Shtetet e Bashkuara kryen sulme të reja ndaj Iranit në orët e para të 13 korrikut.
Ato pasuan sulmet ajrore të një dite më parë pranë Ngushticës së Hormuzit, të cilat Uashingtoni tha se ishin përgjigje ndaj sulmeve iraniane mbi anijet në këtë rrugë strategjike ujore.
Komanda Qendrore e SHBA-së, CENTCOM, tha se ka goditur dhjetëra caqe, me municion të përpiktë, në lokacione të ndryshme.
Sipas saj, komandanti suprem, në këtë rast presidenti Donald Trump, i ka urdhëruar këto sulme, për t’i mbajtur forcat iraniane përgjegjëse.
Mediat shtetërore iraniane raportuan për shpërthime në disa zona pranë Ngushticës së Hormuzit, përfshirë Bandar Abasin, Sirikun dhe provincën Bushehr.
Këto raportime, megjithatë, nuk mund të verifikoheshin menjëherë.
Aleatët arabë të Shteteve të Bashkuara në Gjirin Persik njoftuan, ndërkohë, se Irani ka lëshuar raketa drejt tyre, si “kundërpërgjigje ndaj sulmeve amerikane”.
Vala e tretë e sulmeve
Kjo ishte vala e tretë e sulmeve amerikane ndaj objektivave iraniane brenda një jave.
Ato nisën pasi Irani sulmoi anije tregtare dhe shpalli të mbyllur Ngushticën e Hormuzit – një nga rrugët detare më strategjike në botë.
“Shtetet e Bashkuara po i imponojnë Iranit një kosto të lartë, duke ia dobësuar më tej aftësinë për të sulmuar marinarët civilë dhe anijet tregtare që kalojnë lirshëm nëpër Ngushticë”, tha CENTCOM.
Presidenti amerikan, Donald Trump, i tha CNN-it më 12 korrik se “i goditëm shumë fort” dhe shtoi se Uashingtoni dhe Teherani ishin pranë arritjes së një marrëveshjeje përpara përshkallëzimit të fundit të tensioneve.
“Ata po hiqnin dorë nga gjithçka, e më pas, vetëm dy orë më vonë, goditën një anije me dron. Këta njerëz kanë diçka që nuk shkon”, tha Trump.
“Janë njerëz shumë, shumë të këqij dhe të sëmurë”, u shpreh ai në një intervistë tjetër për NBC.
“Kishim takime me ta. Dje ranë dakord për një marrëveshje – një marrëveshje të përkryer për ne. Pa armë bërthamore, pa këtë, pa atë… kishin hequr dorë nga gjithçka. Pastaj dolën nga salla dhe, brenda një ore, lëshuan një dron drejt anijes. U thashë: ‘Ju jeni njerëz të sëmurë. Jeni të sëmurë’”, shtoi Trump.
Ai, po ashtu, pretendoi se, pavarësisht deklaratave të Iranit, trafiku detar në Ngushticën strategjike të Hormuzit po vazhdonte normalisht.
“Ajo është e hapur”, tha Trump.
Edhe CENTCOM deklaroi se kjo rrugë ujore – përmes së cilës, para luftës, kalonin rreth 20 për qind e furnizimeve botërore me naftë dhe gaz – vazhdon të jetë e hapur për lundrim.
“Irani nuk e kontrollon Ngushticën e Hormuzit. Ajo mbetet një rrugë ujore ndërkombëtare. Forcat amerikane janë të vendosura dhe të gatshme të sigurojnë që të mbetet e tillë”, shkroi CENTCOM në platformën X.
Një zyrtar i lartë amerikan u tha gazetarëve se sulmet e kryera gjatë natës kishin në shënjestër radarët iranianë të mbikëqyrjes ajrore, sistemet e vëzhgimit detar, depot e raketave dhe dronëve, vendet e lëshimit të raketave dhe mjeteve ajrore pa pilot, si dhe sistemet kundërajrore.
Sipas tij, synimi ishte dobësimi i kapaciteteve ushtarake të Teheranit.
Mediat shtetërore iraniane raportuan për shpërthime në disa zona të jugut të Iranit pas këtyre sulmeve.
