Lituania, Letonia dhe Estonia filluan këtë të shtunë të shkëputen nga rrjeti elektrik rus dhe të lidhen me sistemin evropian. Ky proces filloi disa vite më parë dhe u bë urgjent pas fillimit të pushtimit rus të Ukrainës.
Tre vendet baltike, ish-republikat sovjetike dhe anëtare të BE-së dhe NATO-s që nga viti 2004, po ndahen nga rrjeti rus, të cilit i janë bashkangjitur që në kohën e Bashkimit Sovjetik, për të parandaluar Moskën që ta kthejë atë në një armë kundër tyre.
“Mund të konfirmoj se procesi i mbylljes filloi në orën 6:00,” i tha palës lituaneze Matas Noreika, një zëdhënës i operatorit publik të rrjetit kombëtar të energjisë elektrike Litgrid.
Ministri lituanez i Energjisë Zigmantas Vaikunas tha se kjo e privon Rusinë nga aftësia për të përdorur sistemin e energjisë elektrike si një mjet shantazhi gjeopolitik.
Festimet zyrtare janë planifikuar në tre vende.
Procesi zgjati disa vite për shkak të problemeve të shumta teknologjike dhe financiare dhe nevojës për të diversifikuar furnizimin ndërkohë, për shembull nëpërmjet kabllove nëndetëse.
Ndryshimi u bë urgjent pas fillimit të pushtimit rus të Ukrainës në vitin 2022, gjë që ngjalli frikën midis vendeve baltike se ato ishin objektivi i ardhshëm i Moskës. Që atëherë, të tre vendet kanë ndaluar blerjen e gazit dhe energjisë elektrike ruse, por rrjetet e tyre elektrike mbeten të lidhura me Rusinë dhe Bjellorusinë dhe rregullimi kontrollohet nga Moska. Ata vazhduan të vareshin nga Rusia për një furnizim të qëndrueshëm me energji elektrike, e rëndësishme për pajisjet që kërkojnë energji të besueshme, veçanërisht në proceset industriale.
Pasi vendet baltike të shkëputen nga rrjeti rus, ato do të funksionojnë të izoluara për 24 orë për të testuar frekuencën e rrjeteve të tyre.
Më pas, për 24 orë, Sistemi Energjetik Baltik do të funksionojë në mënyrë të pavarur në “modalitetin ishullor”, dhe të dielën do të lidhet me rrjetin kontinental evropian dhe nordik nëpërmjet Finlandës, Suedisë dhe Polonisë.
