Media greke Protothema i ka kushtuar një artikull zhvillimeve të fundit që po ndodhin në Shqipëri, për sa i përket tensioneve të krijuara në Zvërnec të Vlorës, pas protestave të banorëve. Ata protestuen ditën e djeshme kundër ndërtimit të një resorti turistik, projekt që lidhet me investitorë ndërkombëtarë mes të cilëve përmenden Jared Kushner dhe Ivanka Trump.
Protesta e cila nisi si një reagim i drejtpërdrejtë dhe qytetar, përfundoi në dhunë fizike, pamje brutale dhe veprime agresive nga ana e punonjësve të policisë private. Sipas artikullit, reagimet nuk lidhen vetëm me shqetësimet mjedisore, por edhe me frikën për fatin e pronave që banorët dhe pretendojnë se u përkasin familjeve të tyre prej brezash.
Protothema shkruan se edhe një pjesë e diasporës greke kundërshton projektin në Zvërnec, duke shprehur për çështjet e pronësisë në zonë. Media greke thekson gjithashtu reagimin e Athinës zyrtare, e cila kërkoi sqarime për incidentin dhe nënvizoi se respektimi i të drejtave të njeriut, pronës dhe standardeve europiane mbetet një kusht i rëndësishëm në procesin e integrimit të Shqipërisë në Bashkimin Europian.
Protothema shkruan se qeveria shqiptare vitet e fundit ka kryer analiza mbi këtë temë, ka bërë ndërhyrje legjislative që lehtësojnë zbatimin e investimeve strategjike edhe në zonat që janë nën mbrojtje mjedisore.
Artikulli i plotë nga Protothema
Vitet e fundit, Shqipëria është përpjekur të ndryshojë fytyrën e saj nga një vend me korrupsion dhe varfëri, në një vend me turizëm luksoz që nuk ka asgjë për t’u pasur zili destinacioneve të tjera të ngjashme. Peizazhet e bukura mbresëlënëse tërhoqën shpejt investitorët, por entuziazmi i tyre nuk ndahet nga të gjithë.
Kanë kaluar vetëm pak orë nga incidentet e dhunshme që shpërthyen në Zvërnec të Shqipërisë dhe tensionet rreth ndërtimit të një resorti turistik, i cili është një nga planet më ambicioze të Jared Kushner dhe Ivanka Trump, nuk duket se do të shuhet.
Zvërneci nuk është më një mosmarrëveshje lokale mes shqiptarëve, por ka marrë përmasa ndërkombëtare.
Diaspora greke po reagon dhe proteston për këtë vendpushim turistik, dhe protestat e tyre kanë të bëjnë me faktin se zona specifike është një nga zonat më të ndjeshme mjedisore të Rivierës Shqiptare, ndërsa ka frikë për pronat e Minoritetit Kombëtar Grek.
Pse po reagojnë banorët?
Megjithatë, sa i përket diasporës greke, çështja nuk ka të bëjë vetëm me mbrojtjen e një zone të ndjeshme ndaj mjedisit. Diaspora është e shqetësuar se nëse zona përjeton një zhvillim të konsiderueshëm turistik, karakteri i saj do të ndryshojë plotësisht dhe presionet mbi pronat e tyre, të cilat u kanë përkitur familjeve minoritare për shumë breza, do të intensifikohen.
Kompania që qëndron pas ndërtimit të projektit
Zhvillimi i projektit thuhet se i është caktuar kompanisë “Zvërnec South Adriatic Development”, e cila është e lidhur me struktura ndërkombëtare investimi që përfshijnë Jared Kushner, Ivanka Trump dhe biznesmenë nga Katari. Megjithatë, ky projekt specifik duket të jetë vetëm një copë e enigmës në planin më të gjerë të Kushner dhe Trump.
Çifti thuhet se aspiron të ndërtojë një nga projektet turistike më të mëdha dhe më mbresëlënëse që janë prezantuar vitet e fundit në Rivierën e gjerë Shqiptare. Duhet theksuar se buxheti i investimit të këtij projekti specifik tejkalon 4 miliardë euro.
Udhëtimi për në Shqipëri
Ivanka Trump dhe Jared Kushner ishin me pushime me jahtin e tyre në bregdetin e Shqipërisë në vitin 2021. Atje, duket se janë tërhequr nga ishulli i Sazanit. Kjo është një zonë me rëndësi strategjike në hyrje të Gjirit të Vlorës që për dekada të tëra funksionoi si bazë ushtarake.
Mbetjet e asaj epoke na kujtojnë ende këtë të kaluar. Megjithatë, kjo nuk e dekurajoi çiftin, i cili pas pushimeve u takua me Edi Ramën, i cili u prezantoi atyre mënyra për ta shfrytëzuar atë.
