Ngritja e Kinës nga varfëria në ekonominë e dytë më të madhe në botë ka ndryshuar rregullat e globalizimit. Tani, depërtimi i Pekinit në sektorët e teknologjisë së lartë po ecën me një ritëm edhe më të shpejtë.
Ndërsa Shtetet e Bashkuara dhe Mbretëria e Bashkuar kishin dekada për t’u përshtatur me “tronditjen e parë kineze ” në fillim të këtij shekulli, vendet që përballeshin me të dytin – veçanërisht Gjermania – kishin dukshëm më pak kohë për t’u përgatitur, shkruan Deutsche Welle.
Shenja e parë e qartë se investimi masiv i Kinës në teknologjinë e lartë po jepte fryte ishte në vitin 2023, sapo makinat e para elektrike kineze u shfaqën në të gjithë Evropën.
Pak veta besonin se makinat kineze do t’i kërcënonin seriozisht prodhuesit tradicionalë gjermanë, por vetëm pak më shumë se dy vjet më vonë kinezët u bënë një konkurrent serioz në tregun evropian.
Eksportet drejt Kinës bien, importet nga Kina rriten
Gjigantët gjermanë si Volkswagen, BMW dhe Mercedes kanë paralajmëruar për rënie të fitimeve në muajt e fundit, ndërsa shitjet kanë rënë si në Kinë ashtu edhe në tregjet evropiane.
Eurostat deklaron se eksportet e automjeteve gjermane në Kinë kanë rënë me dy të tretat që nga viti 2022.
Kjo konkurrencë nuk përfshin vetëm industrinë e automobilave: vitin e kaluar, eksportet e të gjitha mallrave në Kinë ranë me 9.3 përqind, në 81.8 miliardë euro – niveli më i ulët në dhjetë vitet e fundit – ndërsa importet nga Kina u rritën ndjeshëm në të njëjtën periudhë.“Gjermania është në qendër të shokut të dytë të Kinës”, thotë Andrew Small i Programit të Azisë në Këshillin Evropian për Marrëdhëniet me Jashtë (ECFR).
Ai shtoi:
“Për një kohë të gjatë, ekonomitë e Gjermanisë dhe Kinës plotësonin njëra-tjetrën, por tani ato janë konkurrente,”
Javën e kaluar, shtëpia kërkimore Rhodium Group me seli në Nju Jork, e cila specializohet në Kinë, paralajmëroi se tregtia gjermane me Kinën kishte hyrë në një “rënie strukturore”.
Kjo do të thotë se do të ketë edhe më shumë falimentime dhe pushime nga puna në Gjermani nëse industria nuk gjen tregje të reja.
Luftë e ashpër për tregjet botërore
Në raportin e saj, “Shoku gjerman i Kinës – Edhe një herë”, Rhodium thotë se konkurrentët kinezë po marrin tregun nga prodhuesit gjermanë të makinerive, produkteve kimike dhe pajisjeve të prodhimit të energjisë.
“Tregu kinez dikur ishte një minierë ari për shumëkombëshet gjermane”, tha për DW Noah Barkin, një nga autorët e raportit dhe ekspert për Kinën.
Ai shtoi:
“Por në tre vitet e fundit, një e katërta e eksporteve të Gjermanisë në Kinë janë zhdukur.”
Për vite me radhë, Kina ishte tregu i parë ose i dytë më i rëndësishëm për eksportuesit gjermanë, por në vitin 2024 ra në vendin e pestë. Sipas parashikimit të agjencisë Germany Trade & Invest (GTAI), vitin e kaluar duhet të kishte rënë në vendin e shtatë.
Presioni mbi industrinë gjermane nuk kufizohet më vetëm te eksportet në Kinë. Konkurrenca nga Kina është gjithnjë e më aktive në tregjet në Azi, Amerikën Latine dhe Afrikë. Barkin vëren se në ato rajone, Kina “po bën përparim të madh ndaj kompanive gjermane, duke ofruar produkte shumë më të lira”.
Si për të kënaqur, ashtu edhe për të kërcënuar
Ndërsa Kancelari Friedrich Mertz përgatitet për vizitën e tij të parë zyrtare në Kinë, ai përballet me një detyrë të vështirë. Duhet të gjejë ekuilibrin e duhur midis qetësimit të Kinës si një treg kyç për industrinë gjermane dhe presionit ndaj Pekinit për të zgjidhur problemet e vjetra – aksesin në treg dhe subvencionet shtetërore për kapacitetin e saj të tepërt të prodhimit.
