Vlera e obligacioneve me ofertë private të shoqërive tregtare pësoi një frenim të lehtë në gjysmën e parë të këtij viti.
Sipas të dhënave të Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare (AMF), portofoli i këtyre instrumenteve, i llogaritur si vlera e emetuar dhe ende e pashlyer, zbriti në 13.89 miliardë lekë, afërsisht 1.3% më pak krahasuar me fundin e vitit të kaluar.
Duke qenë se në pjesën më të madhe obligacionet e shoqërive tregtare janë të emetuara në valutë të huaj, tkurrja e 6-mujorit të parë të vitit lidhet edhe me forcimin e Lekut në kursin e këmbimit valutor. Megjithatë, me bazë vjetore portofoli i obligacioneve me ofertë private ngelet në rritje dyshifrore, me 12.3%.
Ndërkohë, në gjysmën e parë të këtij viti u realizua edhe emetimi i parë i obligacioneve të shoqërive tregtare me ofertë publike. Nëse llogarisim edhe obligacionin prej 500 milionë lekësh të institucionit financiar NOA, vlera e përgjithshme e obligacioneve të shoqërive tregtare (me ofertë private dhe me ofertë publike) do të rezultonte afërsisht 14.4 miliardë lekë, në rritje me 2.3% krahasuar me fundin e vitit 2022.
Pavarësisht se në gjysmën e parë të këtij viti emetimi i obligacioneve korporative ka pasur një tendencë më të ngadalatë krahasuar me vitet e fundit, pritet që në 6-mujorin e dytë 2023 vlera e emetimeve të shënojë një rritje të ndjeshme.
Bordi i Autoritetit të Mbikëqyrjes Financiare miratoi në fund të muajit gusht vendimet për regjistrimin e aktofertave të Bankës Kombëtare Tregtare (BKT) dhe Union Bank, për emetimin e obligacioneve korporative.
Emetimi i BKT pritet të ketë vlerën e 40 milionë eurove dhe do të realizohet me obligacione me maturim 4-vjeçar, me një kupon fiks prej 4%. Ndërsa emetimi i Union Bank do të ketë maturitet 7 vjeçar dhe një kupon prej 4.85%, për një shumë totale prej 3.5 milionë eurosh.
Emetimet e reja pritet të rrisin më tej tregun e instrumenteve të borxhit të shoqërive tregtare.
Sipas ligjit, obligacionet me ofertë private mund të emetohen nga shoqëritë aksionere dhe të ofrohen për shitje te investitorë institucionalë dhe tek një numër prej deri 100 individësh. Në Shqipëri, këto instrumente kanë nisur të përdoren për herë të parë në vitin 2011.
Emetues të këtyre instrumenteve janë në pjesën dërrmuese bankat dhe institucionet financiare. Bankat i kanë përdorur këto instrumente sidomos në funksion të nevojës për të rritur kapitalin rregullator. Rregullorja “Për mjaftueshmërinë e kapitalit” i njeh instrumentet e borxhit të varur si pjesë të kapitalit rregullator të bankave, deri në një të tretën e vlerës totale të kapitalit rregullator.
Në vitet e fundit, bankat janë përballur me një rritje graduale të kërkesa për kapital, me hyrjen në fuqi të shtesave makroprudenciale të kapitalit dhe të kuadrit rregullator plotësues, i lidhur me skemën e ndërhyrjes së jashtëzakonshme. Këto kërkesa të reja i kanë dhënë një shtysë edhe më të fortë rritjes së përdorimit të obligacioneve me ofertë private.
Afërsisht 60.3% e obligacioneve me ofertë private janë të emetuara në valutë të huaj. Pesha specifike e instrumenteve të na valutë të huaj ka vazhduar të rritet lehtë edhe në gjysmën e parë të këtij viti, me afërsisht 0.2 pikë përqindje më shumë krahasuar me fundin e vitit 2022. Në pjesën dërrmuese, obligacionet me ofertë private në valutë janë të emetuara në Euro, me rreth 56% të totalit, ndërsa ato në Dollarë Amerikanë përbëjnë rreth 4%.
Dominimi i euros edhe në strukturën e obligacioneve me ofertë private lidhet me sasinë e madhe të kursimeve në monedhën europiane të mbajtura nga publiku shqiptar, por edhe norma interesi më të favorshme për emetuesit. Në dy vitet e fundit, depozitat bankare në euro kanë shënuar një rritje të shpejtë, duke zgjeruar tepricën e likuiditetit në monedhën europiane. Bankat kanë joshur depozituesit për t’i investuar një pjesë të këtyre kursimeve në obligacionet e tyre, duke ofruar norma kthimi më tërheqëse interesi se depozitat./E.Shehu/ MONITOR
