Nga Artur Meçollari
Si do të trajtohen në Marrëveshjen Speciale për në Hagë negociatat e vitit 2018: dakordësi apo mosdakordësi?
A është ende në axhendën e të dy palëve negocimi i shfuqizimit të ligjit të luftës?
Pjesë nga intervista e ish-Ministrit të Jashtëm të Shqipërisë Z. Ditmir Bushati.
Ai shprehet se “Rezultatet e procesit negociues 2018 mund dhe duhet tē shërbëjnë një bazë të mirë për dokumentin e përbashkët që do ti nënështrohet gjykimit në Hagë”.
Një një postim të mëparshëm lidhur me një shkrim të z. Bushati jam shprehur se ajo është një analizë “që projekton një vizion mbi të ardhmen e marrëdhënieve shqiptaro-greke dhe që adreson zgjidhjen e tre paradokseve në këto marrëdhënie”.
Po le ti analizojme si janë zgjidhur në vitin 2018 këto tre paradokse:
Paradoksi i parë: Shqipëria dhe Greqia janë vende anëtare të NATO-s, aleance për mbrojtje kolektive, por Greqia prej 80-vjetësh mban në fuqi ligjin e luftës me Shqipërine.
1. Bushati shprehet qartë në intervistë se në vitin 2018 ka patur jo vetem bisedime, por janë shkëmbyer edhe dokumenta me palën greke për shfuqizimin e ligjit të luftës nga Parlamenti Grek. Pra, çështja jo vetëm ka qënë në paketën negociuese, por ka patur veprime konkrete diplomatike të dokumentiara për shfuqizimin e ligjit të luftës.
Paradoksi i dytë: Shqiperia gjatë procesit të negocimit në BE duhet të zgjidh çështet kufitare me fqinjët, por Greqia prej gati 100-vjetësh nuk njeh kufijtë me Shqipërinë.
Bushati shprehet se Protokolli i Firences i 27 janarit 1925 u përfshi në draft-marrëveshjen e detit të negociuar në vitin 2018. Siç e kam spjeguar në disa intervista, kufizimi i detit territorial nis nga pika 1, në tokë pranë Piramidës 70 (III) dhe si e tillë nuk mund të nisi kufizimi i detit territorial pa njohur Greqia këtë pikë dhe rrjedhimisht Protokollin e Firences për kufijtë tokësorë. Pala greke ra dakord ta përfshijë Protokollin e Firences si referencë në preambulën e draft-marrëveshjes së negociuar.
Paradoksi i tretë: Shqipëria dhe Greqia kanë rënë dakord të shkojnë në Hagë për kundërshtitë mbi delimitimin e hapësirave detare, por palët nuk njohin deri tani, bazuar në marrëveshjen politike të shtatorit 2020, dakordësitë e negociatave të vitit 2018.
Gjatë negociatave të vitit 2018 u negociua draft-teksti i marrëveshjes dhe u arrit të ezaurohet pika 1 (nga 3) të procdurës së delimitimit: përcaktimi i vijës provizore me distanca të barabarta. Nuk u negociua sa do të ulet pesha e ishujve dhe shkëmbinjëve. Po cilat janë dakordësitë e negiciatavetë vitit 2018:
Në përputhje me Vendimin e GJK:
1) u dakordësua parimi i delimitimit jo si një vijë me distanca të barabarta, si në 2009, por e korrektuar për peshën e ishujve dhe shkëmbinjëve (rrethanat e vecanta dhe ndarjen e drejtë);
2) u dakordësua titullii marrëveshjes, i ndryshëm nga 2009;
3) u dakordësua neni 2, i ndryshëm nga 2009;
4) u bë vlerësimi i mbivendosjeve të vijës kufitare në gjirin e Ftelias midis Ptotokollit të Firences dhe UNCLOS 1982.
Por u dakordësuan dhe dy element përtej vendimit detyrues të GJK:
1) përfshitja e Protokollit të Firences në prambulën e draft-marrëveshjes;
2) njohja e vijës së drejtë bazë të Shqipërisë nga Greqia, si dhe efekti i saj nëvijën kufizurse të detit territorial prej 40 km² në favor të Shqipërisë.
