Presidenti amerikan Donald Trump sapo kishte hyrë në javën e parë të mandatit të tij kur një aplikacion i ri kinez i inteligjencës artificiale, DeepSeek, trazoi Silicon Valley-n.
Brenda natës, DeepSeek-R1 u bë aplikacioni më i shkarkuar falas në SHBA përmes Apple Store. Kompania pretendoi se biseduesi i tyre IA ishte në nivelin e ChatGPT, por me një kosto shumë më të ulët për zhvillim.
Këto pretendime dhe popullariteti i papritur shkaktuan rënien më të madhe ndonjëherë të vlerës së një kompanie në bursën amerikane: 600 miliardë dollarë humbje për gjigantin e çipeve Nvidia, rreth 17% e vlerës së saj.
Edhe aksione të tjera të lidhura me IA ranë për shkak të ndikimit.
Kjo solli dyshime për dominimin amerikan në IA. Por tashmë me kalimin e kohës duket se aplikacioni kinez e ka ndalur vrullin e saj.
6 muaj më pas – ku është DeepSeek?
Sot, 6 muaj më vonë, DeepSeek nuk është më në faqet e para të mediave. Në San Francisko, nuk përmendet më në diskutimet e mbrëmjes – por aplikacioni nuk është zhdukur.
DeepSeek vuri në pikëpyetje disa parime që ishin bërë standarde në industrinë e IA-së, si ai që thoshte: “më i madh do të thotë më i mirë.”
Sipas Sid Sheth, CEO i d-Matrix, një startup i çipeve për IA, DeepSeek tregoi se me inxhinieri të zgjuar, mund të ndërtosh modele shumë të fuqishme edhe pa infrastrukturë të madhe.
Kur u shfaq në fund të janarit, shumë përdorues e shkarkuan menjëherë, përpara se kompanitë të ndalonin përdorimin e tij për arsye sigurie, pasi aplikacioni është i bazuar në Kinë.
Megjithatë, shumë amerikanë ende e përdorin, dhe disa startup-e në Silicon Valley e kanë zgjedhur si alternativë më të lirë ndaj modeleve të kushtueshme të kompanive amerikane.
Përdoruesit më të kujdesshëm e instalojnë DeepSeek-R1 në pajisjet e tyre lokale, në mënyrë që të mos lidhen me serverët në Kinë, për të shmangur rrjedhjen e të dhënave.
Një moment kthesë në garën SHBA-Kinë për IA
Ekspertët e shohin daljen e DeepSeek si një pikë kthese në rivalitetin teknologjik mes SHBA-së dhe Kinës.
Wendy Chang, analiste në Mercator Institute, thotë: “Deri atëherë, Kina shihej si e prapambetur në zhvillimin e modeleve të mëdha gjuhësore (LLM). DeepSeek e ndryshoi këtë perceptim.”
OpenAI, për shembull, shpenzoi 5 miliardë dollarë në vitin 2024, ndërsa DeepSeek deklaroi se zhvilloi R1 për vetëm 5.6 milionë dollarë, duke e mposhtur modelin GPT-o1 në disa testime.
Trump dhe kompanitë amerikane e përdorën këtë zhvillim për të nxitur investime në IA dhe për të paralajmëruar për rëndësinë strategjike dhe ushtarake të teknologjisë.
Zyrtarë të SHBA kanë ngritur shqetësime për lidhjet e mundshme të DeepSeek me ushtrinë dhe shërbimet sekrete kineze, ndërkohë që politika e privatësisë e kompanisë pranon se të dhënat mund të ruhen në serverët e saj në territorin e Republikës Popullore të Kinës.
A e ndryshoi DeepSeek qasjen ndaj IA?
Javën e kaluar, OpenAI publikoi për herë të parë në 5 vjet modele të hapura dhe falas, një hap që lidhet direkt me ndikimin e DeepSeek.
Sipas Sid Sheth:
“DeepSeek provoi se modele më të vogla e më efikase mund të ofrojnë performancë të lartë – dhe kjo ndryshoi mendësinë në industri.”
Megjithatë, disa besojnë se gjigandët amerikanë po kthehen sërish te qasja e vjetër: investime të mëdha, më shumë qendra të dhënash, më shumë çipe dhe më shumë fuqi kompjuterike.
OpenAI publikoi GPT-5, duke njoftuar rritje të ndjeshme të kapaciteteve kompjuterike.
Meta, nën drejtimin e Zuckerberg, ka investuar miliarda në IA, duke ofruar paketa pagese deri në 100 milionë dollarë për të rekrutuar talente nga rivalët.
Nvidia, kompania që u godit fillimisht nga DeepSeek, jo vetëm që është rimëkëmbur – por është bërë kompania më e vlefshme në historinë e bursës botërore.
Christopher Caen nga Mill Pond Research thotë:
“Narrativa fillestare e ndryshimit radikal rezultoi pak e ekzagjeruar.”
E ardhmja e DeepSeek
Sipas Marina Zhang, pedagoge në Universitetin e Teknologjisë në Sydney:
“DeepSeek po përballet me sfida serioze për të ruajtur vrullin.”
Produktet e reja janë vonuar – sidomos DeepSeek-R2, për shkak të mungesës së çipeve të avancuara dhe konkurrencës së ashpër nga SHBA dhe vetë Kina./BBC
