Kursi i këmbimit mes Euros dhe Lekut e ka nisur në rënie edhe këtë javë, duke prekur një rekord të ri historik. Sipas kursit zyrtar të këmbimit të Bankës së Shqipërisë, monedha europiane u këmbye sot me 94.3 lekë, niveli më i ulët i regjistruar ndonjëherë.
Që nga fillimi i vitit, Euro është zhvlerësuar me 2.6%, ndërsa me bazë vjetore rënia e kursit ka arritur në 3.8%.
Burime nga tregu shprehen se në këtë periudhë oferta e valutës paraqitet shumë e lartë, sidomos për shkak të sezonit turistik. Në veçanti gjatë fundjavave, flukset valutore shtohen shumë, nga rritja e këmbimeve të kryera prej vizitorëve nga vendet fqinje, sidomos nga Kosova.
Në këtë fazë, duket se edhe efekti i ndërhyrjeve të Bankës së Shqipërisë po bëhet më i zbehtë. Burime nga tregu shprehen se Banka Qendrore po vazhdon të blejë periodikisht valutë në tregu valutor, edhe për t’iu përgjigjur nevojave të tregut për likuiditet në monedhën vendase.
Që prej vitit 2024, Banka e Shqipërisë ka ndërhyrë në përmasa të konsiderueshme në tregun valutor, duke blerë më shumë se dy miliardë euro. Kjo e ka ngadalësuar tendencën rënëse të kursit të monedhës europiane, por pa arritur ta frenojë plotësisht atë.
Vetë Banka e Shqipërisë tashmë ndodhet përballë dilemave të lidhura me rritjen e çmimeve. Fakti që inflacioni ka arritur objektivin prej 3% vështirë se e bën më të justifikueshme blerjen e valutës me qëllim kontrollin e stabilitetit të çmimeve.
Në këtë fazë, pritshmëritë janë që politika monetare të lëvizë në kahun shtrëngues, ndërsa injektimi i parasë në ekonomi, nëpërmjet blerjes së valutës, është një politikë me natyrë stimuluese monetare.
Pjesërisht, forcimi i Lekut po nxitet edhe nga natyra tejet shtrënguese e politikës fiskale, që ka ulur ndjeshëm ofertën e valutës vendase në treg.
Në fund të muajit maj, suficiti buxhetor kishte vlerën e 53.7 miliardë lekëve ose afërsisht 565 milionë eurove. Suficiti është rritur me 37% krahasuar me të njëjtën periudhë të një viti më parë, duke theksuar tashmë një prirje disavjeçare për të akumuluar suficite në pjesën më të madhe të vitit kalendarik.
Megjithëse aktorët e tregut besojnë se në këtë periudhë rënia e Euros i detyrohet kryesisht faktorëve sezonalë të lidhur me turizmin, në afat më të gjatë vlerësohet se cikli i sektorit të pasurive të paluajtshme mund ta ketë ndikuar në një masë të madhe rënien e kursit.
Banka e Shqipërisë vlerëson se në fund të vitit 2025 stoku i investimeve të huaja në tregun e pasurive të paluajtshme në Shqipëri arriti në 2.63 miliardë euro. Në dekadën e fundit, stoku i investimeve të huaja në pasuri të paluajtshme pothuajse është rritur me 17 herë.
Perceptimi i aktorëve të tregut është se sektori i ndërtimit tërheq sasi të mëdha të valutës me prejardhje nga aktivitete kriminale ose informale. Gjatë muajt qershor, Prokuroria e Posaçme njoftoi zbulimin dy skemave të pastrimit të parave në vlera të mëdha në sektorin e ndërtimit. /Monitor
