Gjatë tremujorit të parë të këtij viti, një në çdo pesë lekë taksa që qeveria arkëtoi nga shqiptarët mbeti e pashpenzuar, ndërsa investimet publike shënuan një minimum historik dhe suficiti buxhetor shënoi një rekord të pakonceptueshëm në historinë e vendit.
Teorikisht dhe praktikisht, Shqipëria është një vend me nevoja bazë për shërbime publike, të tilla si rrugë, kanalizime e ujësjellësa, mungesa e të cilave përbën një pengesë madhore në zhvillimin ekonomik dhe vendit dhe dëmton në mënyrë domethënëse cilësinë e jetës. Dhe në situatë normale, mënyra se si mund të sigurohen paratë për të financuar zhvillimin e infrastrukturës është çështja kryesore që zë debatin politik në çdo vend.
E pra, njihuni me vendin që, megjithëse ka mangësi të jashtëzakonshme në infrastrukturë, përfshirë rrugë të pariparuara prej vitesh dhe të mbushura me gjithë gropa, furnizim të parregullt me ujë dhe mungesë akute kanalizimesh të ujërave të zeza dhe impiantesh të përpunimit të tyre, nuk debaton se si mund të sigurohen paratë për këto punë, sepse paratë janë me tepri, por debaton për faktin që qeverisë i mungon aftësia apo vullneti për t’i bërë këto punë, punë që hyjnë kategorinë e funksionimit bazë të qeverisjes.
Përgjatë tre muajve të parë të këtij viti, sipas të dhënave zyrtare të Ministrisë së Financave, shqiptarët paguan 164 miliardë lekë taksa e tatime në buxhetin e shtetit (afërsisht 1.6 miliardë euro), por qeveria shpenzoi vetëm 130 miliardë lekë, duke lënë një suficit prej 34 miliardë lekësh të pashpenzuara.
Sjellja rakitike e shpenzimeve buxhetore është në fakt tipike e qeverisë së kryeministrit Edi Rama përgjatë të gjithë historisë së saj që vijon prej një dekade. Në mënyrë të vazhdueshme, shpenzimet buxhetore janë lënë për muajt e fundit të vitit, fenomen që është kritikuar në mënyrë të përsëritur nga Fondi Monetar ndërkombëtar si “përdorim joefikas” i parasë publike. Por situata duket se ka arritur në një nivel të ri absurd këtë vit.
Kështu, ndërsa, fjala vjen, në vitin 2022, suficiti në tremujorin e parë të vitit ishte afro 22 miliardë lekë, në tremujorin e parë të vitit 2023 u rrit në 30 miliardë lekë. Këtë vit, gjithsesi, u shënua një rekord i ri me suficit në masën 34 miliardë lekë. Me pak fjalë, një në çdo pesë lekë të arkëtuara nga buxheti mbetën të pashpenzuara.
Ky është edhe viti në të cilin shpenzimet kapitale po shënojnë një ngadalësi të pabesueshme. Përgjatë tre muajve të parë të këtij viti, investimet publike ishin 4.9 miliardë lekë, shumica e të cilave, të kryera në mars.
Buxheti i shtetit përbën afërsisht një të tretën e të gjithë ekonomisë kombëtare dhe sjellja rakitike e shpenzimeve buxhetore ka shumë gjasa që shkakton pasoja zinxhir negative dhe krejtësisht të panevojshme. Të 34 miliardë lekët e pashpenzuara, të cilat me kursin e sotëm të këmbimit kushtojnë afërsisht 340 milionë euro, janë të barabarta me 1.7% të PBB-së vjetore dhe afërsisht sa 7% e PBB-së tremujore. Dhe në vend që këto para të ishin bërë rritje ekonomike, mbahen në llogarinë e qeverisë pranë bankës qendrore për arsye, të cilat, qeveria nuk merr mundimin t’i shpjegojë./BIRN
