Ndonëse Trump kërcënon me tërheqje, kontrolli mbi bazat strategjike mbetet leva kryesore e presionit evropian. Duke kushtëzuar qëndrimin pa qira të trupave amerikane, aleatët mund ta detyrojnë Uashingtonin të rishikojë vlerën reale të këtij “arkipelagu ushtarak”.
Njëra prej tyre lidhet me mënyrën se si George Orwell e quajti Britaninë: një satrapi ushtarake e vjetëruar e supershtetit të Oqeanisë në luftën e saj me Euroazinë. Ai nuk foli për ekonominë e marrëveshjes, por për çdo hegjemon, qoftë Vëllai i Madh në botën distopike të romanit “1984” apo administrata e Donald Trump në jetën reale, një aeroplanmbajtëse e pafundme tokësore është shumë e dobishme.
Gjithashtu e dobishme për amerikanët është baza Ramstein në Gjermani, apo ajo që mund të quhet “Snoop-post One”, stacioni gjigant i spiunazhit në Menwith Hill në Yorkshire, Angli, si dhe të paktën 275 objekte të tjera në 15 vende evropiane.
Këto variojnë nga spitali më i madh ushtarak amerikan në Landstuhl të Gjermanisë deri te grupet supersekrete nënujore që dallojnë nëndetëset ruse dhe ato kineze që zbresin në Atlantikun e Veriut përmes hapësirave midis Groenlandës, Islandës dhe Ishujve Britanikë. Ky arkipelag ushtarak përfaqëson një investim kolosal të taksapaguesve amerikanë përgjatë dekadave, jo vetëm në kapacitete luftarake, por edhe në shkolla, klinika e qendra argëtimi që krijojnë një mjedis familjar për amerikanët jashtë shtetit.
Sa na paguan SHBA-ja për të gjitha këto? Pothuajse asgjë. Sipas marrëveshjeve të negociuara dekada më parë, mbrojtësit tanë amerikanë jetojnë këtu pa qira, ose madje të subvencionuar drejtpërdrejt nga qeveritë evropiane.
Jo vetëm kaq, por mbi 80.000 trupa dhe civilë të vendosur në Evropë janë në shumë raste të përjashtuar nga taksat dhe detyrimet e tjera. Një mikesha ime është e martuar me një oficer të inteligjencës amerikane që punon në një organizatë sekrete në Britani.
Falë punës së saj, ata nuk paguajnë as taksë vendore dhe as TVSH për tarifat e shkollës. Familja shpreson shumë që aleanca transatlantike të zgjasë edhe 6 vjet, derisa fëmijët të përfundojnë maturën. Të djerë kanë shqetësime më të mëdha.
Teksa samiti vjetor i NATO-s në Ankara është vetëm 3 muaj larg, aleanca duket në prag të shpërbërjes. Trump dhe ekipi i tij shprehin përbuzje çdo ditë, duke deklaruar se aleatët duhet të fillojnë të mësojnë të luftojnë për veten e tyre, pasi SHBA-ja nuk do të jetë më aty për t’i ndihmuar.
Sekretari i Shtetit, Marco Rubio, thotë se NATO nuk është një marrëveshje shumë e mirë dhe do të rishqyrtohet kur të mbarojë lufta në Gjirin Persik. Nga ana e tyre, edhe evropianët janë shumë të zemëruar me SHBA-në.
Franca ka refuzuar fluturimet furnizuese për Izraelin, Italia bllokoi uljen e avionëve ushtarakë në bazën e Sigonellas në Siçili, dhe Spanja mbylli hapësirën ajrore për sulmet ndaj Iranit. Edhe Britania po vonon miratimet rutinë për përdorimin e bazës RAF Fairford nga avionët luftarakë amerikanë.
Është e lehtë të parashikosh një krizë ku SHBA-ja mund të shpallë modelin “paguaj që të luash”, ku vetëm shpenzuesit e mëdhenj mbulohen nga ombrella e sigurisë. Një situatë kjo e vështirë për Britaninë, e cila tashmë renditet e 13-ta nga 32 anëtarët për peshën e mbrojtjes në PBB.
Por realiteti është ky: Kongresi ka miratuar fonde për praninë në Baltik, dhe aleatët si Polonia kanë lobe të forta në Uashington. Prania e SHBA-së në Evropë është jetike për spiunazhin global dhe mbrojtjen kundër kërcënimeve ruse, kineze në Arktik dhe ato koreano-veriore.
Gjithashtu është e rëndësishme për operacionet kundër terrorizmit në Lindjen e Mesme dhe Afrikë (komanda AFRICOM është në Stuttgart). Megjithëse Evropa është e varur nga SHBA, zëvendësimi i së cilës do të kushtonte 1 trilion dollarë, varësia është e dyanshme.
Evropianët kanë në dorë letrat e tyre. Donald Trump flet me gjuhën e biznesit të pasurive të paluajtshme. Prandaj një taktikë e mirë do të ishte një auditim i vlerës së këtyre bazave dhe një vështrim në bilancin e gjendjes.
Këto baza shpesh zënë pika kyçe me infrastrukturë të shkëlqyer. Për shembull, baza Ramstein do të vlente mbi 5 miliardë paund për taksapaguesin gjerman nëse amerikanët largoheshin dhe ajo kthehej në një zhvillim civil.
Çelësi në këtë përballje do të jetë uniteti. Trump luan lojën “përça dhe sundo”, por nëse bashkohen të gjitha vendet që kanë këto baza, edhe Vëllai i Madh do të jetë i detyruar t’i dëgjojë.
