo do të përgatisë terrenin për një brez të ri politikanësh që premtojnë një shkatërrim të “status quo”-së. Dhe kështu, historia përsëritet./BBC
