Nga Boldnews.al
Në pjesën e parë të investigimit faktuam se qeveria ka mashtruar kërkënd për ndërtimin e autostradës Milot-Fier. Në fakt, dy nga 3 akset e kësaj rruge kanë përfunduar vite më parë, ndërsa rruga e vetme që do të ndërtohet është Kashar-Rrogozhinë, një rrugë më pak se 30 kilometra.
Boldnews.al vijoi të hulumtojë dokumentet e këtyre koncesioneve, ku rezulton se për ccdo kontratë, duke nisur nga Miloti dhe përfunduar në Fier, shqiptarët do të paguajnë. Pra, rrugët që kanë përfunduar kohë më parë, do të bëhen me pagesë. Për ta bërë së më të thjeshtë. Nëse një familje niset nga Lezha për në qytetin e Fierit duhet të paguajë njëherë në aksin Milot-Thumanë.
Pagesën e dytë do ta bëjë në segmentin Thumanë-Kashar. Pagesën e tretë në rrugën Kashar-Rrogozhinë. Dhe, pagesën e katërt në rrugën Rrogozhinë-Fier. Pra, plot 4 herë. Por, jo më kot qeveria ka vendosur pagesa në këto rrugë. Kjo, për shkak se këto akse kanë lëvizjen më të madhe në të gjithë Shqipërinë, pasi kalojnë në afërsi të qyteteve dhe vendeve më të populluara në Shqipëri. Por, kosto shtesë do të kenë edhe shqiptarët e Kosovës, të cilët krahas pagesës së traut në Kalimash, për të shkuar në jug, do të paguajnë edhe 4 herë të tjera. Mirësevini në Shqipëri!
Boldnews.al analizoi të tria kontratat koncesionare të shpallura në Agjencinë e Prokurimit Publik. Të tria, duke filluar nga koncesioni “Milot-Thumanë”, “Kashar-Lekaj” dhe “Lekaj-Fier” kanë të njëjtin draf kontrate, me rreth 130 faqe. Në faten 62, ka të dhëna për tarifat. Të dhënat janë të njëjta për të tria koncesionet, ccka do të thotë se do të jenë 3 pagesa (e 4-ta është Thumanë-Kashar?!) të ndara.
“Palët bien dakord që gjatë kohëzgjatjes së kontratës, shoqëria koncesionare ka të drejtën ekskluzive të përfitimit të të ardhurave nga tarifa. Shoqëria ka të drejtë të aplikojnë tarifën menjëherë pas datës së fillimit të operimit” thuhet në këtë draft. Më pas vijon se Enti i Operimit do të zbatojë të gjitha detyrimet, por nuk ka asnjë të drejtë mbi përcaktimin e tarifës apo të ardhurave nga tarifa apo ndryshimin e tyre. “Tarifa mund të arkëtohet në: (i) në lekë, (ii) në euro apo (iii) në monedha të tjera që mund të dakordësohen me shkrim nga palët. Arkëtimi i tarifës realizohet bazuar në të Ardhurat nga tarifa në përputhje me këtë kre dhe me shtojcën 12 (Studimi i Fizibilitetit), menjëherë pas datës së fillimit të operimit, e cila do të përfaqësojë edhe datën e fillimit të përdorimit të Rrugës me Tarifë” thuhet në këto dokumente. Më tej detajohet edhe shkalla e tarifës, ku shoqëria koncesionare do të zbatojë tarifën për automjet, e përshtatur sipas rastit në vartësi të klasifikimit të automjetit.
Në draftin e kontratës që do të firmoset nga Balluku është parashikuar edhe një fitim i garantuar për plot 8 vite i firmave që do fitojnë koncesionet. Ka një paragraf, i cili është emërtuar “pagesat e autoritetit kontraktor gjatë periudhës së garancisë”.
Sipas këtij drafti, të analizuar nga Boldnews.al, shkruhet se “…të Ardhurat Bazë, të cilat kanë kuptimin e të ardhurave të cilat e lejojnë projektin të ketë një rrjedhë paraje pozitive dhe të qëndrueshme. Në rast se për periudhën e parë 8-vjeçare gjatë periudhës së operimit dhe të mirëmbajtjes, (periudha e garancisë) do të ketë rënie të nivelit të të ardhurave bazë, nën vlerat e treguara në kolonën me emërtesën “Të ardhurat bazë”, … Autoriteti Kontraktor aplikon garanci trafiku sipas specifikimeve të bëra në kolonën kolonën ‘Garancia’ nëpërmjet pagesave për rakordim të deficitit të të ardhurave, që Autoriteti Kontraktor mund t’i bëjë Shoqërisë koncesionare për çdo vit të kontratës përgjatë periudhës së garancisë”. E thënë më shkurt.
Nëse shteti kishte parashikuar se në këtë rrugë do të kalojnë 100 makinë në ditë, por në fakt kalojnë vetëm 60, atëherë shteti do t’i paguajë koncesionarit edhe pagesat e 40 makinave të munguara. Një fitim i garantuar i koncesionarëve, e ngjashme me koncesionet në shëndetësi, ku firmat paguhen edhe për “shërbime të pakryera”. E njëjta gjë pritet të ndodhë edhe me këto koncesione, të cilat, do të rëndojnë në xhepat e shqiiptarëve për plot 35 vite.
