Më 28 qershor, serbët nga Kosova, Serbia dhe vendet e rajonit u mblodhën në Gazimestan, rreth 10 kilometra nga Prishtina, për të shënuar Vidovdanin – një festë fetare dhe historike në kujtim të Betejës së Kosovës kundër Perandorisë Osmane në vitin 1389. Ngjarja, e organizuar tradicionalisht nga Kisha Ortodokse Serbe, përfshin rit fetar dhe aktivitete përkujtimore.
Policia e Kosovës ka marrë masa të shtuara sigurie për të menaxhuar tubimin, në kuadër të një plani operativ, duke bërë thirrje për shmangie të çdo provokimi dhe respektim të ligjeve dhe udhëzimeve.
Kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti, ka paralajmëruar se Serbia synon të provokojë incidente përmes grupeve të organizuara serbe nga Serbia, Mali i Zi dhe Bosnja e Hercegovina, që kanë ardhur në Kosovë për të marrë pjesë në ceremonitë e Vidovdanit. Ai deklaroi se, sipas shërbimeve të inteligjencës, këto grupe mbajnë simbole nacionaliste serbe dhe ruse në kundërshtim me Kushtetutën e Kosovës dhe vlerat demokratike evropiane.
Kurti theksoi se festimet e Vidovdanit, megjithëse me karakter fetar, shpesh shoqërohen me retorikë politike dhe nacionaliste që rrezikon sigurinë publike. Ai akuzoi Serbinë se po përpiqet të zhvendosë vëmendjen nga protestat antiqeveritare që pritet të mbahen në Beograd, duke shkaktuar tensione në Kosovë.
Në kundërpërgjigje, drejtori i Zyrës për Kosovën në Qeverinë e Serbisë, Petar Petkoviq, i quajti deklaratat e Kurtit “të pabaza” dhe “të çmendura”, duke thënë se Kurti kërkon të krijojë alibi për plane represive ndaj serbëve në Kosovë. Ai shtoi se shpreson që festimet të kalojnë në mënyrë paqësore.
Përplasjet politike janë shoqëruar edhe me polemika për përdorimin e simboleve kombëtare. Javë më parë, Gjykata Themelore në Prishtinë anuloi vendimin e Komunës së Graçanicës për lejimin e ngritjes së flamurit serb me rastin e Vidovdanit, duke e cilësuar në kundërshtim me ligjet e Kosovës, pasi kjo ditë nuk është festë zyrtare. Pavarësisht vendimit, këtë të shtunë janë parë flamuj serbë në Graçanicë, përfshirë edhe përpara ndërtesës së komunës.
Ministri në detyrë për Komunitete dhe Kthim, Nenad Rashiç, deklaroi se përdorimi i simboleve nga komuniteti serb nuk përbën kërcënim për askënd, por dëshmon përkushtimin e Kosovës ndaj të drejtave të njeriut dhe të pakicave. Në anën tjetër, Lista Serbe reagoi duke kërkuar të njëjtin standard edhe për flamurin shqiptar në institucionet e Kosovës.
Festimet për Vidovdanin janë historikisht të ngarkuara me simbolikë politike. Gazimestani është vendi ku në vitin 1989, ish-presidenti serb Sllobodan Millosheviq mbajti një fjalim të famshëm ku paralajmëroi “beteja të armatosura” – deklaratë që shumëkush e konsideron si hyrje në luftërat që përfshinë ish-Jugosllavinë në vitet ’90. Ironikisht, më 28 qershor të vitit 2001, Millosheviq u ekstradua në Tribunalin e Hagës, ku u akuzua për krime lufte. Ai vdiq në paraburgim në vitin 2006, para përfundimit të gjykimit.
Policia e Kosovës bëri të ditur se masat e sigurisë do të vijojnë edhe pas përfundimit të festimeve, për të garantuar rendin publik. Vitet e kaluara kanë shënuar raste të izoluara arrestimesh për nxitje të urrejtjes fetare dhe kombëtare, ndërsa në vitin 2023, Vidovdani nuk u shënua në Gazimestan për shkak të përkeqësimit të situatës së sigurisë në veri të vendit.
