Ish-presidenti i Filipineve Rodrigo Duterte u arrestua nga policia në aeroportin ndërkombëtar të Manilës të martën me urdhër të Gjykatës Ndërkombëtare Penale të Hagës në lidhje me akuzat për krime kundër njerëzimit të ngritura kundër tij, tha qeveria filipinase.
Duterte u arrestua pasi mbërriti nga Hong Kongu dhe policia e mori atë në paraburgim me urdhër të ICC-së, e cila ka hetuar vrasjet masive që ndodhën nën goditjen vdekjeprurëse të ish-presidentit kundër drogave të paligjshme, tha zyra e Presidentit Ferdinand Marcos në një deklaratë.
“Me të mbërritur, prokurori i përgjithshëm i dërgoi njoftimin e GJNP-së për një urdhër arresti ndaj ish-presidentit për krime kundër njerëzimit”, thuhet në deklaratën e qeverisë. “Ai tani është në paraburgimin”.
Arrestimi i befasishëm shkaktoi një bujë në aeroport, ku avokatët dhe ndihmësit e Dutertes protestuan me zë të lartë se ata, së bashku me një mjek dhe avokatë, u penguan t’i afroheshin atij pasi ai u arrestua nga policia.
“Kjo është një shkelje e të drejtës së tij kushtetuese,” Senatori Bong Go, një aleat i ngushtë i Duterte. u tha gazetarëve.
Zyra e Policisë Ndërkombëtare në Manila mori një kopje zyrtare të urdhrit të arrestit nga gjykata globale, tha qeveria.
Nuk ishte e qartë menjëherë se ku u mor Duterte nga policia. Qeveria tha se ish-udhëheqësi 79-vjeçar ishte në gjendje të mirë shëndetësore dhe ishte ekzaminuar nga mjekët.
Gjykatës Ndërkombëtare Penale e Hagës filloi hetimin e vrasjeve në luftën e tij kundër drogës nga 1 nëntori 2011, kur ai ishte ende kryebashkiak i qytetit jugor të Davaos, deri më 16 mars 2019, si krime të mundshme kundër njerëzimit.
Duterte tërhoqi Filipinet në vitin 2019 nga Statuti i Romës, në një lëvizje që aktivistët e të drejtave të njeriut thonë se kishte për qëllim t’i shpëtonte përgjegjësisë.
Administrata e Duterte lëvizi për të pezulluar hetimin e gjykatës globale në fund të vitit 2021 duke argumentuar se autoritetet filipinase po shqyrtonin tashmë të njëjtat akuza, duke argumentuar se ICC – një gjykatë e zgjidhjes së fundit – nuk kishte juridiksion.
Gjyqtarët e apelit në ICC vendosën në vitin 2023 se hetimi mund të rifillonte dhe hodhën poshtë kundërshtimet e administratës së Duterte.
GJNP më herët tha se ka juridiksion në Filipine mbi krimet e supozuara të kryera përpara se vendi të tërhiqej si anëtar.
Por aktivistët e quajtën arrestimin një “moment historik” për ata që humbën jetën në luftën e tij të drogës dhe familjet e tyre, tha Koalicioni Ndërkombëtar për të Drejtat e Njeriut në Filipine.
“Harku i universit moral është i gjatë, por sot ai është përkulur drejt drejtësisë. Arrestimi i Dutertes është fillimi i përgjegjësisë për vrasjet masive që përcaktuan sundimin e tij brutal,” tha kryetari i ICHRP, Peter Murphy.
Duterte kishte qenë në Hong Kong për të bërë fushatë për zgjedhjet e ardhshme afatmesme të 12 majit, ku kishte planifikuar të kandidonte për kryebashkiak të Davaos.
Pamjet e transmetuara në televizionin lokal treguan atë duke u larguar nga aeroporti duke përdorur një bastun. Autoritetet thonë se ai është në “shëndet të mirë” dhe po tregohet kujdes për të nga mjekët e qeverisë.
“Cili është mëkati im? Unë bëra gjithçka në kohën time për paqen dhe një jetë paqësore për popullin filipinas,” i tha ai një turme brohoritëse të emigrantëve filipinas përpara se të largohej nga Hong Kongu.
Një video e postuar nga vajza e tij Veronica, tregonte Duterten në paraburgim në një sallë pritjeje në bazën ajrore Villamor të Manilës. Në të, ai dëgjohet duke pyetur arsyen e arrestimit të tij.
“Cili është ligji dhe cili është krimi që kam bërë? Unë jam sjellë këtu jo me vullnetin tim, është i dikujt tjetër. Ju duhet të përgjigjeni tani për heqjen e lirisë”.
Kujtojmë që nën udhëheqjen e Rodrigo Dutertes, në Filipine u vranë mijëra persona kryesisht përdorues ose shitës droge të cilët ekzekutoheshin rrugëve apo edhe nëpër shtëpitë e tyre.
Duterte kishte në plan te vriste përdoruesit e drogës në Filipine edhe para se të vinte ne pushtet.
Ai kishte deklaruar gjithmonë se “do të jepte urdhër të vriteshin lilerët e drogës kudo që do te ndodheshin ata”.
ICC, me qendër në Hagë, Holandë, mund të ndërhyjë kur vendet nuk janë të gatshme ose nuk janë në gjendje të ndjekin penalisht të dyshuarit për krimet më të tmerrshme ndërkombëtare, duke përfshirë gjenocidin, krimet e luftës dhe krimet kundër njerëzimit.
