Nga Anais Ginori – La Repubblica
Një mburojë europiane po krijohet për Qipron përballë luftës mes Shteteve të Bashkuara, Izraelit dhe Iranit, e cila po përhapet me shpejtësi në vendet e tjera që nga fillimi i ofensivës, vetëm gjashtë ditë më parë. Një luftë që BE nuk e ka zgjedhur, për të cilën nuk është konsultuar apo informuar, por sulmet ndaj ishullit, vend anëtar i BE-së, kanë imponuar tashmë një reagim në fushën e mbrojtjes ajrore, mbrojtjes së bazave dhe sigurisë së rrugëve detare.
Si shenjë e përshpejtimit, Emmanuel Macron ka telefonuar direkt Giorgia Melonin dhe Kyriakos Mitsotakis, dy liderët evropianë më të ekspozuar gjeografikisht ndaj Nikozisë. Iniciativa e paraqitur nga Pallati Elize u cilësua si një gjest “solidariteti europian”, duke lënë në hije tensionet e fundit mes Romës dhe Parisit. Synimi është të bashkohen Franca, Italia dhe Greqia dhe të koordinojnë “dërgimin e mjeteve ushtarake në Qipro dhe Mesdheun lindor”.
“Lufta po zgjerohet”, paralajmëroi Macron, duke njoftuar dislokimin në Mesdheun lindor të aeroplanmbajtëses Charles-de-Gaulle, me njëzet avionë luftarakë Rafale dhe dy avionë radar Hawkeye. Parisi synon të udhëheqë mburojën rreth ishullit së bashku me Mbretërinë e Bashkuar, e para që u godit në sulmin ndaj bazës së Akrotirit. Macron përmendi dislokimin e Rafale-ve, sistemeve të mbrojtjes ajrore dhe radarëve të vendosur në rajon. Fregata franceze Languedoc ndodhet tashmë pranë Qipros. Në dhjetor të vitit 2023 ajo kishte ndërhyrë për të rrëzuar dronë të lëshuar nga Houthit në Jemen kundër trafikut detar në Detin e Kuq. Jo rastësisht, Macron i përsëriti Melonit dhe Mitsotakis nevojën për të “garantuar lirinë e lundrimit në Detin e Kuq”, një tjetër nyje vitale e vënë nën presion nga zgjerimi i konfliktit.
Macron kritikoi ofensivën e SHBA-ve dhe Izraelit, por Franca është e lidhur me marrëveshje mbrojtjeje me disa vende të Gjirit, pakte që mund të aktivizohen në intensitete të ndryshme deri në rrezikun e përfshirjes në konflikt. Për të shmangur këtë “përshkallëzim horizontal”, Pallati Elize këmbëngul se çdo vendim ka natyrë mbrojtëse.
Edhe Greqia ka dërguar në Qipro dy fregata dhe katër avionë F-16, duke autorizuar njëkohësisht SHBA-të të përdorin bazën ushtarake të Soudës, në Kretë. Sipas hetimeve të fundit, droni që sulmoi bazën britanike të Akrotirit është lëshuar nga Libani dhe jo drejtpërdrejt nga Irani. Pas vendimit për të dërguar shkatërruesin HMS Dragon, të pajisur me sistemin raketor Sea Viper, dhe helikopterë Wildcat me raketa Martlet për të rrëzuar dronë, Keir Starmer shtoi një element në Gjirin Persik me dërgimin e katër avionëve Typhoon në Katar. Lideri laburist pranoi kërkesën amerikane për të përdorur dy baza britanike për “qëllime mbrojtëse specifike dhe të kufizuara”.
Një tjetër debat politik u hap në Francë pasi Parisi konfirmoi se kishte autorizuar disa avionë ushtarakë amerikanë “mbështetës” të qëndronin dhe furnizoheshin në bazën e Istres, në juglindje të vendit. Shtabi i përgjithshëm siguroi se avionët nuk merrnin pjesë në operacionet amerikane në Iran dhe ishin të destinuar vetëm për mbështetjen e mbrojtjes së partnerëve në rajon. Sipas të dhënave të Flightradar të analizuara nga AFP, mes të hënës dhe të mërkurës në Istres mbërritën pesë avionë cisternë KC-135 nga baza amerikane e Rotës, në Spanjë.
Pedro Sánchez shprehu kundërshtimin ndaj luftës deri në përplasje verbale me Donald Trump, por në frontin e Qipros vendosi të dërgojë fregatën më moderne, Cristobal Colon, me një mision të deklaruar për mbrojtje ajrore dhe aftësi për evakuimin e civilëve.
Edhe NATO po lëviz mbi një ekuilibër të brishtë për të shmangur përfshirjen direkte. Mark Rutte, që kryesoi dje një mbledhje të Këshillit të Atlantikut të Veriut, përsëriti se interceptimi i një rakete iraniane drejtuar Turqisë nuk duhet të aktivizojë nenin 5, klauzolën e mbrojtjes së përbashkët. Rutte e cilësoi gjithsesi episodin “serioz dhe absolutisht të dënueshëm”.
