Një studim i kohëve të fundit i botuar në korrik 2025 trajton një nga misteret më të mëdha të shkencës – se si jeta doli për herë të parë nga materia jo e gjallë në Tokën e hershme.
Hulumtimi, i udhëhequr nga Robert G. Endres nga Imperial College London, paraqet një kornizë të re matematikore që sugjeron se origjina spontane e jetës është shumë më komplekse nga sa është kuptuar më parë.
Studimi i Endres zbaton koncepte nga teoria e informacionit dhe kompleksiteti algoritmik për të adresuar sfidat e përfshira në shfaqjen e jetës. Hulumtimi përqendrohet në mënyrën se si informacioni i strukturuar biologjik mund të formohej në kushtet prebiotike të pranishme në Tokën e hershme.
Në një analogji të habitshme, Endres krahason kompleksitetin e formimit të një protoqelize me “përpjekjen për të shkruar një artikull rreth origjinës së jetës për një faqe interneti të njohur për hapësirën duke hedhur rastësisht shkronja në një faqe”. Ndërsa kompleksiteti i kërkuar rritet, shanset për sukses zvogëlohen në mënyrë dramatike.
Studimi sugjeron që, ndërsa origjina e jetës nuk është e pamundur, mbështetja vetëm te rastësia dhe proceset kimike natyrore mund të mos shpjegojë në mënyrë të mjaftueshme se si u shfaq jeta brenda afatit kohor në dispozicion.
Ndërsa sistemet kanë tendencë të bëhen më të çrregullta sesa më të organizuara, formimi i strukturave shumë të organizuara të nevojshme për jetën paraqet pengesa të konsiderueshme.
Një nga kontributet kryesore të këtij hulumtimi është zbatimi i teorisë së shtrembërimit të shkallës, e cila hedh dritë mbi sfidat e rënda matematikore të përfshira në formimin e një protoqelize. Sipas kësaj teorie, montimi i strukturave komplekse biologjike përballet me vështirësi të paimagjinueshme për shkak të kufizimeve të informacionit dhe çrregullimit që ndodhin natyrshëm në proceset kimike.
Studimi thekson se formimi i qelizës së parë të gjallë – veçanërisht një qelize të aftë për të mbështetur veten dhe për t’u replikuar do të kërkonte kapërcimin e barrierave të rëndësishme informative që mund të shkojnë përtej asaj që kuptohet aktualisht rreth kimisë dhe fizikës.
Ndërsa studimi pranon pamundësinë e formimit spontan të jetës , ai nuk e hedh poshtë plotësisht këtë mundësi. Përkundrazi, ai thekson nevojën për eksplorim të mëtejshëm të parimeve fizike që mund të shpjegojnë se si jeta i kapërceu këto pengesa.
