Emergjenca klimatike nuk është arsyeja e vetme se pse karburantet fosile në motorët me djegie të brendshme duhet të ndalohen. Ndotja e ajrit, me një densitet intensiv, siç ndodh në shumicën e qyteteve, është rezultat i emetimit të një sasie të tepërt të helmeve të përqendruara në ajrin që thithim.
Pasoja? Vetëm në Bashkimin Europian, qindra mijëra vdekje çdo vit. Një masakër që nuk e kuptojmë, por që po vazhdon në mënyrë të pandërprerë.
Megjithatë do të mjaftonte vetëm të binte brenda kufijve të treguar nga Organizata Botërore e Shëndetësisë.
Sipas raportit të fundit të Agjencisë Evropiane të Mjedisit, të paraqitur ditët e fundit në Forumin e katërt të BE-së për Ajrin e Pastër 2023, i cili u mbajt në Roterdam (Holandë), në një vit në BE vdesin mbi 300 mijë qytetarë vetëm për shkak të ajrit të ndotur që thithim.
Raporti vlerëson se 253.000 vdekje brenda një viti mund të ishin shmangur nëse përqendrimet e grimcave të imta në ajër, ato grimca të pezulluara që përmbajnë metale dhe helme të tjera, thjesht do të ishin përmbajtur brenda kufijve të indikacioneve të OBSH-së.
Kësaj shifre i duhen shtuar 52 vdekje, përsëri në vetëm një vit, për shkak të ndotjes me dioksid azoti dhe njëzet mijë vdekje të tjera të cilat pretendohet se janë shkaktuar nga ozoni.
Grimcat e imëta, dioksidi i azotit dhe ozoni janë tre ndotësit kryesorë të ajrit.
Sipas vlerësimeve të reja të efekteve në shëndetin e njeriut, ekspozimi ndaj ndotjes së ajrit shkakton ose përkeqëson disa sëmundje si kanceri i mushkërive, sëmundjet e zemrës, astma dhe diabeti.
Megjithatë, masat për frenimin e ndotjes së ajrit, të cilat Bashkimi Europian i ka miratuar tashmë në shekullin e ri, kanë ndikuar në frenimin e kësaj masakre, e cila përndryshe do të kishte përmasa edhe më tragjike.
Midis viteve 2005 dhe 2021, sipas Agjencisë Evropiane të Mjedisit, numri i vdekjeve në BE që i atribuohen vetëm grimcave të imta u ul me 41%.
Megjithatë, ndotja e ajrit vazhdon të përfaqësojë rrezikun kryesor mjedisor për shëndetin e evropianëve e ndjekur nga faktorë të tjerë si ekspozimi ndaj zhurmës, kimikateve dhe rritja e efekteve shëndetësore për shkak të valëve të të nxehtit dhe është përgjegjëse për sëmundjet, sëmundjet kronike dhe vdekjet, veçanërisht në qytetet dhe zonat urbane.
Këto të dhëna konfirmojnë se ndotja e ajrit mbetet problemi numër një shëndetësor në mesin e atyre që lidhen me mjedisin.
Ndër sëmundjet e lidhura me ndotjen e ajrit, barra e sëmundjes e lidhur me ekspozimin ndaj grimcave të imta shkaktohet nga sëmundja ishemike e zemrës, e ndjekur nga goditja në tru, diabeti mellitus, sëmundja kronike obstruktive pulmonare, kanceri i mushkërive dhe astma.
Në rastin e dioksidit të azotit, barra më e madhe është për shkak të diabetit mellitus, i ndjekur nga goditjet në tru dhe astma.
Qytetarët evropianë, thotë Agjencia Evropiane e Mjedisit, mund të kontrollojnë të dhënat e cilësisë së ajrit në kohë reale nëpërmjet platformave të ndryshme, duke përfshirë aplikacionin “European Air Quality Index”.
Versioni i fundit i këtij aplikacioni prezantoi veçori të reja ku përdoruesit mund të kontrollojnë cilësinë e ajrit kudo në BE, bazuar në informacionin e përditësuar çdo orë nga më shumë se 3500 stacione monitorimi në Evropë, si dhe të shikojnë modelet e cilësisë së ajrit në nivel evropian. Aplikacioni është i disponueshëm në 24 gjuhë dhe vjen me një sërë veçorish që lejojnë përdoruesit të vlerësojnë dhe krahasojnë cilësinë e ajrit të vendndodhjeve të tyre të zgjedhura.