Dhe teksa shtypi ndërkombëtar dhe ai shqiptar mund ta lidhin projektin e Zvërnecit me planet më të gjera të biznesit të Kushnerit në Shqipëri, të dhënat e disponueshme nuk e tregojnë atë ose kompanitë me interes të tij si aksionarë të drejtpërdrejtë të “Zvërnec South Adriatic Development”.
Sipas medias shqiptare Reporter.al, licencat e dhëna kompanisë lidhen me Kushnerin.
Ndërhyrjet legjislative
Qeveria shqiptare vitet e fundit, sipas mediave ndërkombëtare që kanë kryer analiza mbi këtë temë, ka bërë ndërhyrje legjislative që lehtësojnë zbatimin e investimeve strategjike edhe në zonat që janë nën mbrojtje mjedisore.
Qëllimi duket se nuk është askush tjetër përveç zhvillimit turistik të rajonit dhe integrimit të Shqipërisë në hartën ndërkombëtare të turizmit.
Në fund të vitit 2024, qeveria shqiptare miratoi një plan investimi të lidhur me Kushner me vlerë afërsisht 1.4 miliardë dollarë për zhvillimin e objekteve turistike luksoze në Sazan dhe në rajonin më të gjerë të Adriatikut jugor.
Sipas një miratimi me shkrim, i cili u publikua nga Reuters , projekti përputhej me legjislacionin shqiptar mbi investimet strategjike dhe kërkesat e krijimit të vendeve të punës, me një numër të vlerësuar prej 1,000 punëtorësh.
Episodet e dhunshme
Incidente të dhunshme shpërthyen dje gjatë një proteste kundër ndërtimit të resortit turistik në Zvërnec. Siç shihet në videot që janë postuar në rrjetet sociale, oficerët e policisë kishin vendosur forca përgjatë gardhit të vendit të ndërtimit, pasi mund të kenë qenë të informuar paraprakisht për demonstratën dhe donin të parandalonin çdo tension.
Megjithatë, shpërtheu tensioni dhe incidentet ishin veçanërisht të dhunshme dhe protestuesit u plagosën, përfshirë një grek.
Videot tregojnë një protestues që merret brenda zonës nga punonjësit e një kompanie private sigurie dhe dhunohet. Ai ngriti një padi kundër dy punonjësve të kompanisë së sigurisë, të cilët tani përballen me akuza penale.
Incidentet shpërthyen midis protestuesve dhe njerëzve që mbanin rroba civile, kapele dhe syze. Protestuesit thanë se këta persona ishin roje private të projektit.
“E qëlluan në qafë dhe humbi ndjenjat”
Kryetari i fshatit Zvërnec, Kostak Konomi, duke folur për reporter.al, tregoi gjithashtu për trajtimin e dhunshëm para rrëzimit të protestuesit, i cili shihet në video duke rënë përtokë. “Ai u qëllua në qafë dhe humbi ndjenjat. Ai po pështynte gjak në spital”, – tha Konomi.
Përgjigja e policisë
Në një deklaratë zyrtare të lëshuar pas protestës, policia shqiptare tha se një grup protestuesish kishin ndërmarrë veprime të dhunshme për të dëmtuar gardhin e kantierit të ndërtimit.
“Gjatë tubimit, situata u përshkallëzua dhe një grup protestuesish kryen akte të dhunshme me qëllim thyerjen e gardhit të kantierit të ndërtimit të kompanisë”, – thuhej në deklaratë.
Policia e identifikoi protestuesin si E.S. dhe tha se ai kishte hyrë me forcë në zonën e rrethuar. Ata thanë gjithashtu se ai kishte pësuar lëndime fizike teksa shoqërohej nga rojet private të sigurisë dhe se janë nisur procedurat ligjore kundër dy punonjësve të sigurisë private dhe 15 protestuesve.
Njoftimi i kompanisë përgjegjëse
“Zvërnec South Adriatic Development”, kompania që po zhvillon projektin turistik, nuk iu referua drejtpërdrejt akuzave për dhunë në reagimin e saj publik. Në një deklaratë, ajo dënoi aktet e dhunës kundër pronës private dhe akuzoi kritikët për përhapjen e informacionit të pasaktë.
“Ne dënojmë fuqimisht çdo akt dhune kundër pronës private dhe hedhim poshtë çdo përpjekje për të keqinformuar publikun”, – tha kompania në një deklaratë.
Reagimi i Athinës
Ministria e Jashtme Greke, në një deklaratë, protestoi ndaj Tiranës, duke kërkuar sqarim të rastit dhe llogaridhënie, por vuri në dukje “përgjigjen e parë të autoriteteve shqiptare”.
Athina shprehu në të njëjtën kohë shqetësimin e saj të fortë për incidentet dhe kujtoi se pajtueshmëria me acquis evropiane është një parakusht për procesin e pranimit të Shqipërisë.