Por Kina ka nevojë edhe për Gjermaninë, kështu që të dyja palët duket se duan të stabilizojnë marrëdhëniet që janë tensionuar që kur pandemia nxori në pah varësinë e Gjermanisë nga përbërësit dhe lëndët e para kineze. Megjithatë, në vitet e fundit, kjo ka çuar në një ulje të pjesshme të rrezikut dhe varësisë.
Stefan Messingschlager nga Universiteti i Hamburgut, Helmut Schmidt, beson se rivendosja e plotë e marrëdhënieve do të jetë një “detyrë e vështirë”, por tregon se një qëllim i pranueshëm do të ishte – “stabilizimi i kontrolluar”.
“Çelësi është të zvogëlohet fuqia shantazhuese e Kinës mbi lëndët e para të pakta dhe varësinë nga një furnizues i vetëm në materiale për bateri, çipa, përbërës farmaceutikë dhe softuerë kyç industrialë”, thotë Messingschlager.
Gjermania nuk do të jetë në gjendje ta bëjë këtë e vetme.
Kina kontrollon rreth dy të tretat e prodhimit botëror të metaleve të rralla të tokës dhe 90 përqind të kapacitetit të saj të përpunimit. Vitin e kaluar, ajo vendosi kufizime në eksportet e këtyre mineraleve kyçe në BE dhe SHBA, duke ndërprerë prodhimin e makinave në të dy anët e Atlantikut.
Messingschlager beson se Berlini nuk do t’i zgjidhë shumë probleme – prodhimin e tepërt kinez dhe subvencionet e mëdha shtetërore – në mënyrë bilaterale, por vetëm bashkërisht, pra me të gjithë BE-në. Këto përfshijnë masat anti-dumping dhe subvencionet shtetërore kineze.Në një samit mbi konkurrencën në Belgjikë javën e kaluar, udhëheqësit e BE-së mbështetën një strategji më të fortë industriale për Bashkimin, duke përfshirë një politikë “Bleni produkte evropiane” për prokurimin publik. U njoftuan gjithashtu masa të reja kundër konkurrencës së padrejtë kineze.
Në janar, Komisioni Evropian nisi hetime dhe masa mbrojtëse të reja për të ndrequr shtrembërimet e tregut të shkaktuara nga politika industriale e Kinës.
Bashkimi Evropian po negocion me shpejtësi marrëveshje tregtare me Indinë dhe vende të rëndësishme të Amerikës Latine, të cilat duhet të hapin tregje të reja për eksportuesit gjermanë.
Ata nuk do të jenë në gjendje pa masa mbrojtëse
Instituti i Rodiumit thekson se industria gjermane vazhdon të ecë mirë në BE, Britaninë e Madhe dhe Turqi për shkak të afërsisë dhe marrëveshjeve tregtare preferenciale. Por raporti paralajmëron se prodhuesit kinezë mund të përparojnë shumë shpejt edhe në ato tregje nëse nuk vendosen masa mbrojtëse.
Small i ECFR-së pajtohet se “diversifikimi pa mbrojtje nuk është i mjaftueshëm” dhe i bën thirrje BE-së të bashkëpunojë me vendet e tjera që duan të mbrojnë industritë e tyre nga konkurrenca kineze. Mesazhi i duhur për Pekinin do të ishte një përgjigje vendimtare dhe e njëkohshme nga partnerë të shumtë tregtarë.
“Do të duhet të kryhet me diskrecion, sepse tashmë ekziston nervozizëm në lidhje me perceptimin se shtete të ndryshme po bashkohen kundër Kinës. Por ka interes të vërtetë jashtë BE-së për të futur masa mbrojtëse në sektorët strategjikë”, thotë Small.
Shumë ekonomistë e krahasojnë presionin mbi industrinë gjermane me atë të Detroitit. Ish-zemra e industrisë amerikane të automobilave ka vuajtur dekada të tëra rënieje ekonomike dhe emigrimi.
Barkin përdor fjalën “panik” kur flet për sektorë të caktuar industrialë gjermanë dhe përparimin e Kinës. Në të njëjtën kohë, ai shpreh keqardhje që toni i ashpër politik në Berlin nuk është pasuar ende me masa konkrete.
Raporti i tyre paralajmëron se “pa kërcënimin e besueshëm të kufizimit të aksesit në tregun evropian, Kina nuk do të ketë asnjë nxitje për të ulur eksportet”, ndërsa industria gjermane do të vazhdojë të “luftojë kundër një konkurrenti shumë më të madh që nuk luan sipas të njëjtave rregulla”. /DW
