Kompanitë britanike të armëve do të përjashtohen nga një fond i BE-së prej 150 miliardë eurosh për të rritur mbrojtjen evropiane, nëse qeveria nuk nënshkruan një pakt sigurie me Brukselin.
Firmat e mbrojtjes amerikane dhe turke nuk janë gjithashtu të përfshira në skemën e re të Veprimit të Sigurisë për Evropën (SAFE), sipas së cilës vendet anëtare marrin hua nga fondet e mbledhura kundër buxhetit të BE-së për t’i shpenzuar për armë. Në një fitore për Francën, e cila ka këmbëngulur se lëvizjet e BE-së për t’u riarmatosur duhet të nxisin qeveritë të “blejnë evropiane”, rreth 65 për qind e kostos së armëve duhet të shpenzohet ose në BE, Norvegji ose Ukrainë, sipas planeve të shpallura të mërkurën.
BE-ja po përpiqet të rrisë shpenzimet e saj të armëve përballë agresionit rus dhe paralajmërimeve nga Donald Trump për buxhetet e mbrojtjes të neglizhuara prej kohësh dhe garancitë e sigurisë së SHBA-së për Evropën. Kaja Kallas, kryediplomati i BE-së, tha se vendimi për të përjashtuar Mbretërinë e Bashkuar ishte “i lidhur me vendet anëtare” dhe “shqetësime të ndryshme” në një referencë të fshehtë ndaj presionit francez. Por ajo shtoi: “Ne po punojmë për të pasur këtë partneritet të mbrojtjes dhe sigurisë me Mbretërinë e Bashkuar”.
Zonja Kallas u takua me David Lammy, Sekretarin e Jashtëm dhe John Healey, Ministrin e Mbrojtjes, në Londër për bisedime mbi bashkëpunimin në mbrojtje në fillim të kësaj jave. Ajo tha se shpresonte që një samit MB-BE më 19 maj do të sillte rezultate për një pakt të ri sigurie, të cilin Laburistët e kanë bërë një pjesë qendrore të “rivendosjes” së tyre pas Brexit në marrëdhënie.
Përjashtimi i kompanive britanike do të jetë një zhgënjim për qeverinë, e cila ka lobuar që BE të trajtohet si “evropiane” për qëllime të mbrojtjes. Sir Keir Starmer ka marrë një rol udhëheqës me Francën në formimin e një koalicioni të kombeve të gatshme për të mbështetur Ukrainën, duke u lidhur ngushtë me Ursula von der Leyen, presidenten e Komisionit Evropian. Brukseli këtë muaj zbuloi një sërë propozimesh për të mobilizuar deri në 800 miliardë euro.
Tani zyrtarët po vënë mish në kockat e atyre planeve, të cilat propozojnë lehtësimin e rregullave fiskale të bllokut për të zhbllokuar potencialisht 650 miliardë euro gjatë katër viteve.
Në letrën e bardhë të së mërkurës, Komisioni tha se vendet e BE-së duhet të miratojnë skemën e kredive SAFE si një “çështje urgjente”. Por ai nuk mbështeti një program më të madh të huamarrjes së përbashkët. Disa shtete kishin kërkuar që të huazoheshin shuma të mëdha kundrejt buxhetit të BE-së, siç ndodhi pas pandemisë Covid, për të rindezur ekonominë.
Por gazeta nuk mbështeti një program më të madh të huamarrjes së përbashkët dhe bashkimit të borxhit të përbashkët, mbetet i diskutueshëm në shtetet anëtare më të pasura si Gjermania. “Për momentin, nuk është aty,” tha zonja Kallas. “Por a është krejtësisht jashtë tryezës, nuk mendoj kështu?” Forcimi i mbrojtjes së Evropës është në krye të agjendës në një samit të liderëve të BE-së në Bruksel të enjten.
“450 milionë qytetarë të Bashkimit Europian nuk duhet të varen nga 340 milionë amerikanë për të mbrojtur veten kundër 140 milionë rusë që nuk mund të mposhtin 38 milionë ukrainas”, tha Andrius Kubilius, komisioneri i mbrojtjes i Komisionit Europian. “Ne me të vërtetë mund të bëjmë më mirë, është koha që ne të marrim përgjegjësinë për mbrojtjen e Evropës.” /Telegraph
