Si Drejtor i Përgjithshëm i Bordit të Paqes të Trump dhe Përfaqësues i Lartë për Gazën, bullgari Nikolay Mladenov përballet me një sfidë të madhe. Kush është njeriu përgjegjës për zbatimin e planit të paqes në Gaza, të ndërmjetësuar nga SHBA-të?
Gjatë karrierës së tij, Nikolai Mladenov ishte shpesh në qendër të vëmendjes.
Ish-ministri i jashtëm bullgar, si koordinator special i Kombeve të Bashkuara për procesin e paqes në Lindjen e Mesme nga viti 2015 deri në vitin 2020, fitoi besimin e udhëheqësve izraelitë dhe palestinezë. Ai veproi si një ndërmjetës i ndershëm, i gatshëm të kritikojë të gjitha palët në periudha tensioni të madh.
Tani që Mladenov është emëruar drejtor i përgjithshëm i Komitetit të Paqes të Trump dhe përfaqësues i lartë për Gazën, ky besim ka të ngjarë të jetë jashtëzakonisht i vlefshëm.
Puna që ka përpara është shumë e madhe: Mladenovit i është ngarkuar detyra të mbikëqyrë një armëpushim midis Izraelit dhe Hamasit , të zbatojë një plan paqeje prej 20 pikash të ndërmjetësuar nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës, të rindërtojë Gazën, të çarmatosë Hamasin dhe të mbështesë tranzicionin drejt një qeverie teknokratike palestineze në enklavë – të gjitha ndërkohë që balancon interesa të ndryshme gjeopolitike.
Një njohës i mirë i Lindjes së Mesme
Mladenov e filloi karrierën e tij politike në Bullgari si deputet i partisë së qendrës së djathtë UDF. Më vonë, duke kandiduar në emër të partisë së qendrës së djathtë GERB, ai u bë një nga anëtarët e parë bullgarë të Parlamentit Europian.Ai mbajti për një kohë të shkurtër postin e Ministrit të Mbrojtjes të Bullgarisë dhe më pas të Ministrit të Punëve të Jashtme nga viti 2010 deri në vitin 2013.
“Nikolai Mladenov ishte ministri i parë i jashtëm [bullgar] me njohuri kaq të hollësishme për Lindjen e Mesme. Ishte një mundësi e shkëlqyer për Bullgarinë, sepse lufta në Siri filloi menjëherë pas kësaj, dhe më pas ‘Pranvera Arabe'”, shpjegon Vesela Cherneva. Ajo dikur ishte në kabinetin e Mladenovit kur ai ishte njeriu i parë i diplomacisë bullgare, dhe sot është zëvendësdrejtoreshë e Këshillit Evropian për Marrëdhënie me Jashtë (ECHR), një grup ekspertësh selia kryesore e të cilit është në Berlin dhe zyrat, ndër të tjera, në Sofje.
Cherneva e përshkruan ish-shefin e tij si një komunikues të talentuar. Mladenov zgjeroi politikën e jashtme dhe angazhimin e biznesit të Bullgarisë në Lindjen e Mesme, duke forcuar lidhjet, ndër të tjera, me Tunizinë, Egjiptin dhe Irakun.
Në vitin 2012, ai u përball me një nga sfidat e tij më të mëdha si ministër i jashtëm, kur një shofer autobusi dhe pesë turistë izraelitë u vranë në një sulm vetëvrasës me bombë në aeroportin e Burgasit në Bullgarinë juglindore. Sulmi terrorist – më vdekjeprurësi në historinë e kohëve të fundit të vendit – më vonë iu atribuua Hezbollahut. Pas kësaj, Mladenov filloi të bashkëpunonte ngushtë me zyrtarët izraelitë.
Ndërtues i besueshëm urash
Pasi mbaroi mandati i tij si shef i diplomacisë, Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së Ban Ki-moon e emëroi atë si të dërguar special të organizatës botërore për Irakun me një mandat dyvjeçar. Më pas Mladenov mori rolin e koordinatorit special të OKB-së për procesin e paqes në Lindjen e Mesme.
Në Jerusalem, ai ndërtoi në heshtje besim me zyrtarët izraelitë dhe palestinezë, si dhe me përfaqësuesit e Egjiptit dhe Emirateve të Bashkuara Arabe (EBA), si dhe me Hamasin, të cilin BE e përcakton si një grup terrorist.
Gjatë mandatit të tij si i dërguar i OKB-së, Mladenov punoi për të ulur tensionet dhe për të ruajtur një zgjidhje me dy shtete. Ai gjithashtu nxiti Marrëveshjet e Abrahamit të vitit 2020, të ndërmjetësuara nga SHBA-të, të cilat normalizuan marrëdhëniet diplomatike midis Izraelit dhe Bahreinit, Emirateve të Bashkuara Arabe, Marokut dhe Sudanit.Edhe pse palestinezët në përgjithësi e shihnin marrëveshjen si një tradhti ndaj kauzës së tyre, Mladenov ishte i bindur se ajo do të sillte më shumë stabilitet në rajon.
Si Koordinator Special i OKB-së, ai nuk kishte frikë të shprehte kritika ndaj aktorëve izraelitë apo palestinezë. Ai dënoi vrasjet (përfshirë vrasjet e fëmijëve), zgjerimin e vendbanimeve në Bregun Perëndimor dhe sulmin me raketa ndaj zonave civile.