Transmetuesi shtetëror IRIB njoftoi se u dëgjuan tri shpërthime në Bandar Abas dhe dy në Sirik, ndërsa shpërthime të tjera u raportuan edhe në ishullin Keshm – të gjitha pranë Ngushticës së Hormuzit.
Si kundërpërgjigje, Irani lëshoi raketa drejt Kuvajtit, shtetit të vogël dhe të pasur me naftë në Gjirin Persik, i cili është aleat i ngushtë i Shteteve të Bashkuara.
“Tri pika kufitare në veri të vendit u goditën në një sulm kriminal dhe agresiv, duke shkaktuar dëme materiale”, shkroi ushtria e Kuvajtit në platformën X.
Irani goditi gjithashtu Katarin, i cili ndërmjetëson bisedimet për armëpushim, si dhe Emiratet e Bashkuara Arabe, që u vunë në shënjestër për herë të parë në dy muaj.
Stagnimi i përpjekjeve diplomatike
Përshkallëzimi ushtarak ndodhi në kohën kur përpjekjet diplomatike në Oman dukeshin se kishin ngecur.
Sipas Teheranit, ministri i Jashtëm i Iranit, Abbas Araqchi, u takua me ministrin e Jashtëm të Omanit, Sayyid Badr Albusaidi, për të diskutuar mekanizmat që do të garantonin lundrim të sigurt nëpër Ngushticën e Hormuzit.
Më herët, Omani njoftoi se bisedimet me Iranin do të vazhdonin si në nivel teknik, ashtu edhe në atë politik, me synimin për të arritur marrëveshje që është në përputhje me të drejtën ndërkombëtare për lundrimin në këtë rrugë ujore.
Në këto bisedime nuk morën pjesë zyrtarë amerikanë.
Radio Evropa e Lirë mësoi nga burime diplomatike se ndërmjetësuesit nga Omani i dhanë delegacionit iranian propozime që synonin zgjidhjen e mosmarrëveshjeve lidhur me lundrimin në Ngushticën e Hormuzit.
Zyrtarë të lartë nuk pranuan të komentojnë përmbajtjen e këtyre propozimeve.
Sipas burimeve diplomatike, delegacioni iranian u largua nga negociatat duke thënë se do të rikthehej pasi të kishte arritur një qëndrim të përbashkët brenda institucioneve iraniane për propozimet.
Ato parashihnin lejimin e lundrimit të lirë përmes ujërave të Omanit, në pjesën jugore të Ngushticës, pa tarifa.
Pak më pas, aparati i sigurisë kombëtare të Iranit u përgjigj duke sulmuar një anije tregtare dhe duke shpallur mbylljen e kësaj rruge ujore.
Muajt e fundit, presidenti amerikan, Donald Trump, ka promovuar atë që e ka quajtur “Autostrada Jugore” – një korridor detar që i mban anijet më afër bregdetit të Omanit dhe më larg ujërave territoriale iraniane.
Teherani, ndërkaq, ka këmbëngulur vazhdimisht se vetëm rruga detare që kalon më pranë bregdetit iranian, është e sigurt.
Hapësira për diplomaci po ngushtohet
Analistët vlerësojnë se vendimi i Iranit për të mbyllur Ngushticën e Hormuzit dhe për të sulmuar anijet tregtare përbën një tjetër goditje mbi përpjekjet diplomatike.
“Regjimi iranian po dëshmon edhe një herë se, kur Shtetet e Bashkuara zgjasin dorën në frymën e diplomacisë, nga Teherani marrin një grusht të shtrënguar”, thotë për Radion Evropa e Lirë Jason Brodsky, drejtor për politika në organizatën Të Bashkuar kundër Iranit.
“Shtetet e Bashkuara do të duhet ta përshkallëzojnë përgjigjen për t’i dërguar mesazh Republikës Islamike”, shton ai.
Mbyllja e Ngushticës së Hormuzit, përmes së cilës zakonisht kalon rreth një e pesta e furnizimit botëror me naftë, rrit ndjeshëm rrezikun e destabilizimit të mëtejshëm rajonal dhe, nëse bllokada vazhdon, mund të ketë pasoja të mëdha për tregjet ndërkombëtare të energjisë./REL
