Një nga monumentet më të rëndësishme kulturore në jug të vendit, Shpella e Spilesë në Himarë , e njohur ndryshe edhe si “Shpella e Odiseut” dhe e shpallur Monument Kulture i Kategorisë së Parë, po shkatërrohet dita ditës para syve të autoriteteve dhe komunitetit lokal.
Gazetarët e emisionit investigativ Fiks Fare kanë zbuluar se hyrja e shpellës është betonizuar, brenda saj janë futur tubacione për ujërat e zeza, mobilie të vjetra, si kolltuqe dhe jashtë është instaluar edhe një sahat elektrik, si të ishte një pronë private.
Banori i zonës, Alex Bala, denoncoi publikisht ndërhyrjet e paligjshme që po bëhen në shpellë. Ai akuzon se pas kësaj veprimtarie fshihen dy persona që kanë biznesin e parkimit pranë shpellës (një vend që më parë ka funksionuar si lavazh), të cilët punojnë në Bashkinë e Himarës , njëri si inspektor pyjor, tjetra si anëtare e Këshillit Bashkiak.
Fiks Fare kërkoi informacion pranë Bashkisë së Himarës, nëse ka dhënë leje për subjekte private që të kryejnë punime apo të ushtrojnë aktivitetin në ambientet e Monumentit të Kulturës.
Inspektorati i Mbrojtjes së Territorit pranë Bashkisë së Himarës në përgjigjen e tij thotë se çdo ndërhyrje në zonën e shpellës së Spilesë kërkon miratim dhe leje specifike nga institucionet qendrore kompetente.
Bashkia e Himarës nuk ka dhënë asnjë leje ndërtimi për betonim apo ndërhyrje në zonën e shpellës.
Madje, asnjë subjekt nuk disponon leje të lëshuar nga bashkia për veprimtari ekonomike apo ndërtimore në këtë zonë.
Ndërtimet në zonat përreth shpellës, ato janë ndërtuar shumë vite më parë dhe nuk lidhen me veprimtari të zhvilluara kohët e fundit apo me leje të lëshuara nga kjo bashki në vitet e fundit.
Aktivitete të supozuara si vendosja e inerteve dhe derdhja e ujërave të zeza, sipas IMT-së, nuk kanë marrë autorizim nga struktura të Bashkisë Himare. Gjithashtu bashkia në përgjigjen e saj për Fiks Fare konfirmoi se pronar i gjithë zonës që rrethon shpellën është vetëm e shtetit.
Fiks Fare u interesua edhe pranë Ministrisë së Kulturës ,e cila vuri në dispozicion dokumentacionin, që vërteton shpalljen e kësaj shpelle Monument Kulture të Kategorisë së Parë dhe zonën rreth saj si zonë e mbrojtur që në vitin 2007.
Vendimin për shpalljen Monument Kulture dhe zone e mbrojtur e ka firmosur ish ministri i atëhershëm Bujar Leskaj pas propozimit të bërë nga ish drejtori i Monumenteve të Kulturës, Prof. Dok Apollon Baçe në vitin 2006.
Ish drejtori Baçe ka propozuar që në vitin 2006 që e gjithë sipërfaqja e përfshirë në hapësirën 20 metra nga të dyja anët e hyrjes në shpellë deri në trotuarin e rrugës nacionale Sarandë- Vlorë të shpallet zonë e mbrojtur.
Ministria e Ekonomisë, Kulturës dhe Inovacionit sqaroi se ka një marrëveshje mes saj, Fondit Shqiptar të Zhvillimit dhe Bashkisë Himarë, për rijetëzimin, e Shpellës se Spilesë që do të vihet tani në zbatim.
Ky projekt parashikon vendosjen e rrethimit mbrojtës, instalimin e paneleve informuese, dhe ndriçimin dekorativ.
Për sa i përket ndërhyrjeve që janë bërë në afërsi të shpellës ministria tha se do të kërkohet mbështetja e pushteti vendor dhe e organeve të tjera ligj zbatuese.
Në një intervistë për emisionin Fiks Fare, studiuesi i njohur i trashëgimisë kulturore Auron Tare ka reaguar ashpër ndaj situatës në Shpellën e Spilesë dhe mënyrës si po menaxhohet nga institucionet shtetërore.
Tare tregon se pas një shqetësimi të ngritur nga një banor i zonës për ndërhyrjet e paligjshme në shpellë, i është drejtuar zyrtarisht Ministrisë së Kulturës për informacion mbi statusin dhe mbrojtjen e monumentit. Por përgjigjja që mori, sipas tij, ishte zhgënjyese:
“Ministria më ktheu një përgjigje ku përfshiheshin disa foto të një shpelle në Kinë, një projekt kinez, që nuk kishte asnjë lidhje reale me Shpellën e Spilesë. Kjo është tërësisht jo serioze. Ne kemi institucione shqiptare me përvojë 100-vjeçare në fushën e trashëgimisë, dhe nuk mund të lejojmë që projekte të tilla t’i delegohen OJF-ve pa përvojë.” Më tej, Tare zbulon se projekti që parashikohet për Shpellën e Spilesë i është dhënë një OJF-je nga Serbia, gjë që ai e cilëson absurde dhe të papranueshme: “Si është e mundur që një organizatë nga Serbia të vijë dhe të merret me një monument shqiptar si Shpella e Spilesë? Ky është një objekt me vlerë të jashtëzakonshme historike dhe kulturore, jo një projekt për eksperimente. Shteti shqiptar duhet të jetë serioz, të marrë përgjegjësi dhe të angazhojë ekspertizën kombëtare, jo të lejojë ndërhyrje të huaja pa asnjë përvojë konkrete në terrenin tonë kulturor.”/ Top Channel