“Nëse ju si Kombe të Bashkuara nuk keni një qëndrim të qartë për këto gjëra, nuk mund të jeni të besueshëm”, i tha Mladenov gazetës New York Times në vitin 2021.
Një zgjedhje logjike për Komitetin e Paqes?
Sipas Ruslan Trad, një gazetar dhe ekspert për konfliktet ushtarake dhe Lindjen e Mesme, emërimi i Mladenovit si Drejtor i Përgjithshëm i Komitetit të Paqes dhe Përfaqësues i Lartë për Gazën ishte “logjik” për ata që janë të njohur me dinamikat rajonale.
“Mladenov është personi më pak i diskutueshëm për misionin”, tha Trad për DW, duke shtuar se reputacioni i Mladenovit midis shteteve arabe është pozitiv dhe se atij shpesh i atribuohet bashkimi i palëve në dukje të papajtueshme.
Pas muajsh spekulimesh, gjatë të cilave vendet arabe refuzuan ish-kryeministrin britanik Tony Blair, i cili thuhet se ishte zgjedhja e parë e Trump, emërimi i Mladenov u njoftua fillimisht nga kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu dhe më vonë u konfirmua nga SHBA-ja.
“Përvoja e tij, por edhe kontributi i tij në nënshkrimin e Marrëveshjes së Abrahamit të vitit 2020, gjatë mandatit të parë të Presidentit Trump, është ndoshta një nga gjërat që meriton besimin e administratës amerikane”, tha Vesela Cherneva për DW.
Një detyrë pothuajse e pamundur?
Ndërsa është e diskutueshme se sa i pavarur do të jetë Mladenovi kur bëhet fjalë për vendimmarrje brenda Komitetit të Paqes, është e qartë se ai do të jetë përgjegjës për zbatimin e fazës së dytë të armëpushimit, e cila përfshin çarmatosjen e “të gjithë personelit të paautorizuar” në Gaza dhe mbikëqyrjen e rindërtimit dhe sigurisë së saj.
Kjo ka të ngjarë të jetë jashtëzakonisht e vështirë për shumë arsye, duke përfshirë faktin se, sipas Trad, Hamasi vazhdon të tregojë qëllime të qarta për të ruajtur pushtetin e tij politik. Për më tepër, pavarësisht armëpushimit, të dyja palët vazhdojnë të akuzojnë njëra-tjetrën për shkelje të shumta të armëpushimit.Duke folur në emisionin “Zona e Konfliktit” të DW-së , i cili u regjistrua më parë këtë muaj gjatë Konferencës së Sigurisë në Mynih , Mladenov e përshkroi planin e paqes në Gaza si “mundësinë e vetme për të vazhduar çdo gjë që ka kuptim në Gaza, që e ndal atë luftë dhe nuk lejon një kthim të dhunës”.
Ai theksoi gjithashtu se gjërat duhet të lëvizin shumë shpejt, duke thënë se rreziku më i madh tani është që realiteti në terren në Gaza të jetë i çimentuar: “Nuk është vetëm Gaza që është e ndarë nga Bregu Perëndimor dhe Autoriteti legjitim Palestinez – ekziston një ndarje brenda vetë Gazës – një ndarje në dy zona”.
Ruslan Trad gjithashtu beson se, pavarësisht vullnetit të mirë ndaj Mladenovit që buron nga cilësitë dhe përvoja e tij, fakti që pozicioni dhe misioni i tij u krijuan nga administrata aktuale amerikane do të “varet mbi të si një re”.
Mladenov do të duhet të “ruajë reputacionin e tij – reputacionin e dikujt që merr vendime bazuar në ekspertizë, jo në presion politik”, tha Trad për DW.
Lidhjet me Emiratet e Bashkuara Arabe dhe besimet pro-evropiane
Përpara se të pranonte rolin e tij të ri, Mladenov ishte drejtor i përgjithshëm i Akademisë Diplomatike Anwar Gargash me seli në Emiratet e Bashkuara Arabe, e cila trajnon diplomatë dhe vendimmarrës të politikës së jashtme. Kjo ka bërë që disa të ngrenë shqetësime në lidhje me lidhjet e tij me politikën e jashtme aktive të Emirateve të Bashkuara Arabe ndaj Gazës dhe Izraelit.
Në të njëjtën kohë, mund të dëgjohet se ai është një diplomat me bindje të forta pro-evropiane.Edhe pse shumica e shteteve anëtare të BE-së kanë refuzuar të bashkohen me Komitetin e Paqes, duke dërguar në vend të tyre vëzhgues, një diplomat bullgar u takua me ministrat e jashtëm të Bashkimit të hënën për të koordinuar përpjekjet.
” Evropa duhet dhe ndoshta do të dëshirojë të marrë pjesë në procesin e paqes në Lindjen e Mesme dhe në stabilizimin e Gazës. Në këtë kuptim, prania e një evropiani, Nikolay Mladenov, në postin e përfaqësuesit të lartë për Gazën, duhet të jetë një faktor pozitiv”, sipas ish-koleges së tij Vesela Cherneva.
Vetë Mladenov i tha DW në Mynih: “Fokusi im tani është tërësisht në mënyrën se si të sigurohem që tragjedia që përfaqëson Gaza të mos zgjasë asnjë ditë më shumë.”/DW
