E tillë ishte edhe ankesa për pjesëmarrjen e ulët në votime. Për vëzhguesin e ODIHR-in, pjesëmarrja prej 42% duket shqetësuese, por askush nuk i ka shpjeguar se numri real i votuesve në Shqipëri, në raport me popullsinë aktuale, i kalon 80%. Pra, nuk është se shqiptarët nuk votojnë, por se lista e votuesve është fryrë me ata që kanë emigruar dhe nuk mund të votojnë.
Pastaj, vjen klisheja për mediat. Në raport shkruhet se “autocensura është problem,” por vëzhguesja e ODIHR habitet kur përballet me gazetarë kritikë që bëjnë pyetje të ashpra dhe të drejtpërdrejta. Në realitet, problemi nuk është se nuk ka gazetarë të mirë, por sistemi mediatik është tjetër mesele.
Kur raporti i ODIHR vëren mungesën e debateve në fushatë, harron të përmendë se Shqipëria ka dekada që nuk zhvillon debate dhe gazetarët nuk raportojnë fushatat. Debatet janë zëvendësuar me transmetime live apo të regjistruara. Fushata raportohet nga partitë dhe gazetarët janë spektatorë në rastin më të keq apo punonjës fasonerie që punojnë me material të porositesit.
Gazetarët sot vunë në dukje me shqetësim, përkeqësimin e rolit të policisë gjatë zgjedhjeve, por përgjigjia që morën nga vëzhguesit ishte e papritur: “Ne nuk jemi policë.” Një moment epik që tregon sesa larg është vëzhgimi nga realiteti i terrenit.
Dhe qershia mbi tortë: problemi nuk është vetëm përdorimi i administratës publike për qëllime elektorale, vendimet financiare të qeverisë për favore zgjedhore, frikësimi i votuesve apo shitblerja e votës. Të gjitha këto janë të vjetra. Problemi është se raporti nuk arrin të thotë nëse këto fenomene janë përmirësuar apo përkeqësuar që nga zgjedhjet e fundit.
Përkundrazi, lista e rekomandimeve përsëritet çdo katër vjet, pa ndonjë përpjekje serioze për të matur progresin apo regresin.
Rekomandimet e ODIHR-it nuk janë të shkurtra, por të përsëritshme. Ndoshta është koha që të kemi vetëm një rekomandim: adresoni listën e vjetër të rekomandimeve.
