Një raport i fundit i Këshillit të Bashkëpunimit Rajonal (RCC) hedh dritë mbi performancën industriale të gjashtë vendeve të Ballkanit Perëndimor, përfshirë Shqipërinë.
Në një kohë kur zhvillimi industrial është kthyer në një gur themeli për rritjen ekonomike dhe integrimin rajonal, raporti sjell të dhëna të rëndësishme mbi arritjet, sfidat dhe mundësitë e secilit shtet. Shqipëria del më mirë se mesatarja rajonale në shumicën e treguesve, por përballë saj qëndrojnë sfida komplekse, nga inovacioni i dobët te menaxhimi i dobët i ndërmarrjeve shtetërore.
Raporti i titulluar “Monitorimi dhe Vlerësimi i Performancës Industriale dhe Ndikimit të Politikave në Gjashtë Shtetet e Ballkanit Perëndimor”, ofron një analizë të zhvillimeve industriale në rajon, duke përfshirë Shqipërinë, Bosnjë dhe Hercegovinën, Kosovën, Malin e Zi, Maqedoninë e Veriut dhe Serbinë.
Ky raport përdor metodologji të ndryshme, si mjetet e EQuIP dhe ato të UNIDO-s, për të vlerësuar performancën industriale në aspektet ekonomike, sociale dhe mjedisore, me synimin për të mbështetur zhvillimin gjithëpërfshirës dhe të qëndrueshëm në përputhje me objektivat e Tregut të Përbashkët Rajonal (CRM).
Sipas raportit, Shqipëria ka bërë përparime të konsiderueshme në disa fusha kyçe:
- Lufta kundër korrupsionit: Shqipëria ka forcuar kuadrin ligjor dhe institucional kundër korrupsionit, duke rritur burimet njerëzore dhe financiare për institucionet përkatëse. Kjo ka çuar në një rritje të ndjeshme të dënimeve për raste korrupsioni në nivele të larta që nga viti 2018.
- Bujqësia: Investimet në infrastrukturën rurale dhe sistemet e informacionit kanë përmirësuar produktivitetin në sektorin bujqësor. Kapaciteti i ujitjes është dyfishuar midis viteve 2013 dhe 2023, duke arritur në 265,000 hektarë tokë të ujitur.
- Punësimi: Në vitin 2022, Shqipëria regjistroi normën më të lartë të aktivitetit (73.2%) dhe të punësimit (65.0%) në Ballkanin Perëndimor, duke iu afruar mesatareve të Bashkimit Evropian.
Megjithatë, raporti identifikon edhe fusha ku Shqipëria duhet të përmirësohet:
- Ndërmarrjet shtetërore (SOEs): Menaxhimi i ndërmarrjeve shtetërore mbetet i decentralizuar, pa një politikë të qartë të pronësisë nga ana e qeverisë, gjë që rrit rreziqet e korrupsionit dhe pengon performancën e tyre.
- Shkenca, teknologjia dhe inovacioni (STI): Investimet në kërkimin dhe zhvillimin shkencor janë të ulëta, duke rezultuar në një numër të kufizuar të patentave dhe inovacioneve.
- Diversifikimi i energjisë: Varësia e madhe nga hidroenergjia e bën sektorin energjetik të Shqipërisë të ndjeshëm ndaj ndryshimeve klimatike, duke theksuar nevojën për diversifikim të burimeve të energjisë.
Krahasimi rajonal
Në krahasim me fqinjët e saj, Shqipëria ka performuar mbi mesataren rajonale në 13 nga 15 dimensionet e vlerësuara, duke udhëhequr në fusha si anti-korrupsioni, edukimi dhe politikat e punësimit. Megjithatë, në fusha si menaxhimi i ndërmarrjeve shtetërore dhe shkenca e inovacioni, Shqipëria mbetet prapa mesatares rajonale, duke treguar nevojën për përmirësime të mëtejshme.
Raporti sugjeron disa masa për të përmirësuar më tej konkurrueshmërinë industriale të Shqipërisë:
- Forcimi i qeverisjes së ndërmarrjeve shtetërore: Zhvillimi i një politike të qartë të pronësisë dhe profesionalizimi i praktikave të menaxhimit për të reduktuar rreziqet e korrupsionit dhe për të rritur efikasitetin.
- Rritja e investimeve në kërkim dhe zhvillim: Nxitja e inovacionit përmes rritjes së financimit publik dhe përmirësimit të mbledhjes së të dhënave për të mbështetur zhvillimin teknologjik.
- Diversifikimi i burimeve të energjisë: Zhvillimi i projekteve për diversifikimin e burimeve të energjisë dhe përmirësimi i infrastrukturës për të reduktuar varësinë nga hidroenergjia dhe për të rritur sigurinë energjetike./Monitor
